Có một người bạn cũ, năm xưa đã làm chị Hằng tổn thương rất nặng. Anh ta hứa hẹn bao nhiêu điều, rồi bỏ đi không một lời giải thích. Chị Hằng chờ. Chị chờ một lời xin lỗi. Chị chờ anh ta quay lại, nhìn vào mắt chị, và nói: anh xin lỗi, anh đã sai. Chị chờ một năm, hai năm, rồi mười năm. Anh ta không bao giờ quay lại.
Chị Hằng không phải là người yếu đuối. Chị làm việc giỏi, nuôi con khôn lớn, sống đàng hoàng. Nhưng trong lòng chị, có một góc nhỏ vẫn đang chờ. Mỗi lần nghe ai nhắc đến tên anh ta, góc đó lại nhói lên. Mỗi lần có ai đó hỏi: sao chị không lấy chồng nữa, góc đó lại thắt lại. Chị biết mình nên quên đi. Nhưng chị không quên được, vì chị vẫn đang chờ một lời xin lỗi chưa bao giờ đến.
Chờ một lời xin lỗi, nghe thì có vẻ chính đáng. Người ta làm mình đau, thì người ta phải xin lỗi, đó là lẽ phải. Nhưng có một sự thật ít ai chịu nhìn thẳng: lời xin lỗi đó có thể không bao giờ đến. Người làm mình đau, có thể họ không biết mình đã đau. Có thể họ biết, nhưng họ không đủ can đảm để nói. Có thể họ đã quên rồi. Mình thì cứ ngồi chờ, mà người ta thì đã đi xa từ lâu.
Cái chờ đợi đó, nó giống như mình tự trói mình vào một cái cọc. Người kia đi rồi, nhưng mình vẫn đứng đó, nắm chặt sợi dây, chờ người ta quay lại tháo cho mình. Mà người ta không quay lại. Thế là mình đứng đó mãi. Năm này qua năm khác. Đời mình trôi qua, mà lòng mình thì vẫn ở lại cái ngày xưa đó.
Trong kho sách Phật giáo, có một bài nghi thức thiền của Tỳ kheo Khánh Hỷ. Trong đó có câu tụng: Tôi xin thành thật tha thứ cho tất cả những ai đã làm tổn thương tôi. Đọc kỹ thì thấy, tha thứ ở đây không phải là đợi người ta xin lỗi rồi mới tha. Mà là mình chủ động tha trước. Mình tha, không phải vì người ta xứng đáng được tha. Mà vì mình xứng đáng được nhẹ lòng.
Tha thứ không có nghĩa là nói rằng chuyện đó không sao, không có nghĩa là nói rằng người ta làm đúng. Chuyện đó vẫn sai. Người ta vẫn có lỗi. Nhưng mình chọn không để cái lỗi đó tiếp tục cai quản đời mình nữa. Mình chọn trả lại cho người ta cái lỗi của họ, và lấy lại đời mình.
Bài Mười Điều Thiện của thầy Phúc Trung có câu: chúng ta nên thương họ, chỉ có tấm lòng từ mới bao dung, tha thứ được lầm lỗi của kẻ khác. Thương họ ở đây, không phải là thương hại, mà là hiểu. Hiểu rằng người làm mình đau, họ cũng là một con người đang khổ theo cách của họ. Người biết thương mình đúng cách, thường không làm đau người khác đến vậy. Người làm đau mình, có thể họ cũng đang bị chính nỗi khổ của họ làm đau. Hiểu được như vậy, mình không còn thấy họ là kẻ thù nữa. Mình chỉ thấy họ là một người đáng thương.
Thực tập buông sự chờ đợi, có thể bắt đầu bằng một câu nói với chính mình. Nói thầm trong lòng: tôi không chờ nữa. Tôi không cần lời xin lỗi đó để sống tiếp. Tôi sống tiếp vì tôi muốn sống, không phải vì ai đó nợ tôi một lời nói. Nói câu đó một lần thì chưa đủ. Nói mười lần, hai mươi lần, nói mỗi sáng khi thức dậy, nói mỗi tối trước khi đi ngủ. Dần dần, lòng mình sẽ tin.
Có một cách nữa, rất thực tế. Viết một lá thư cho người đó. Viết hết những gì mình muốn nói, những gì mình đã chờ, những gì mình đã đau. Rồi đừng gửi. Đốt đi, hoặc cất vào ngăn kéo, hoặc xé nhỏ bỏ vào thùng rác. Lá thư đó không phải để gửi cho người ta. Nó là để mình được nói ra, được nghe chính mình nói, rồi được buông xuống. Nhiều người làm xong việc này, họ bảo cảm giác như vừa đặt xuống một cái ba lô nặng trĩu đã mang cả chục năm.
Cũng có người hỏi: vậy nếu một ngày người ta quay lại xin lỗi thật, thì sao? Thì mình mỉm cười, cảm ơn họ, và nói không sao đâu. Vì lúc đó, mình đã không còn cần lời xin lỗi đó nữa. Lời xin lỗi đến thì tốt, không đến cũng không sao. Mình đã tự do rồi. Người ta xin lỗi là việc của người ta. Mình sống yên là việc của mình.
Chị Hằng sau này kể, có một buổi sáng, chị đang phơi quần áo ngoài sân, bỗng nhiên chị nhận ra mình đã lâu không nghĩ đến anh ta nữa. Không phải chị cố quên. Mà là chị đã thôi chờ. Chị bảo, cảm giác đó giống như có một cánh cửa sổ trong nhà vừa được mở ra, nắng chiếu vào, và mình mới nhận ra trong nhà đã tối từ rất lâu rồi.
Buông sự chờ đợi một lời xin lỗi, không phải là mình thua. Mà là mình thắng. Thắng cái quá khứ đã giữ mình lại. Thắng cái mong cầu đã làm mình khổ. Và thắng, để mình được sống trọn vẹn với hiện tại, với những người đang ở bên mình, với những ngày còn lại của đời mình. Những ngày đó, xứng đáng được sống nhẹ nhàng, không phải sống trong chờ đợi.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư