Cuối năm, anh Tùng ngồi tính tiền Tết. Tiền lương tháng này, tiền thưởng, tiền nợ người ta, tiền học của con, tiền thuốc của mẹ. Tính đi tính lại, anh thấy hụt. Nhà người ta sắm sửa rộn ràng, nhà mình thì cái gì cũng phải đắn đo. Anh càng tính càng lo. Lo không đủ tiền mua sắm. Lo mâm cỗ ngày Tết không bằng nhà người ta. Lo họ hàng đến chơi nhìn vào rồi chê. Cái lo ấy làm anh mất ngủ mấy đêm liền, dù Tết còn chưa tới.
Tết là dịp vui, mà nhiều nhà lại lo nhất vào dịp Tết. Lo tiền. Lo sắm sửa. Lo làm sao cho nhà mình không thua nhà người ta. Có người vay mượn để làm Tết cho bằng được, rồi ra Giêng lại còng lưng trả nợ. Có người cãi nhau vì chuyện chi tiêu ngày Tết, Tết chưa tới mà nhà đã lạnh. Cái Tết vốn là để sum họp, để nghỉ ngơi, để nhà ấm lại, mà vì lo tiền, nó thành một gánh nặng.
Trong kinh Pháp Cú có một câu thế này: "Biết đủ là giàu sang." Bốn chữ ngắn gọn mà sâu vô cùng. Giàu không phải là có nhiều. Giàu là biết đủ với những gì mình có. Người biết đủ, túi chưa đầy mà lòng vẫn đầy. Người không biết đủ, có bao nhiêu cũng thấy thiếu. Tết cũng vậy. Tết ấm không nằm ở mâm cao cỗ đầy. Tết ấm nằm ở nhà còn đủ người, còn tiếng cười, còn bữa cơm sum họp.
Buông nỗi lo tiền nong ngày Tết không có nghĩa là không lo gì hết, mặc kệ đến đâu thì đến. Không phải thế. Buông ở đây là buông cái muốn phải bằng nhà người ta. Nhà người ta giàu thì người ta sắm nhiều. Nhà mình ít tiền thì mình sắm ít. Ít mà vui thì hơn nhiều mà lo. Mâm cỗ đơn sơ mà cả nhà quây quần, cười nói, thì ngon hơn mâm cỗ ê hề mà ai cũng mặt nặng mày nhẹ vì nợ nần.
Anh Tùng sau mấy đêm mất ngủ, vợ anh nói một câu làm anh tỉnh ra: "Tết nhà mình năm nào cũng vậy, có năm nào thiếu đâu. Các con có cần mâm cao đâu, chúng nó chỉ cần ba ở nhà, chơi với chúng nó." Anh nghe xong, nhẹ cả người. Anh tính lại. Thay vì vay thêm tiền để sắm sửa, anh chi trong khả năng. Bánh chưng gói ít lại. Quà cáp cho họ hàng thì gọn nhẹ, tấm lòng là chính. Tiền còn lại, anh để dành cho tiền học của con sau Tết. Tính vậy, Tết vẫn là Tết, mà ra Giêng nhà không phải lo.
Tết thật sự cần gì? Cần nhà sạch sẽ, gọn gàng. Cần một nồi bánh chưng, một mâm cơm cúng tổ tiên. Cần các con về đủ mặt. Cần một lời chúc đầu năm. Những thứ ấy không tốn nhiều tiền. Cái tốn tiền là cái vỏ: phải sắm như nhà này, phải hơn nhà kia, phải cho người ta thấy mình khá. Cái vỏ ấy là do mình tự đắp lên. Bỏ cái vỏ ấy đi, Tết vẫn nguyên vẹn. Thậm chí còn ấm hơn, vì không còn ai trong nhà phải gồng lên.
Cũng đừng để con trẻ học thói so đo từ ngày Tết. Con thấy nhà mình ít đồ chơi hơn nhà bạn, con buồn. Nhưng nếu cha mẹ nói với con: Tết là để cả nhà bên nhau, không phải để thi xem nhà ai nhiều đồ hơn, thì con sẽ hiểu. Dạy con biết đủ từ nhỏ, lớn lên con sẽ không khổ vì những thứ phù phiếm. Biết đủ là món quà quý nhất cha mẹ có thể cho con, quý hơn bất cứ món quà Tết nào.
Tết đến, nếu túi mình chưa đầy, thì cũng không sao. Túi chưa đầy mà lòng đầy thì Tết vẫn vui. Lòng đầy là gì? Là biết ơn vì cả nhà còn khỏe mạnh. Là vui vì một năm qua dù khó khăn mà nhà mình vẫn vượt qua được. Là thương nhau nhiều hơn sau một năm bận rộn. Những thứ ấy không mua được bằng tiền. Mà có tiền chưa chắc đã mua được.
Đêm giao thừa năm đó, nhà anh Tùng không có gì đặc biệt. Mâm cỗ vừa phải, bánh chưng tự gói, cả nhà quây quần. Vậy mà anh thấy ấm. Anh nói với vợ: "Năm nay Tết nhẹ quá." Nhẹ là vì anh đã buông xuống nỗi lo phải bằng người ta. Buông rồi mới thấy: Tết không cần nhiều tiền. Tết chỉ cần nhà còn đủ người, lòng còn đủ thương. Thế là đủ. Biết đủ là giàu sang, câu này đúng nhất vào những ngày cuối năm, khi ai cũng đang tính toán, lo lắng, mà quên mất Tết là để vui, không phải để lo.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư