Chị dọn nhà từ sáng tới trưa. Lau bàn, lau ghế, lau cả những chỗ không ai nhìn tới. Con vẽ một bức tranh, dán lên tường. Chị nhìn thấy, gỡ xuống: "Dán lệch rồi, để mẹ dán lại." Con buồn. Chị không để ý. Chị đang bận lau tiếp. Tối, chồng về, khen nhà sạch. Chị nói: "Chưa sạch đâu, góc kia còn bụi." Chồng im lặng. Chị không hiểu sao chồng im lặng. Chị chỉ thấy nhà chưa hoàn hảo. Chị không thấy con đang buồn vì bức tranh bị gỡ. Chị không thấy chồng đang mệt vì câu nói của mình. Chị chỉ thấy bụi. Bụi ở góc nhà. Bụi mà không ai để ý, trừ chị.
Cầu toàn nó làm mình mù như vậy đó. Mình chỉ thấy cái chưa hoàn hảo. Mình không thấy cái đã tốt. Nhà đã sạch, mình chỉ thấy góc còn bụi. Con đã cố gắng, mình chỉ thấy bức tranh dán lệch. Chồng đã khen, mình chỉ thấy lời khen chưa đủ. Mình sống trong một ngôi nhà sạch, với một đứa con ngoan, một người chồng thương mình, mà mình vẫn không vui. Vì mình cứ nhìn vào cái thiếu. Cái thiếu thì lúc nào cũng có. Hôm nay lau hết bụi, mai bụi lại về. Hôm nay dán tranh ngay, mai con lại vẽ tranh mới, lại dán lệch. Chạy theo hoàn hảo thì chạy cả đời không tới.
Có một câu kinh xưa nói thế này: "Bậc đại nhân vô dục, xử sự thật quang minh, gặp phải vui hay khổ, không kiêu, hiện trí mình." Nghĩa là người lớn không ham muốn quá nhiều, sống ngay thẳng, gặp vui hay khổ cũng không kiêu căng, không vênh váo. Nghe thì nói về người lớn. Nhưng ngẫm kỹ thì câu ấy nói đúng bệnh cầu toàn. Cầu toàn là ham muốn mọi thứ phải như ý mình. Ham muốn ấy không có đáy. Được cái này, muốn cái kia. Xong việc này, thấy việc khác chưa xong. Người không ham muốn quá nhiều thì gặp vui cũng bình thường, gặp khổ cũng bình thường. Không kiêu khi được, không khổ khi thiếu. Đó mới là vững.
Kinh còn dạy một câu nữa: "Vậy nên phải trừ si, bỏ kiêu mạn giàu sang, theo học bậc Đa văn, mới đúng là chứa đức." Nghĩa là phải trừ đi cái mê, bỏ đi cái kiêu mạn, học hỏi người hiểu biết, mới là người có đức. Cầu toàn cũng là một thứ kiêu mạn. Mình kiêu vì mình làm tốt hơn người ta. Mình mạn vì mình tưởng mình phải làm hoàn hảo mới đáng giá. Bỏ cái kiêu ấy xuống, mình mới thấy: mình không cần phải hoàn hảo mới đáng giá. Mình đáng giá vì mình sống tử tế, vì mình thương người, vì mình cố gắng. Những thứ ấy không cần phải hoàn hảo.
Nói theo lời thường, cầu toàn giống như mình đi trên một con đường mà cứ nhìn xuống chân, sợ dẫm phải hòn đá. Mình nhìn chân hoài, mình không thấy cảnh đẹp hai bên đường. Mình không thấy hoa nở. Mình không thấy con đang cười. Mình chỉ thấy đá. Đá thì lúc nào cũng có. Đường nào cũng có đá. Người đi đường mà cứ nhìn đá thì đi chậm, đi mệt, mà không vui. Người ngẩng lên nhìn đường, nhìn trời, nhìn người đi cùng, thì đi xa, đi vui, mà đá thì vẫn tránh được. Vì đá có đó, nhưng mình không cần phải nhìn nó hoài.
Buông cầu toàn không có nghĩa là sống cẩu thả, làm gì cũng qua loa. Buông là buông cái phải hoàn hảo. Mình vẫn lau nhà, nhưng lau xong thì thôi, không lau lại ba lần. Mình vẫn làm việc cẩn thận, nhưng làm xong thì nộp, không sửa tới sửa lui tới khuya. Mình vẫn dạy con, nhưng con làm được bảy phần thì khen bảy phần, không bắt con phải mười phần mới khen. Bảy phần cũng là cố gắng. Mười phần thì tốt. Nhưng bảy phần mà vui thì hơn mười phần mà khóc.
Thực tập thì bắt đầu từ một việc nhỏ: mỗi ngày, cố ý để một thứ chưa hoàn hảo. Để bát chưa rửa tới mai. Để tranh con dán lệch trên tường. Để một góc nhà còn bụi. Để như vậy, rồi sống tiếp. Mình sẽ thấy: trời không sập. Nhà vẫn là nhà. Con vẫn vui. Vợ chồng vẫn thương nhau. Cái chưa hoàn hảo ấy không làm ai khổ. Chỉ có cái mắt cầu toàn của mình là khổ. Mắt ấy nhìn đâu cũng thấy thiếu. Buông mắt ấy xuống, mình sẽ thấy nhà mình đã đủ tốt rồi.
Rồi thử nhìn lại những người mình thương. Mình thương họ vì họ hoàn hảo sao? Không. Mình thương chồng vì chồng thương mình, dù chồng có nhiều thiếu sót. Mình thương con vì con là con mình, dù con học chưa giỏi, vẽ chưa đẹp. Mình thương mẹ vì mẹ là mẹ mình, dù mẹ nấu ăn mặn, nói nhiều. Mình thương người ta vì người ta là người ta, không phải vì người ta hoàn hảo. Vậy thì sao mình lại đòi mình phải hoàn hảo mới đáng được thương? Mình cũng là người ta. Mình cũng đáng được thương, dù chưa hoàn hảo.
Có một điều nữa: cầu toàn còn làm khổ người xung quanh. Mình cầu toàn với mình, mình sẽ cầu toàn với chồng, với con, với đồng nghiệp. Mình bắt con phải học giỏi nhất. Mình bắt chồng phải làm đúng ý mình. Mình bắt đồng nghiệp phải làm theo cách mình. Người ta mệt. Người ta xa mình dần. Mình tưởng mình đang giúp người ta tốt lên. Thật ra mình đang làm người ta sợ. Sợ sai. Sợ bị chê. Sợ không đủ tốt. Nhà mà ai cũng sợ sai thì nhà ấy không còn vui nữa.
Tối nay, thử làm một việc nhỏ: nhìn quanh nhà, tìm ba thứ đã tốt. Nhà sạch. Cơm ngon. Con cười. Tìm được ba thứ rồi, nói thầm: "Như vậy là đủ tốt rồi." Nói xong, ngồi xuống, uống một ly trà. Không lau thêm gì nữa. Không sửa thêm gì nữa. Buổi tối ấy, mình không làm gì thêm. Mình chỉ sống. Sống với cái đã tốt. Mai bụi lại về, mai lau tiếp. Nhưng tối nay, mình nghỉ. Buông cái phải hoàn hảo xuống, mình được lại cả một buổi tối. Tính ra, mình lời to.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư