Anh Tuấn năm nay bốn mươi hai tuổi, đi làm cả ngày, tối về chỉ muốn yên tĩnh. Vậy mà vừa bước vào nhà, mẹ anh đã hỏi: sao về muộn thế, ăn cơm chưa, sao dạo này gầy thế, cái áo này mặc bao lâu rồi không giặt. Anh nghe tới câu thứ ba thì gắt lên: mẹ hỏi hoài, con mệt lắm rồi. Mẹ anh im bặt, quay đi. Tối đó, anh nằm trằn trọc. Anh thương mẹ, anh biết mẹ chỉ lo cho mình, nhưng sao mỗi lần mẹ cằn nhằn, anh lại không kìm được.
Nhiều người con rơi vào đúng chỗ này. Cha mẹ già rồi, hay quên, hay lặp lại, hay hỏi những câu đã hỏi hôm qua. Con cái thì bận, thì mệt, thì áp lực. Hai bên đều không có ý xấu, nhưng cứ gặp nhau là va vào nhau. Con giận cha mẹ cằn nhằn. Cha mẹ tủi thân vì con gắt gỏng. Rồi cả nhà cùng buồn.
Thật ra, cơn giận của người con thường không bắt đầu từ câu hỏi của cha mẹ. Nó bắt đầu từ cả một ngày dài mệt mỏi ở bên ngoài. Cơ quan, khách hàng, tiền bạc, kẹt xe, đủ thứ dồn lại. Về tới nhà, chỉ cần một câu hỏi lặp lại là ngòi nổ châm lửa. Cha mẹ không phải là nguyên nhân, cha mẹ chỉ là người đứng gần nhất lúc lửa bùng lên.
Kinh Pháp Cú có hai câu kệ nói về chuyện này rất thấm. Câu thứ ba và thứ tư: nó mắng tôi, đánh tôi, nó thắng tôi, cướp tôi, ai ôm hiềm hận ấy, hận thù không thể nguôi. Ai không ôm hiềm hận ấy, hận thù sẽ tự nguôi. Nghĩa là cùng một chuyện xảy ra, người ôm lấy thì khổ mãi, người buông xuống thì tự hết. Chuyện mẹ hỏi đi hỏi lại cũng vậy. Câu hỏi thì vẫn đó, nhưng mình ôm hay mình buông, kết quả khác nhau hoàn toàn.
Kệ thứ năm nói tiếp: hận thù diệt hận thù, đời này không thể có, từ bi diệt hận thù, là định luật ngàn thu. Giận không dập được giận. Mình gắt với mẹ, mẹ tủi, mẹ càng lo, mẹ càng hỏi nhiều hơn, mình lại càng gắt. Vòng đó cứ quay mãi. Chỉ có một cách cắt vòng: một bên dừng lại trước. Và người dừng lại trước, thường phải là người con, vì mình còn trẻ, còn khỏe, còn làm chủ được mình hơn cha mẹ.
Dừng lại không có nghĩa là nuốt giận vào trong rồi chịu đựng. Nuốt giận lâu ngày thành bệnh, thành oán. Dừng lại có nghĩa là nhận ra cơn giận đang tới, và không để nó lái miệng mình. Khi mẹ hỏi lần thứ ba cùng một câu, mình có thể hít một hơi, rồi đáp nhẹ: dạ, con ăn rồi mẹ, mẹ yên tâm. Một câu đáp nhẹ như thế không tốn gì của mình, mà làm mẹ yên lòng cả buổi tối.
Cũng nên nhớ một điều: cha mẹ cằn nhằn, nhiều khi không phải vì cha mẹ khó tính, mà vì cha mẹ sợ. Sợ con ốm, sợ con đói, sợ con khổ, sợ một ngày mình không còn ở đây để hỏi nữa. Người già càng sợ thì càng hỏi. Hỏi là cách duy nhất họ còn để chạm vào đời sống của con. Hiểu được nỗi sợ ấy, câu cằn nhằn nghe sẽ khác. Nó không còn là sự phiền toái, mà là một lời thương vụng về.
Có người hỏi: vậy cứ để cha mẹ hỏi mãi sao, mình không được mệt à. Được chứ. Mệt thì nói mình mệt, nhưng nói bằng giọng của người mệt, không phải giọng của người giận. Mẹ ơi, hôm nay con mệt quá, để con nghỉ một lát rồi con kể mẹ nghe nhé. Một câu như thế vừa thật, vừa giữ được lòng mẹ. Cha mẹ già rồi, họ không cần con cái hoàn hảo, họ chỉ cần con cái còn muốn nói chuyện với mình.
Buông cơn giận với cha mẹ không làm mình yếu đi. Ngược lại, đó là lúc mình mạnh nhất. Vì mình đã thắng được chính cơn giận của mình, chứ không phải thắng cha mẹ. Thắng cha mẹ trong một cuộc cãi vã thì được gì đâu. Mẹ im lặng, mình thắng, nhưng cả nhà thua. Còn khi mình buông được cơn giận, mẹ vui, mình nhẹ, cả nhà cùng thắng.
Cha mẹ già đi nhanh lắm. Hôm nay mẹ còn hỏi mình ăn cơm chưa, đó đã là một niềm may. Có những người muốn nghe một câu cằn nhằn của mẹ mà không còn nghe được nữa. Cho nên, mỗi lần cơn giận nổi lên với cha mẹ, hãy nhớ: người đang đứng trước mặt mình là người thương mình nhất đời, và thời gian mình còn được nghe họ cằn nhằn, không còn dài như mình tưởng.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư