Vợ chồng anh chị lấy nhau đã gần mười năm. Hai người thương nhau, sống với nhau tử tế, chỉ có một điều chưa trọn. Đó là chưa có con. Đi khám, bác sĩ nói khó, nhưng không phải là không có hy vọng. Anh chị vẫn chữa, vẫn chờ. Nhưng càng chờ, càng buồn. Tết về nhà, họ hàng hỏi một câu, sao chưa có con. Câu hỏi nhẹ nhàng, mà nghe như một nhát dao. Anh chị cười trừ, nhưng trong lòng thì đau.
Nỗi buồn vì không có con là một nỗi buồn rất riêng. Nó không ồn ào. Nó âm ỉ. Nó nằm trong lòng, ngày này qua ngày khác. Nhìn nhà người ta có tiếng trẻ con, lòng mình chùng xuống. Nhìn vợ chồng mình, thương nhau mà vẫn thấy thiếu một điều gì đó. Mình tự hỏi, có phải mình làm gì sai không. Có phải mình không đủ phước không. Càng hỏi, càng buồn.
Sách dạy rằng, ở đời vui đạo mặc tùy duyên. Hễ đói thì ăn, mệt ngủ liền. Báu sẵn trong mình, thôi tìm kiếm. Tùy duyên không có nghĩa là buông xuôi, mặc kệ. Tùy duyên có nghĩa là mình làm hết sức mình, rồi để phần còn lại cho duyên. Mình chữa bệnh, mình giữ gìn sức khỏe, mình sống tử tế, đó là phần của mình. Còn con cái đến hay chưa đến, đó là phần của duyên. Mình không quyết định được hết.
Trong bốn hạnh của người vào đạo, có một hạnh gọi là tùy duyên hạnh. Hạnh này dạy rằng, mình sống theo duyên, không cưỡng cầu. Cái gì đến thì đón. Cái gì chưa đến thì chờ, mà chờ trong bình an, không phải chờ trong khổ sở. Chờ mà khổ thì chờ bao lâu cũng khổ. Chờ mà lòng yên thì chờ bao lâu cũng được.
Có một điều nữa sách dạy. Do biết rõ các pháp không cố định, tức là vô thường, vô ngã, nên chúng ta buông xả tất cả cố chấp. Mọi chuyện trên đời đều thay đổi. Thân thể thay đổi. Hoàn cảnh thay đổi. Duyên cũng thay đổi. Hôm nay chưa có, không có nghĩa là mãi mãi không có. Hôm nay khó, không có nghĩa là ngày mai cũng khó. Mình không biết trước được. Vì không biết trước được, nên mình đừng kết luận vội rằng đời mình đã xong, rằng mình là người không có phước.
Buông nỗi buồn vì không có con, không có nghĩa là mình hết mong có con. Mong vẫn mong. Nhưng mình không để nỗi buồn đó quyết định cả đời mình. Mình vẫn sống tốt với những gì mình đang có. Vợ chồng vẫn thương nhau. Nhà cửa vẫn ấm. Công việc vẫn làm. Bạn bè vẫn gặp. Đời mình không chỉ có một chuyện là con cái. Còn nhiều chuyện khác cũng đáng sống.
Có những cặp vợ chồng, vì quá mong con, mà quên mất nhau. Vợ chồng sống với nhau chỉ để nói về chuyện con cái. Ăn cơm cũng nói. Đi ngủ cũng nói. Gặp nhau là nói về thuốc thang, về bác sĩ, về hy vọng rồi thất vọng. Lâu dần, tình cảm vợ chồng cũng mòn đi. Lúc đó, dù có con hay không, nhà cũng đã lạnh rồi. Buông nỗi buồn xuống một chút, để vợ chồng còn nhìn thấy nhau, còn thương nhau như hai con người, chứ không phải như hai người cùng chờ một đứa con.
Người ngoài hỏi, sao chưa có con, mình có thể cười và nói, duyên chưa tới. Nói vậy không phải là trốn tránh. Mà là mình đã chấp nhận. Mình chấp nhận rằng chuyện này không nằm hoàn toàn trong tay mình. Mình đã làm hết sức. Phần còn lại, mình để cho duyên. Nói được câu đó một cách nhẹ nhàng, lòng mình đã nhẹ đi một nửa.
Nếu một ngày con đến, đó là niềm vui lớn. Nếu con không đến, đời mình vẫn còn nhiều niềm vui khác. Mình có thể thương con của anh chị em, của bạn bè. Mình có thể làm những việc có ích cho đời. Mình có thể sống một đời tử tế, trọn vẹn, dù không có con. Con cái là một phần của đời. Không phải là cả đời.
Vậy nên, nếu ai đang buồn vì chuyện này, xin hãy nhớ một điều. Mình không có lỗi. Mình không kém phước. Mình chỉ đang đi trên một con đường khác với người ta. Con đường đó cũng có hoa, cũng có nắng, chỉ là mình chưa nhìn thấy vì mình cứ nhìn về phía con đường của người khác. Quay lại nhìn con đường của mình, bước chậm lại, và sống trọn với những gì mình đang có.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư