Con trai mua cho bà Ba cái điện thoại thông minh. Màn hình to, chữ lớn, con đã cài sẵn số của nó, số của cháu. Con dặn: "Mẹ cứ bấm vào hình này là gọi được cho con." Bà gật đầu. Nhưng khi con về rồi, bà cầm điện thoại mà tay run. Bà sợ bấm nhầm. Sợ bấm vào đâu đó mất tiền. Sợ làm hỏng máy của con mua cho.
Bà cất điện thoại vào tủ. Điện thoại bàn cũ vẫn dùng được, sao phải học cái mới? Nhưng rồi con gọi vào máy mới, bà không nghe được. Cháu gửi hình qua, bà không xem được. Bà thấy mình như bị bỏ lại phía sau. Người ta ai cũng bấm bấm, còn bà thì đứng ngoài. Bà buồn mà không nói. Bà sợ nói ra, con lại bảo bà lạc hậu, bảo bà không chịu học.
Nỗi lo của bà Ba không phải là cái điện thoại. Nỗi lo là mình đã già, đã chậm, đã không còn theo kịp đời. Cái điện thoại chỉ là cái cớ để nỗi lo ấy hiện ra. Bà lo mình thành gánh nặng. Lo con phải mất công dạy đi dạy lại. Lo cháu cười bà. Lo nhiều đến mức bà không dám cầm máy lên nữa.
Nhưng đời vốn đổi thay từng ngày. Ngày xưa bà học nấu cơm bằng bếp củi, rồi học bếp ga. Ngày xưa bà đi chợ bằng xe đạp, rồi đi bằng xe máy con chở. Đời bà đã học bao nhiêu cái mới rồi. Cái điện thoại này cũng chỉ là một cái mới nữa thôi. Không phải bà không học được. Mà là bà sợ mình học không được, nên bà không dám bắt đầu.
Trong sách dạy về pháp quán niệm hơi thở có câu: khi hành giả thấy vô thường thì xả bỏ pháp thường, thấy pháp khổ thì xả bỏ tưởng về lạc, thấy vô ngã thì xả bỏ tưởng về ngã, tâm không còn tham đắm. Nói bằng lời thường: mọi thứ đều đổi thay, đó là lẽ thường. Mình thấy rõ nó đổi thay, mình buông cái muốn giữ mọi thứ như cũ, lòng mới nhẹ. Bà Ba muốn mọi thứ như cũ: điện thoại bàn, cách liên lạc cũ, đời sống cũ. Nhưng đời đã đổi rồi. Buông cái muốn giữ cũ, bà mới học được cái mới.
Thiền sư Ajahn Chah dạy một câu rất đơn giản: "Hãy để sự vật tự nhiên, đừng dính mắc. Hãy xả bỏ tất cả. Sự vật thế nào, hãy để y như vậy." Cái điện thoại thế nào, cứ để nó thế ấy. Nó là một cái máy. Bấm sai thì bấm lại. Mất gì đâu. Mình dính mắc vào nỗi sợ làm hỏng, nỗi sợ bị cười, thì cái máy nhỏ xíu ấy thành ra to như núi.
Con trai bà Ba thật ra không hề sốt ruột. Nó bảo: "Mẹ cứ bấm thoải mái, hỏng thì con mua cái khác. Mẹ học được một nút là giỏi rồi." Người sốt ruột là chính bà. Bà tự đặt ra một kỳ thi cho mình: phải học cho nhanh, phải dùng cho thạo, không thì xấu hổ. Nhưng có ai chấm điểm bà đâu. Con bà chỉ muốn gọi cho mẹ dễ hơn. Cháu bà chỉ muốn gửi hình cho bà xem. Thế thôi.
Bà Ba bắt đầu lại từ một nút. Mỗi ngày bà học một nút. Hôm nay học gọi cho con. Mai học xem hình cháu gửi. Mốt học nghe nhạc. Học chậm cũng được. Bảy mươi tuổi vẫn học được một điều, miễn là mình chịu học. Bà bấm sai mấy lần, máy kêu lạ, bà giật mình. Rồi bà cười. Sai thì sao? Sai thì bấm lại. Có chết ai đâu.
Một tuần sau, bà gọi được cho con trai không cần nhờ ai. Bà khoe với hàng xóm như khoe một chiến công. Bà còn chụp được hình cây ổi sau vườn gửi cho cháu. Cháu nhắn lại: "Bà giỏi quá!" Bà đọc tin nhắn ấy đi đọc lại mấy lần. Mắt bà mờ, nhưng lòng bà sáng.
Buông nỗi lo mình không biết dùng điện thoại, thật ra là buông nỗi sợ mình đã già, đã vô dụng. Già thì già, nhưng già không có nghĩa là hết học. Tay chậm thì học chậm. Mắt mờ thì nhờ con chỉnh chữ to. Cái gì cũng có cách. Chỉ cần mình buông cái sợ xuống, tay mới dám cầm máy lên. Và khi tay đã cầm lên rồi, đời bỗng rộng ra thêm một chút. Con gần hơn, cháu gần hơn, cả thế giới gần hơn, chỉ qua một cái màn hình nhỏ.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư