Tết năm ngoái, chị Hằng được em dâu tặng một chiếc áo len màu đỏ chói. Chị không mặc được màu đỏ. Chị cũng không thích len dày, vì mặc vào là ngứa. Thế mà chị vẫn cười, vẫn cảm ơn, vẫn gấp gọn bỏ vào tủ. Rồi suốt mấy tháng sau, mỗi lần mở tủ thấy chiếc áo, chị lại bực. Bực em dâu không hiểu mình. Bực mình sao không nói thẳng. Bực cả cái áo vô tội nằm đó.
Một món quà nhỏ thôi, mà nó ở trong lòng chị lâu hơn cả niềm vui ngày Tết. Chị không ghét em dâu. Chị cũng biết em dâu có lòng. Chỉ là cái áo không vừa ý mình, mà lòng mình thì cứ giữ mãi cái không vừa ý đó.
Trong nhà ai cũng từng có một món quà như vậy. Cái bình hoa không hợp với bàn thờ. Bộ chén màu mình không thích. Món đồ ăn kiêng mà người ta vẫn mua vì không biết. Người tặng thì vui, người nhận thì khó xử. Rồi khó xử biến thành bực bội. Bực bội biến thành chuyện để trong lòng, thỉnh thoảng lại lôi ra.
Nhưng thử nghĩ lại xem, món quà là cái gì. Món quà là một tấm lòng được gói lại. Người ta đi mua, người ta nghĩ tới mình, người ta mang tới tận nhà. Cái phần đó đã xong rồi, đã trọn rồi. Còn cái áo có vừa hay không, cái bình có hợp hay không, đó là chuyện của vật. Vật thì có thể đổi, có thể cho, có thể cất. Chỉ có lòng mình là cứ giữ chặt lấy cái không vừa ý, rồi tự làm mình nặng.
Sách xưa có câu nhắc rằng, muốn được thanh nhàn thì phải gột bỏ tham, sân, si, vì đó là nguồn gốc đưa con người đến chỗ ham, mê, thù, giận. Nghe thì lớn lao, nhưng soi vào chuyện cái áo thì thấy rất gần. Tham ở đây là tham cái quà phải đúng ý mình. Sân là bực khi nó không đúng ý. Si là cứ ôm mãi chuyện nhỏ đó mà tưởng là chuyện lớn. Ba thứ ấy gộp lại, một cái áo cũng thành gánh nặng.
Đức Phật cũng dạy rằng thân ngũ uẩn này vốn là gánh nặng. Cái thân đã là gánh, huống gì mình còn tự chất thêm lên vai đủ thứ không đáng. Một món quà không vừa ý, nếu mình cứ giữ bực, thì chính mình là người vác nó đi khắp nhà, từ Tết này sang Tết khác.
Buông ở đây không phải là vứt món quà đi cho bõ tức. Buông là tách tấm lòng ra khỏi món đồ. Tấm lòng thì giữ, món đồ thì xử lý cho nhẹ nhàng. Áo không mặc được thì tặng lại cho người hợp hơn, kèm một lời cảm ơn người tặng trong lòng. Bình hoa không hợp bàn thờ thì đặt ở góc khác, hoặc cho người cần. Không ai bắt mình phải trưng bày thứ mình không dùng, cũng không ai vì thế mà nghĩ mình vô ơn.
Có người sợ rằng cho đi món quà người ta tặng là phụ lòng. Nhưng phụ lòng thật sự là nhận quà rồi giữ bực trong lòng, để mỗi lần gặp người tặng lại gượng gạo. Còn cho đi một cách trân trọng, món quà lại tiếp tục làm việc tốt của nó ở một nơi khác. Người tặng nếu biết, có khi còn vui hơn là thấy món quà của mình nằm mốc trong tủ.
Thực hành thì đơn giản thôi. Khi nhận một món quà không vừa ý, hãy làm ba việc. Việc thứ nhất, cảm ơn thật lòng, vì cảm ơn tấm lòng chứ không phải cảm ơn món đồ. Việc thứ hai, đừng quyết định ngay. Cứ để đó vài hôm, cho lòng lắng xuống rồi mới tính. Việc thứ ba, chọn một cách xử lý tử tế: dùng được thì dùng, không dùng được thì tặng lại cho người hợp, đừng giữ chỉ để chứng minh mình biết ơn.
Có một điều nữa đáng nhớ. Người tặng quà không vừa ý mình, nhiều khi chỉ vì họ không biết. Họ không biết mình dị ứng len, không biết nhà mình không có chỗ đặt bình hoa. Không biết thì không có tội. Mình bực họ vì chuyện họ không biết, thì cái bực đó là của mình, không phải của họ. Buông cái bực xuống, mình mới thấy người ta vẫn thương mình như cũ.
Chị Hằng cuối cùng cũng đem chiếc áo đỏ tặng cho cô hàng xóm, người rất hợp màu đỏ và đang cần áo ấm. Cô hàng xóm mặc vào, cười tít mắt. Chị Hằng thấy nhẹ cả người, như vừa dọn xong một góc tủ trong lòng. Tết này, chị vẫn nhận quà, vẫn có món không vừa ý, nhưng chị không còn giữ bực nữa. Nhận rồi thì cảm ơn. Không vừa thì cho đi. Lòng nhẹ, nhà cũng nhẹ theo.
Món quà nào rồi cũng cũ, cũng rách, cũng vỡ. Chỉ có cách mình đón nhận là ở lại với mình. Đón bằng lòng biết ơn thì nhẹ. Đón bằng sự đòi hỏi thì nặng. Chọn nhẹ hay chọn nặng, thật ra chỉ là một quyết định nhỏ trong lòng, mà mình có thể làm ngay lúc này.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư