Tối hôm qua, hai vợ chồng cãi nhau vì chuyện rửa chén. Chuyện nhỏ thôi. Nhưng câu qua câu lại, cuối cùng thành ra một câu to: anh làm nhiều hơn em. Em làm nhiều hơn anh. Ai cũng có một danh sách trong đầu. Tôi nấu cơm, anh chỉ rửa chén. Tôi đưa con đi học, anh chỉ đón con về. Tôi giặt đồ, anh chỉ phơi. Càng kể, càng thấy mình thiệt. Càng kể, càng thấy người kia sướng. Một cái cân vô hình đặt giữa nhà, hai người cứ thay nhau bỏ lên đó công việc của mình, rồi nhìn xem bên nào nặng hơn.
Cái cân ấy nhà nào cũng có. Không chỉ vợ chồng. Anh em trong nhà cũng cân. Tôi lo cho cha mẹ nhiều hơn, anh chỉ về thăm. Con dâu cũng cân. Tôi làm hết việc nhà, chị dâu chẳng đụng tay. Cái cân ấy một khi đã đặt xuống, nhà khó mà yên. Vì công việc nhà không có bảng chấm công. Không ai ghi lại ai đã làm gì, làm bao nhiêu. Người ta chỉ nhớ phần việc của mình, mà quên mất phần việc của người kia. Mình nhớ rõ mình đã thức khuya giặt đồ, nhưng quên mất người kia đã dậy sớm đưa con đi học. Mình nhớ rõ mình đã nấu cơm, nhưng quên mất người kia đã đi chợ, đã trả tiền điện nước, đã sửa cái vòi bị rò.
Cái cân công lao làm cho tình thân thành ra như đi chợ. Làm bao nhiêu thì phải được lại bấy nhiêu. Thiếu một chút là thấy thiệt. Thấy thiệt thì sinh ra giận. Giận thì nói những câu làm đau nhau. Mà đau nhất là những câu so đo. Anh chẳng bao giờ giúp em cái gì. Em có làm được gì đâu. Những câu ấy nói ra rồi, người nghe nhớ rất lâu. Còn người nói, có khi nói xong là quên. Nhưng cái lỗ trong lòng người nghe thì còn đó.
Trong kinh Pháp Cú có một câu dạy rất trúng. Đức Phật dạy: không nên nhìn lỗi người, người làm hay không làm. Nên nhìn tự chính mình, có làm hay không làm. Câu này nghe đơn giản, nhưng làm được thì nhà yên hẳn. Nó không bảo mình nhắm mắt làm ngơ trước sự lười biếng. Nó chỉ bảo mình đổi hướng nhìn. Thay vì nhìn sang xem người kia làm được bao nhiêu, mình nhìn lại xem mình đã làm tròn phần của mình chưa. Thay vì đếm xem người kia thiếu bao nhiêu, mình hỏi mình đã đủ tử tế chưa.
Thực ra, khi mình thôi cân đo, mình mới thấy rõ một điều. Việc nhà không phải là cuộc thi. Cơm ai nấu cũng là cơm cả nhà ăn. Nhà ai quét cũng là nhà cả nhà ở. Con ai đưa đi học cũng là con chung. Cái gọi là công lao, chia ra làm gì cho mệt. Người này nấu cơm, người kia rửa chén, không phải vì ai giỏi hơn ai, mà vì nhà cần cả hai. Thiếu một người, bữa cơm cũng không trọn.
Muốn buông cái cân xuống, mình có thể bắt đầu bằng một việc rất nhỏ. Thấy việc thì làm, đừng đợi ai nhắc, đừng đợi ai khen. Thấy chén dơ thì rửa. Thấy nhà bẩn thì quét. Thấy người kia mệt thì pha một ly nước, không cần nói gì nhiều. Làm xong thì thôi, đừng ghi vào sổ. Đừng nghĩ: mình làm rồi, đến lượt người kia. Cứ làm như mình làm cho chính mình, vì nhà này cũng là nhà mình, cơm này cũng là cơm mình ăn.
Còn nếu thật sự có chuyện bất công, người kia ỷ lại, không chịu làm gì, thì mình nói chuyện một lần cho rõ ràng, bằng giọng bình tĩnh. Nói vào lúc cả hai đang yên, không phải lúc đang cãi nhau. Nói về việc cụ thể, không nói về con người. Đừng nói: anh lười biếng. Hãy nói: tuần này em mệt, anh giúp em rửa chén nhé. Nói xong thì thôi, đừng nhắc đi nhắc lại. Nhắc nhiều, lời nói thành ra cằn nhằn, người nghe thành ra khó chịu, việc vẫn không xong.
Nhà yên không phải vì chia việc đều nhau từng ly từng tí. Nhà yên vì không ai còn cầm cái cân trên tay nữa. Khi cái cân được buông xuống, người ta mới nhìn thấy nhau. Mới thấy người kia cũng mệt, cũng có những việc thầm lặng không tên. Mới thấy mình may mắn vì có người cùng gánh với mình. Tối nay, nếu trong nhà còn một cái cân nào đang đặt giữa hai người, hãy thử cất nó đi. Thấy việc thì làm. Làm xong thì thôi. Nhà nhẹ hẳn, lòng cũng nhẹ theo.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư