Anh Tuấn có một đứa con trai đang học lớp mười hai. Anh đã chọn sẵn cho con: thi vào ngành y, sau này nối nghiệp phòng khám của gia đình. Anh nói với con như ra lệnh: "Ba đã tính hết rồi, con chỉ việc học thôi." Con trai anh im lặng. Nó thích vẽ. Nó vẽ đẹp, vẽ say mê, cả cuốn vở toàn hình. Nhưng nó không dám nói. Nó sợ ba buồn. Nó sợ mình làm ba thất vọng. Nhà có hai người, mà như có một bức tường ở giữa.
Nhiều cha mẹ thương con theo cách này: thương bằng sự sắp đặt. Cha mẹ đi trước, biết đời khó thế nào, nên muốn con đi con đường chắc chắn nhất. Ý thì tốt. Nhưng cách thì nặng. Con phải nghe lời vì ba mẹ là ba mẹ. Con phải đúng như ba mẹ muốn thì mới gọi là hiếu thảo. Dần dần, con không còn dám nói ra điều mình thích. Con sống theo ý cha mẹ, mà lòng thì ở chỗ khác. Đến một ngày, hoặc con bùng nổ, hoặc con tắt lịm đi, không còn biết mình muốn gì nữa.
Có một lời dạy rất nổi tiếng: "Hãy tự mình thắp đuốc lên mà đi." Lời này vốn là lời dặn cho người tu học, nhưng đem vào chuyện nuôi con thì đúng vô cùng. Cha mẹ là người thắp đuốc soi đường cho con, chứ không phải người cầm tay con đi hết cả đời. Đuốc của cha mẹ sáng để con thấy đường. Còn bước đi là việc của con. Con phải tự bước thì chân con mới cứng. Người khác bước thay thì chân con mãi yếu.
Buông cái quyền cha mẹ phải luôn đúng không có nghĩa là bỏ mặc con, muốn làm gì thì làm. Không phải thế. Buông ở đây là buông cái chấp: chỉ có ý mình mới đúng, con khác ý mình là con sai. Con là một con người riêng, có sở thích riêng, có đường riêng. Cha mẹ lắng nghe con, tôn trọng điều con thích, rồi cùng con bàn bạc, thì con mới dám mở lòng. Con nghe lời vì thương, vì tin, chứ không phải vì sợ.
Anh Tuấn sau này mới biết con thích vẽ, là nhờ một lần tình cờ thấy cuốn vở của con. Anh giận lắm, suýt nữa thì xé vở. Nhưng may sao anh dừng lại. Anh ngồi xuống hỏi con: "Con thích vẽ từ bao giờ?" Con trai anh ngập ngừng kể. Nó kể về những bức tranh, về ước mơ làm người thiết kế. Anh nghe hết, không ngắt lời. Đêm đó anh trằn trọc. Anh nghĩ về tuổi trẻ của mình. Ngày xưa anh cũng từng thích một thứ khác, nhưng ba anh bắt anh học y. Anh đã sống đời của ba, rồi giờ anh lại bắt con sống đời của anh. Hiểu ra vậy, anh nhẹ cả người.
Sáng hôm sau anh nói với con: "Ba vẫn mong con học y, vì ba thấy nó chắc chắn. Nhưng nếu con thật sự thích vẽ, ba sẽ cùng con tìm hiểu. Con phải chứng minh cho ba thấy con nghiêm túc." Con trai anh gật đầu, mắt sáng lên. Từ hôm đó, nhà anh khác hẳn. Bữa cơm có chuyện để nói. Hai cha con có việc để bàn. Bức tường ở giữa nhà mỏng dần.
Thương con không phải là giữ con trong tay mình. Thương con là tin con. Tin con đủ lớn để chọn, đủ dũng cảm để chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình. Cha mẹ nào cũng sợ con vấp ngã. Nhưng vấp ngã là một phần của việc lớn lên. Người chưa từng vấp thì chưa từng tự đứng dậy. Cha mẹ lo quá, giữ quá, con sẽ không bao giờ biết đứng dậy là thế nào.
Cũng đừng lấy hai chữ hiếu thảo ra để bắt con phải giống mình. Hiếu thảo là con thương cha mẹ, lo cho cha mẹ, không làm cha mẹ buồn lòng vì những chuyện không đáng. Hiếu thảo không có nghĩa là con phải sống đúng như khuôn cha mẹ đúc sẵn. Con có hiếu mà vẫn có thể đi con đường của con. Hai chuyện ấy không mâu thuẫn. Chỉ khi cha mẹ khăng khăng mình luôn đúng thì hai chuyện ấy mới thành mâu thuẫn.
Nếu trong nhà mình đang có một đứa con im lặng, ít nói, hay một đứa con hay cãi, hãy thử dừng lại một chút. Ngồi xuống. Hỏi con một câu thật lòng: "Con đang thích điều gì?" Nghe cho hết. Đừng vội sửa, đừng vội phán. Biết đâu điều con nói sẽ làm mình bất ngờ. Biết đâu con đường con chọn lại là con đường tốt cho con. Buông cái quyền luôn đúng xuống, cha mẹ sẽ nhận lại được một điều quý hơn: lòng tin của con.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư