Tháng trước tôi được tăng lương. Mức tăng không nhỏ. Tôi mừng lắm, tính toán đủ thứ: đổi điện thoại, mua thêm cái tủ lạnh mới, cuối năm đi du lịch một chuyến. Vậy mà chưa đầy một tháng, cảm giác mừng đã bay đâu mất. Lương mới thành lương cũ. Tôi lại thấy thiếu. Lại muốn thêm một khoản nữa, một món nữa, một chuyến nữa. Lúc đó tôi mới giật mình: thì ra mình không thiếu tiền, mình thiếu một cái đáy.
Mong cầu giống như cái thùng không đáy. Đổ bao nhiêu nước vào cũng không đầy. Hồi chưa có xe máy, tôi mong có xe máy. Có xe máy rồi, tôi mong có xe hơi. Có xe hơi rồi, lại mong nhà rộng hơn. Mỗi lần đạt được một thứ, lòng vui được vài hôm rồi lại trống. Cứ thế chạy mãi, mệt mãi, mà không bao giờ tới.
Người xưa có câu: biết đủ thì đủ, đợi đủ thì bao giờ mới đủ. Nghĩa là nếu mình cứ chờ tới lúc có đủ mọi thứ mới chịu vui, thì cả đời sẽ không có ngày vui. Vì mong cầu không bao giờ dừng lại ở một chỗ. Nó giống như bóng của mình, càng đuổi càng chạy trước mặt.
Trong kinh Bát Đại Nhân Giác có dạy: người tu thì ít muốn biết đủ, vui đạo quên nghèo. Ít muốn không có nghĩa là không làm gì, ngồi yên chờ sung rụng. Ít muốn là làm hết sức mình, nhưng không để lòng mình bị cái muốn dắt đi. Có được thì mừng, chưa được thì thôi. Làm việc vì việc đáng làm, không phải vì lòng tham không đáy.
Tôi tập buông mong cầu bằng một việc rất nhỏ: mỗi tối, trước khi ngủ, tôi đếm mười thứ mình đang có. Có mái nhà che mưa. Có cơm ăn đủ ba bữa. Có vợ con khỏe mạnh. Có đôi chân còn đi được. Có công việc để làm. Đếm xong, tôi thấy mình giàu hơn mình tưởng. Người thấy mình giàu thì không còn cuống lên đi tìm thêm nữa.
Việc thứ hai tôi tập là đợi bảy ngày. Muốn mua thứ gì không thật cần, tôi ghi ra giấy, để đó bảy ngày. Sau bảy ngày, nếu vẫn thấy cần thì mua. Còn không, tôi gạch đi. Kết quả là hơn nửa số thứ tôi muốn mua đều bị gạch. Thì ra nhiều thứ tôi muốn chỉ là muốn trong một lúc, không phải muốn thật.
Buông mong cầu không làm mình nghèo đi. Nó làm mình nhẹ đi. Người muốn ít thì ngủ ngon, ăn ngon, cười cũng dễ hơn. Còn người muốn nhiều thì có nhiều cũng vẫn thấy thiếu, vì cái thiếu nằm trong lòng, không nằm trong túi.
Lương tháng này của tôi vẫn thế. Nhà tôi vẫn thế. Nhưng tôi đã khác. Tôi không còn nhìn vào những thứ mình chưa có để buồn. Tôi nhìn vào những thứ mình đang có để vui. Muốn ít lại, đủ nhiều hơn. Đó không phải là chịu thua cuộc đời. Đó là thắng được chính lòng tham của mình.
Hàng xóm nhà tôi mới đổi xe hơi. Xe đẹp, bóng loáng. Mấy hôm sau, tôi thấy chồng mình đứng nhìn cái xe đó rất lâu. Tôi hỏi anh đang nghĩ gì, anh nói: xe mình cũng chạy tốt mà. Nói vậy thôi, nhưng tôi biết anh đang so sánh. So sánh xong, cái xe nhà mình tự nhiên cũ đi, dù nó vẫn chạy tốt như hôm qua. Đó là cách mong cầu làm việc: nó không làm mình nghèo đi, nó làm những thứ mình có trở nên ít giá trị đi.
Tôi tập đặt giới hạn cho mong cầu của mình. Mỗi mùa, nhà tôi chỉ mua một món đồ mới thật cần. Mua xong thì thôi, không lướt xem thêm. Không lướt xem thì không thấy thứ mới hơn. Không thấy thì không muốn. Đơn giản vậy thôi. Người xưa nói biết đủ thì đủ. Biết đủ không phải là không có ước mơ. Biết đủ là ước mơ của mình nằm trong tầm tay, không nằm ngoài tầm với, để mình vừa đi vừa vui, chứ không vừa đi vừa mệt.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư