Bữa cơm tối nhà chị Hạnh có bốn người mà im lặng như không có ai. Mỗi người cầm một cái điện thoại. Chồng chị xem bóng đá. Con gái chị xem phim. Con trai chị chơi game. Chị thì lướt tin tức. Mâm cơm dọn ra, không ai nói với ai câu nào. Có lúc con gái kể chuyện ở trường, chị ừ một tiếng mà mắt vẫn dán vào màn hình. Con gái kể được hai câu thì thôi, cúi xuống ăn tiếp. Cả nhà ngồi chung một bàn mà như bốn người xa lạ.
Đó không phải chuyện riêng nhà chị Hạnh. Nhiều nhà bây giờ cũng vậy. Vợ chồng nằm cạnh nhau trên giường, mỗi người lướt một màn hình, không nói với nhau câu nào rồi ngủ. Cha mẹ đưa con đi chơi, con chạy chơi, cha mẹ ngồi bấm điện thoại. Bạn bè gặp nhau uống cà phê, mỗi người cầm điện thoại, thỉnh thoảng ngẩng lên cười một cái rồi lại cúi xuống. Mình ở cạnh nhau mà không thật sự ở với nhau. Thân thì gần, lòng thì xa.
Điện thoại không xấu. Nó giúp mình làm việc, học hành, liên lạc với người thân ở xa. Nhưng nó có một sức hút lạ. Mở ra xem một chút thì thành một giờ. Xem một giờ thì thành cả buổi tối. Tin tức, phim ảnh, trò chơi, mạng xã hội, thứ nào cũng thiết kế để giữ mắt mình lại. Mình cứ tưởng mình đang thư giãn, nhưng thật ra mình đang bị cuốn đi. Cuốn khỏi bữa cơm, cuốn khỏi câu chuyện của con, cuốn khỏi người đang ngồi trước mặt mình. Đến lúc đặt điện thoại xuống, mình mới thấy buổi tối đã trôi qua mất rồi, mà mình chẳng nhớ mình đã sống nó như thế nào.
Trong sách về con đường Thiền định có dạy về buông xả. Sách viết: "Từ bỏ, hay buông xả trong Thiền định của Phật giáo đồng nghĩa với sự an trú trong chánh niệm tỉnh giác." Chánh niệm là gì? Là mình đang ở đây, trong giây phút này, với người này, với việc này. Ăn thì biết mình đang ăn. Nghe con kể thì biết mình đang nghe. Ngồi với vợ thì biết vợ đang ở bên mình. Nghe thì đơn giản. Nhưng thử làm xem, khó vô cùng. Vì tâm mình quen chạy. Chạy về quá khứ, chạy tới tương lai, chạy vào màn hình. Buông điện thoại xuống chính là một cách tập chánh niệm. Tay buông máy, tâm mới trở về.
Buông điện thoại không có nghĩa là bỏ hẳn điện thoại. Mình vẫn cần nó để làm việc, để liên lạc. Buông là mình làm chủ nó, chứ không để nó làm chủ mình. Có những lúc nhất định trong ngày, mình đặt nó xuống. Bữa cơm là một lúc như vậy. Một giờ buổi tối sau khi ăn cơm là một lúc như vậy. Lúc con kể chuyện là một lúc như vậy. Mình đặt điện thoại úp xuống bàn, xa tầm tay một chút, rồi quay sang người trước mặt. Nghe hết câu chuyện của con. Hỏi vợ hôm nay đi làm có mệt không. Nhìn mâm cơm, ăn chậm lại, nếm vị ngon của thức ăn. Những việc nhỏ đó chính là sống thật.
Chị Hạnh đã thử một tuần. Chị đặt ra luật: bữa cơm không ai được cầm điện thoại. Tuần đầu khó lắm. Chồng chị cứ với tay lấy máy theo thói quen. Con trai chị càu nhàu. Nhưng chị kiên trì. Đến ngày thứ ba, con gái chị kể chuyện ở trường nhiều hơn. Đến ngày thứ năm, chồng chị kể chuyện ở công ty. Đến cuối tuần, cả nhà cười nói ồn ào như ngày xưa. Chị bảo: hóa ra nhà mình vẫn còn nhiều chuyện để nói với nhau. Chỉ là bấy lâu nay điện thoại đã nói thay mình.
Sống thật không cần làm việc gì lớn lao. Sống thật là khi người thân ngồi trước mặt mình, mình thật sự thấy họ. Nghe họ. Ở với họ. Điện thoại để đó, mai xem cũng được. Tin tức để đó, mai đọc cũng được. Nhưng bữa cơm tối nay, câu chuyện của con tối nay, ánh mắt của vợ tối nay, qua rồi là không trở lại. Hôm nay, hãy thử đặt điện thoại xuống trong một bữa cơm. Chỉ một bữa thôi. Nghe con kể hết một câu chuyện. Nhìn vợ chồng ăn ngon miệng. Mình sẽ thấy bữa cơm đó ngon hơn mọi bữa cơm vừa ăn vừa lướt máy. Và mình sẽ hiểu, buông điện thoại xuống không phải là mất mát gì cả. Đó là mình lấy lại được chính đời sống của mình.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư