🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Buông bỏ – an lạc

Buông nỗi sợ bị chê keo kiệt khi từ chối cho mượn tiền

Buông bỏ – an lạc · 6 phút đọc

Chị Hoa có một người bà con xa đến mượn tiền. Số tiền không nhỏ. Chị tính trong lòng: nhà mình cũng đang chật vật, cho mượn thì tháng này hụt, không cho thì sợ người ta nói mình keo kiệt, có tiền mà không giúp. Chị trằn trọc cả đêm. Cuối cùng chị cho mượn, mà lòng thì không vui. Từ hôm đó, chị vừa lo tiền nhà, vừa bực mình, vừa giận người mượn, vừa giận chính mình. Giúp người mà lòng nặng như đeo đá.

Nỗi sợ bị chê keo kiệt làm khổ nhiều người. Sợ người ta nói mình tính toán. Sợ người ta nói mình giàu mà không có tình. Sợ mất mặt với họ hàng, với xóm giềng. Thế là mình cho, dù mình không đủ. Mình giúp, dù mình đang cần giúp. Cho xong rồi thì tiếc, tiếc rồi thì oán. Oán người mượn không biết điều, oán mình sao không dám từ chối. Một việc tốt làm không đúng cách, hóa ra thành một mối oán.

Trong kinh Pháp Cú có một câu thế này: "Keo kiệt không sanh thiên, kẻ ngu ghét bố thí, người trí thích bố thí, đời sau được hưởng phước." Nghe qua tưởng là lời trách người keo kiệt. Nhưng ngẫm kỹ thì đây là lời phân biệt rõ ràng: bố thí là việc của người trí, người biết cho đúng lúc, đúng chỗ, đúng sức mình. Cho trong khả năng và trong vui vẻ thì mới gọi là bố thí. Cho mà ép mình, cho mà oán hận, thì của cho đi rồi mà phước chẳng thấy đâu, chỉ thấy lòng nặng.

Buông nỗi sợ bị chê keo kiệt không có nghĩa là từ nay không giúp ai nữa. Không phải thế. Buông ở đây là buông cái nhìn của người ta về mình. Mình biết rõ hoàn cảnh mình nhất. Mình biết tháng này tiền nhà bao nhiêu, tiền học của con bao nhiêu, mẹ già cần thuốc gì. Người ngoài không biết. Người ngoài chỉ thấy mình có tiền hay không, cho hay không cho. Mình sống bằng túi tiền của mình, không sống bằng miệng của người ta.

Từ chối cho mượn tiền không phải là keo kiệt. Keo kiệt là có thừa mà không cho ai bao giờ, là giữ chặt của cải cho riêng mình. Còn từ chối vì mình không đủ, vì mình còn phải lo cho nhà mình, đó là biết lượng sức. Người hiểu chuyện sẽ hiểu. Người không hiểu thì có cho bao nhiêu họ cũng không hiểu. Mình không thể làm vừa lòng tất cả mọi người. Càng cố làm vừa lòng, mình càng kiệt sức.

Chị Hoa sau lần đó rút ra một cách xử lý. Ai mượn tiền, chị hỏi rõ: mượn để làm gì, bao giờ trả, trả bằng cách nào. Nếu chị giúp được, chị giúp trong khả năng, nói rõ con số mình cho được. Nếu không giúp được, chị nói thẳng, nói nhẹ nhàng: "Thật lòng chị cũng đang kẹt, chị không giúp được lần này." Nói xong, chị không giải thích dài dòng, không xin lỗi mãi. Từ chối một lần, nhẹ cả hai bên. Người mượn đi tìm chỗ khác. Chị giữ được tiền nhà và giữ được lòng yên.

Giúp người có nhiều cách, không chỉ có cho tiền. Mình không cho tiền được thì mình cho lời khuyên, cho thời gian, cho một bữa cơm, cho một chỗ dựa tinh thần. Có khi người ta mượn tiền vì đang rối, mình ngồi lại nghe họ kể, giúp họ tính toán lại, còn quý hơn số tiền cho mượn. Của cho là của, cách cho mới là tình. Cho đúng cách thì người nhận vui, người cho cũng vui. Cho sai cách thì cả hai cùng khổ.

Cũng đừng lấy hai chữ keo kiệt ra để tự hành hạ mình. Người ta nói một câu, mình giữ trong lòng cả tháng. Ai thiệt? Mình thiệt. Miệng đời như gió, thổi qua rồi thôi. Chỉ có mình là người giữ gió lại trong nhà, để nó thổi tung mọi thứ lên. Buông đi. Nghe rồi để đó. Mình sống ngay thẳng, giúp được thì giúp, không giúp được thì nói rõ. Lòng mình biết, trời biết, thế là đủ.

Lần sau, nếu có ai đến mượn tiền mà mình không cho được, hãy nhớ câu này: người trí thích bố thí, nhưng bố thí trong trí tuệ. Trí tuệ là biết mình có bao nhiêu, biết người ta cần gì, biết cho thế nào là vừa. Từ chối đàng hoàng cũng là một cách thương người: thương người ta không phải mang ơn một món nợ mình cho trong miễn cưỡng, thương mình không phải sống trong oán hận sau khi cho. Buông nỗi sợ bị chê xuống, tay mình mới rảnh để giúp người đúng lúc, đúng cách.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú — "Keo kiệt không sanh thiên, kẻ ngu ghét bố thí, người trí thích bố thí, đời sau được hưởng phước." (Kinh Tiểu Bộ, Tập 1, Pháp Cú)
Bài liên quanBuông nỗi tiếc một mối tình đầu đã quaTết đến mà túi chưa đầy: buông nỗi lo tiền nong để nhà còn ấmBuông nỗi mong được ghi nhận: làm tốt rồi, đừng chờ ai vỗ tay