Bà Tư có đứa cháu nội đầu lòng. Bà thương cháu lắm. Cháu khóc, bà bế. Cháu ăn, bà đút. Nhưng từ ngày cháu ra đời, nhà bà lúc nào cũng căng thẳng. Bà muốn cháu ăn bột theo cách ngày xưa bà nuôi con. Con dâu bà thì muốn cho cháu ăn theo cách bác sĩ dặn. Bà muốn cháu ngủ võng cho dễ ngủ. Con dâu muốn cháu ngủ nôi cho thẳng lưng. Mỗi chuyện nhỏ thành một cuộc cãi nhau. Con trai bà đứng giữa, không biết bênh ai. Bà giận con dâu không nghe lời mình. Con dâu giận bà can thiệp quá nhiều. Đứa nhỏ thì khóc, không hiểu vì sao nhà mình ồn ào.
Chuyện ông bà dạy cháu theo cách mình, nhà nào có cháu nhỏ cũng từng gặp. Ông bà thương cháu, muốn cháu tốt. Con cái cũng thương con, muốn con tốt. Hai bên đều muốn tốt, mà sao cứ cãi nhau. Vì mỗi bên có một cách tốt khác nhau. Ông bà tin vào kinh nghiệm của mình. Ngày xưa mình nuôi con như vậy, con lớn lên khỏe mạnh, thì giờ nuôi cháu như vậy có gì sai. Con cái tin vào sách vở, bác sĩ, những điều mới. Hai cách đó, không bên nào sai hẳn. Nhưng khi mỗi bên đều khăng khăng mình đúng, nhà sẽ không yên.
Cái khó ở chỗ, ông bà không chỉ góp ý. Ông bà muốn quyết định. Góp ý một lần thì được. Nhưng góp ý hoài, nhắc hoài, làm thay luôn, thì thành kiểm soát. Con dâu cho cháu ăn, bà đứng bên cạnh nói, ăn như vậy không đủ no, phải thêm cái này, bớt cái kia. Con dâu bế cháu, bà nói, bế như vậy cháu khó chịu, đưa đây bà bế cho. Nghe nhiều, con dâu sẽ nghĩ, hóa ra mình làm mẹ mà không được quyết định gì. Mình chỉ là người làm theo ý bà. Nghĩ vậy, ai mà không buồn, không giận.
Trong sách Căn Bản Phật Giáo có một câu rất đẹp. Hãy như luồng gió, không dính mắc trong màn lưới. Hãy như hoa sen, từ bùn nhơ nước đục mọc lên. Luồng gió đi qua màn lưới mà không mắc lại. Ông bà thương cháu, cũng nên thương như luồng gió. Đi qua, mát mẻ, rồi đi tiếp. Đừng mắc lại trong từng bữa ăn, từng giấc ngủ của cháu. Góp ý một câu, rồi để con cái tự quyết. Con cái quyết sai, chúng sẽ học. Mình cứ giữ cháu trong tay mãi, con cái không bao giờ học được cách làm cha mẹ.
Nhiều ông bà quên mất một điều. Ngày xưa, khi mình làm mẹ lần đầu, mẹ chồng mình cũng từng can thiệp. Mình cũng từng khó chịu. Mình cũng từng nghĩ, con là con của mình, sao mẹ chồng cứ nói hoài. Giờ mình làm bà, mình lại làm đúng cái điều ngày xưa mình không thích. Không phải vì mình xấu. Mà vì mình quên mất cảm giác đó. Nhớ lại được, mình sẽ nhẹ tay hơn với con dâu. Mình sẽ hiểu, con dâu không phải chống đối mình. Nó chỉ muốn được làm mẹ theo cách của nó.
Buông ở đây là buông ý muốn quyết định thay con. Con đã lớn, đã có gia đình riêng, đã có con của nó. Nó cần được tự nuôi con, tự sai, tự sửa. Ông bà chỉ nên đứng ở bên cạnh, như một chỗ dựa. Khi con cần, mình giúp. Khi con không cần, mình lui lại một bước. Lui lại không phải là không thương. Lui lại là thương một cách khôn ngoan. Thương mà không làm con ngột ngạt.
Có một cách góp ý mà không làm ai khó chịu. Đó là kể chuyện, không phải ra lệnh. Thay vì nói, phải cho cháu ăn như vậy mới đúng, bà có thể kể, hồi xưa mẹ nuôi con, mẹ hay nấu món này, con ăn ngon lắm. Kể xong rồi thôi. Con dâu nghe, thấy hay thì làm theo, thấy không hợp thì thôi. Một câu chuyện nhẹ nhàng, người nghe dễ tiếp nhận hơn một mệnh lệnh. Mà ông bà kể chuyện, cháu nghe cũng vui. Nhà có thêm tiếng cười, bớt đi tiếng cãi.
Cũng nên dành thời gian cho riêng mình. Ông bà cứ quanh quẩn bên cháu cả ngày, dễ sinh chuyện. Sáng đi tập thể dục, chiều đi chơi với bạn già, tối về chơi với cháu một lúc. Có khoảng cách, tự nhiên mọi chuyện dễ chịu hơn. Con dâu cũng cần không gian riêng để nuôi con. Ông bà cũng cần cuộc sống riêng để vui. Ai cũng có chỗ của mình, nhà mới yên.
Cháu lớn lên, cháu sẽ nhớ tới bà. Nhớ bà hay kể chuyện, nhớ bà hay cho quà, nhớ bà hay cười với cháu. Cháu sẽ không nhớ bà đã bắt mẹ cháu cho cháu ăn món gì. Cái cháu nhớ là tình thương, không phải là cách nuôi. Ông bà buông cách nuôi của mình xuống, tình thương vẫn còn nguyên. Mà tình thương không bị cách nuôi làm vướng, nó mới thật sự là tình thương.
Buông để con nuôi con, không phải là bỏ mặc cháu. Mà là tin con mình đã đủ lớn để làm cha mẹ. Tin như vậy, mình nhẹ, con mình cũng nhẹ. Nhà có cháu nhỏ, tiếng cười nhiều hơn tiếng cãi. Đó mới là cái phúc của người làm ông bà.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư