🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Buông bỏ – an lạc

Buông danh lợi: nhẹ vai mới thấy đường

Buông bỏ – an lạc · 7 phút đọc

Anh Tuấn làm ở một công ty lớn, leo lên được chức trưởng phòng sau mười năm cố gắng. Ngày anh được bổ nhiệm, cả nhà mở tiệc mừng. Anh cười rất tươi. Nhưng chỉ vài tháng sau, tôi gặp anh, thấy anh không còn cười như vậy nữa. Anh nói: "Giờ anh lại muốn lên giám đốc. Lên giám đốc rồi, anh lại muốn lên nữa. Cứ leo hoài, mà không biết leo tới đâu thì dừng."

Tôi hỏi anh: "Lúc anh còn là nhân viên, anh mơ ước gì?" Anh nói: "Mơ được làm trưởng phòng, có xe đưa đón, có người gọi mình bằng anh, bằng sếp." Tôi hỏi: "Giờ anh có hết rồi, anh thấy sao?" Anh im lặng một lúc, rồi nói: "Thấy cũng vậy. Vui được một tuần. Rồi lại thấy thiếu." Tôi hỏi: "Thiếu cái gì?" Anh nói: "Anh cũng không biết. Chỉ thấy thiếu."

Danh và lợi, nó là như vậy đó. Nó giống như nước biển. Uống càng nhiều, càng khát. Có danh rồi, muốn danh lớn hơn. Có lợi rồi, muốn lợi nhiều hơn. Người ta cứ leo, cứ chạy, cứ tranh, mà không biết mình đang chạy đi đâu. Có người chạy tới cuối đời, ngoảnh lại, thấy mình đã bỏ lại phía sau rất nhiều thứ: sức khỏe, gia đình, bạn bè, những buổi chiều yên lành. Chạy được danh lợi, mà mất những thứ đó, tính ra lời hay lỗ?

Trong kho sách Phật giáo, có một đoạn nói về buông xả mà tôi thấy rất đúng với chuyện danh lợi. Đoạn đó nói: buông xả là buông xả tham ái và chấp trước mọi pháp được tác thành, được làm ra. Danh tiếng là một pháp được tác thành, do người ta khen mà có, do người ta chê mà mất. Tiền bạc cũng vậy, do làm ra mà có, do mất mát mà hết. Bám víu vào những thứ được tác thành đó, tức là bám víu vào thứ vốn dĩ không chắc chắn. Hôm nay người ta khen mình, mai người ta chê mình, mình vui buồn theo miệng người ta, thì lòng mình còn đâu là của mình?

Cũng trong kho kinh, có đoạn kể mười đề tài đáng để đàm luận, những chuyện nên bàn với nhau cho có ích. Trong đó có hai đề tài: ít dục và biết đủ. Ít dục là muốn ít lại. Biết đủ là thấy cái mình có là đủ. Hai điều này, nghe thì giống chuyện của người tu, mà thật ra là chuyện của người làm ăn, người đi làm, người sống đời thường. Muốn ít lại, không phải là không phấn đấu. Mà là phấn đấu cho những thứ thật sự cần, không phải cho những thứ chỉ để người ta khen. Biết đủ, không phải là an phận. Mà là biết điểm dừng, biết khi nào là đủ, để còn thời gian sống cho những điều khác.

Tôi nhớ có một ông chú làm nghề sửa xe, sống rất bình dị. Tiệm của ông nhỏ, khách vừa đủ, tiền vừa đủ sống. Người ta hỏi sao ông không mở rộng tiệm, thuê thêm thợ, kiếm thêm tiền. Ông cười: "Mở rộng thì phải lo nhiều. Lo tiền thuê mặt bằng, lo thợ, lo khách. Giờ tôi làm một mình, chiều về ăn cơm với vợ, tối chơi với cháu. Tiền đủ xài, lòng đủ vui. Mở rộng làm gì?" Tôi nghe mà nể ông. Vì ông đã thấy được điều mà nhiều người leo cao chưa thấy: danh lợi càng lớn, gánh càng nặng. Vai nhẹ, mới thấy đường.

Tôi không nói danh lợi là xấu. Danh lợi, tự nó không xấu. Người làm ăn chân chính, được khen, được trọng, được giàu có, đó là kết quả xứng đáng. Vấn đề là mình có bị danh lợi dắt đi hay không. Có người có danh có lợi mà lòng vẫn yên, vì họ biết danh lợi là phương tiện, không phải là mục đích. Họ làm việc vì thích làm, vì muốn giúp người, vì muốn nuôi gia đình. Danh lợi tới, họ đón nhận, không bám víu. Danh lợi đi, họ tiễn, không tiếc nuối. Lại có người chưa có danh lợi mà đã khổ, vì lòng cứ chạy theo nó, chưa có đã thấy thiếu, có rồi lại sợ mất.

Anh Tuấn sau một lần ngất xỉu vì làm việc quá sức, phải nghỉ ở nhà một tháng, kể với tôi: "Một tháng ở nhà, anh mới biết con anh thích đá bóng, vợ anh thích trồng hoa, ba anh thích nghe cải lương. Mười năm nay, anh ở trong nhà mà như người lạ. Anh leo lên chức trưởng phòng, mà không biết con mình thích gì. Lỗ quá, em ơi." Anh đi làm lại, nhưng anh làm khác đi. Năm giờ chiều, anh về nhà, không mang việc về nữa. Cuối tuần, anh đưa con đi đá bóng. Anh nói: "Chức giám đốc, để đó, khi nào tới thì tới. Còn con anh, nó lớn nhanh lắm, không đợi anh đâu."

Buông danh lợi, không phải là buông hết, không phấn đấu, không làm việc. Mà là buông cái tâm cứ đòi phải hơn người ta, phải cao hơn người ta, phải được người ta khen. Làm việc của mình cho tốt, cho trọn, còn danh lợi tới đâu thì tới đó. Vai nhẹ, mới thấy đường. Vai nặng danh lợi, mắt chỉ nhìn lên cao, không thấy đường dưới chân mình. Mà đường dưới chân, mới là đường mình đang đi.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Phật giáo, bài về buông xả trong Thiền định — trang 1 (Buông xả là buông xả tham ái và chấp trước mọi pháp được tác thành, được làm ra) (phap005.htm)
• Kinh Phật giáo, mười đề tài đáng đàm luận — trang 1 (Các đề tài về ít dục, đề tài về biết đủ, đề tài về viễn ly) (cbpg04.htm)
Bài liên quanBuông nỗi sợ con mình thua kém bạn bèBuông cái bực khi con làm đổ vỡ đồ đạc trong nhàBuông nỗi lo không kịp làm xong mọi việc trước Tết