🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Buông bỏ – an lạc

Buông thói quen xấu: thay một thói quen bằng một thói quen khác

Buông bỏ – an lạc · 6 phút đọc

Tôi có một thói quen xấu kéo dài mười năm: tối nào cũng lướt điện thoại trên giường. Tôi tự nhủ chỉ xem năm phút rồi ngủ. Nhưng năm phút thành một giờ, một giờ thành hai giờ. Sáng dậy, mắt cay, đầu nặng, cả ngày làm việc uể oải. Tôi biết nó hại mình. Tôi đã thề bỏ không biết bao nhiêu lần. Mỗi lần bỏ được ba hôm, rồi lại quay lại. Có lần tôi xóa luôn ứng dụng, hôm sau lại tải về. Tôi bắt đầu nghĩ: chắc mình là người không có ý chí.

Sau này tôi mới hiểu, không phải mình yếu. Mà là mình bỏ sai cách. Thói quen xấu giống như một cái rễ đã ăn sâu. Nhổ một cái thì rễ đứt, nhưng đất vẫn còn đó, ít bữa rễ khác lại mọc. Sách xưa gọi đó là tập khí, là cái đã quen thành nếp, khó suy suyển. Cái quen mười năm không thể hết trong ba ngày. Ai hứa bỏ một lần là xong, người đó chưa hiểu thói quen.

Trong kinh Pháp Cú có câu: nhờ từ bỏ lạc nhỏ, thấy được lạc lớn hơn. Bậc trí bỏ lạc nhỏ, thấy được lạc lớn hơn. Lướt điện thoại nửa đêm là một cái lạc nhỏ: vui trong lúc xem, mệt sau khi xem. Giấc ngủ ngon là cái lạc lớn hơn: ngủ sâu, sáng dậy khỏe, cả ngày nhẹ nhàng. Muốn bỏ cái nhỏ, phải thấy được cái lớn. Không thấy cái lớn, người ta sẽ không chịu bỏ cái nhỏ.

Cách bỏ thói quen xấu hiệu quả nhất không phải là cấm mình, mà là thay nó bằng một thói quen khác. Cái giường của tôi trước đây gắn với điện thoại. Tôi thay bằng một cuốn sách mỏng đặt sẵn trên gối. Tối đến, tay tôi vẫn muốn cầm một thứ gì đó. Thay vì cầm điện thoại, tôi cầm sách. Đọc hai trang là mắt díp lại. Sách không sáng màn hình, không có tiếng báo tin nhắn, nên nó đưa tôi vào giấc ngủ dễ hơn.

Tôi cũng tập bỏ từng chút, không bỏ một lần. Tuần đầu, tôi chỉ bỏ một buổi tối trong tuần. Tối thứ bảy không chạm điện thoại sau mười giờ. Làm được một buổi, tôi mừng. Tuần sau, tôi bỏ thêm một buổi. Cứ thế, ba tháng sau, tối nào tôi cũng đọc sách trước khi ngủ. Không phải vì tôi giỏi, mà vì tôi đi chậm nên không bị vấp.

Có một điều nữa tôi học được: đừng để mình rảnh tay vào đúng lúc thói quen xấu hay tới. Trước đây, sau bữa tối, tôi ngồi không, tay rảnh, thế là cầm điện thoại. Bây giờ sau bữa tối, tôi rửa bát, rồi đi bộ mười phút quanh xóm. Tay bận, chân bận, đầu cũng bận. Thói quen xấu không có chỗ chen vào.

Buông thói quen xấu là việc của nhiều ngày, không phải một ngày. Mỗi ngày bỏ một chút, là mỗi ngày mình thắng một chút. Đến lúc nhìn lại, mình sẽ ngạc nhiên: thì ra mình đã đi xa như vậy, chỉ bằng những bước nhỏ. Đừng đợi mình đủ mạnh mới bắt đầu. Bắt đầu nhỏ, rồi mình sẽ mạnh dần lên.

Chú tôi hút thuốc ba mươi năm. Chú bỏ thuốc không phải bằng một lần quyết tâm, mà bằng cách giảm từng điếu. Ngày đầu, chú bỏ một điếu sau bữa tối. Một tuần sau, chú bỏ thêm điếu buổi sáng. Chú nói: bỏ một điếu thì dễ, bỏ cả gói thì khó. Mà bỏ một điếu thì không thấy mất gì, chỉ thấy mình thắng một lần nhỏ. Thắng nhỏ nhiều lần, tự nhiên thành thắng lớn. Một năm sau, chú bỏ hẳn. Chú bảo: không phải chú giỏi, mà chú đi chậm nên không bị ngã.

Tôi cũng tập ghi lại mỗi ngày. Tối nào tôi cũng ghi một dòng vào cuốn sổ nhỏ: hôm nay có lướt điện thoại trên giường không? Có thì ghi có, không thì ghi không. Không tự trách, chỉ ghi thật. Sau một tháng, tôi lật lại sổ, thấy số ngày không ngày càng nhiều. Nhìn thấy tiến bộ của mình bằng mắt, lòng mới tin là mình làm được. Thói quen xấu bỏ bằng la mắng thì không đi. Nó chỉ đi khi mình thay nó bằng một thứ tốt hơn, từng chút một, mỗi ngày một chút.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú — kệ 290: 'Nhờ từ bỏ lạc nhỏ, thấy được lạc lớn hơn' (dhp_ev21.htm, tr. 1)
• Khí Đạo (Lục Lưu) — tr. 41: 'tập khí của hữu vi khó suy suyển'
Bài liên quanBuông sự vội vàng: đi chậm lại mới thấy đườngBuông nỗi sợ bị chê: chê một câu, mình vẫn là mìnhBuông cơn giận đang nóng: để nguội rồi hãy nói