🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Buông bỏ – an lạc

Thôi đổ lỗi: khổ của mình, mình gỡ mới xong

Buông bỏ – an lạc · 7 phút đọc

Kẹt xe, mình chửi đường. Việc hỏng, mình chửi sếp. Con hư, mình chửi nhà trường. Vợ chồng cãi nhau, mình chửi người kia. Hầu như chuyện gì không vừa ý, mình cũng tìm được một người để đổ lỗi. Đổ xong, mình thấy nhẹ nhõm một chút. Nhưng chỉ một chút thôi. Rồi khổ vẫn còn đó.

Đổ lỗi nó có một cái sướng rất ngắn. Sướng vì mình không sai. Sướng vì mình là nạn nhân. Ai cũng thương nạn nhân. Nhưng cái sướng đó không giải quyết được gì. Đường vẫn kẹt. Việc vẫn hỏng. Con vẫn hư. Vợ chồng vẫn cãi nhau. Mình đổ lỗi xong, mọi chuyện vẫn y nguyên. Chỉ có mình là càng lúc càng thấy đời bất công với mình.

Trong kinh Pháp Cú có một câu rất ngắn. Đại ý là: tự mình làm điều ác thì tự mình làm nhiễm ô. Tự mình không làm ác thì tự mình làm thanh tịnh. Thanh tịnh hay không thanh tịnh là do tự mình, không ai làm cho ai được. Câu này nghe thì nghiêm. Nhưng nó không phải để trách mình. Nó là để trả lại cho mình cái quyền làm chủ.

Quyền làm chủ là gì? Là khi mình nhận ra: dù chuyện xảy ra có lỗi của ai đi nữa, thì cái khổ trong lòng mình vẫn là của mình. Người ta có thể làm mình tổn thương. Nhưng cái cách mình ôm lấy tổn thương đó, mình nhai đi nhai lại nó, mình để nó quyết định cả ngày của mình, cái đó là do mình. Không ai bắt mình làm vậy được. Và cũng không ai gỡ giúp mình được.

Vậy thì làm sao để thôi đổ lỗi? Bước đầu tiên là nhận một phần nhỏ về mình. Không cần nhận hết. Chỉ cần một phần nhỏ thôi. Trong vụ cãi nhau, mình có nói một câu hơi quá không? Trong vụ việc hỏng, mình có chỗ nào chủ quan không? Trong vụ con hư, mình có lúc nào không lắng nghe con không? Nhận một phần nhỏ, mình sẽ thấy mình không còn là nạn nhân hoàn toàn nữa. Mình là một người có phần trong chuyện đó. Và có phần thì có quyền sửa.

Bước thứ hai là đổi câu hỏi. Thay vì hỏi: ai làm ra chuyện này? Mình hỏi: bây giờ mình làm được gì? Câu hỏi thứ nhất dẫn mình đi tìm người để trách. Câu hỏi thứ hai dẫn mình đi tìm việc để làm. Một câu hỏi làm mình đứng yên. Một câu hỏi làm mình đi tiếp. Đời mình thay đổi không phải nhờ tìm ra ai sai. Đời mình thay đổi nhờ mình làm được một việc nhỏ tiếp theo.

Bước thứ ba là ngừng kể lại chuyện cũ. Có những chuyện mình kể đi kể lại cả chục lần. Kể cho vợ, kể cho bạn, kể cho đồng nghiệp. Mỗi lần kể, mình lại đổ lỗi thêm một lần nữa. Mỗi lần kể, vết thương lại rách ra thêm một lần nữa. Kể để giải tỏa thì được. Nhưng kể hoài thì không phải giải tỏa. Kể hoài là mình đang giữ khổ ở lại với mình.

Bước thứ tư là tha thứ cho chính mình. Nhiều khi mình đổ lỗi cho người khác vì mình không dám nhận là mình cũng có lỗi. Mình sợ mình tệ. Mình sợ mình sai. Nhưng ai mà không sai. Sai rồi sửa, đó mới là người lớn. Nhận lỗi không làm mình nhỏ đi. Nhận lỗi làm mình lớn lên. Người dám nhận lỗi là người có thể thay đổi. Người chỉ biết đổ lỗi thì mãi đứng một chỗ.

Có người nói: nhưng có những chuyện thật sự là lỗi của người khác mà. Đúng. Có những chuyện người khác sai thật. Nhưng mình vẫn có quyền chọn: mình ôm cái sai đó đi cả đời, hay mình để nó xuống để đi tiếp? Người ta sai, người ta chịu trách nhiệm của người ta. Mình khổ, mình chịu trách nhiệm của mình. Hai chuyện đó khác nhau. Đổ lỗi là mình trộn hai chuyện đó lại với nhau, rồi mình đứng yên ở giữa mà khổ.

Buông thói quen đổ lỗi không phải là nhận hết tội về mình. Buông đổ lỗi là lấy lại cái tay lái của đời mình. Khi mình còn đổ lỗi, tay lái đang ở trong tay người khác. Người ta làm gì, mình khổ đó. Khi mình thôi đổ lỗi, tay lái trở về tay mình. Mình chọn mình sẽ làm gì tiếp theo. Dù chuyện có tệ đến đâu, mình vẫn còn một lựa chọn: bước tiếp theo của mình là gì.

Hôm nay, nếu có chuyện gì không vừa ý, thử làm một việc nhỏ thôi. Thay vì hỏi ai sai, hỏi mình: bây giờ mình làm được gì? Chỉ một câu hỏi đó thôi, mình sẽ thấy mình không còn là nạn nhân nữa. Mình là người đang lái xe của đời mình. Và khi mình đã cầm lại tay lái, đường có kẹt đến đâu, mình cũng biết mình đang đi về đâu.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Tiểu Bộ, Tập 1 — Kinh Pháp Cú, kệ 165: 'Tự mình làm điều ác, tự mình làm nhiễm ô, tự mình không làm ác, tự mình làm thanh tịnh, tịnh, không tịnh tự mình, không ai thanh tịnh ai' (02. PHÁP CÚ (Dhammapada).pdf, trang 36)
• Khéo Vấn, Khéo Đáp (Shravasti Dhammika; Phạm Kim Khánh & Bình Anson dịch) — trang 11 (trích dẫn kệ Pháp Cú 165)
Bài liên quanSợ già: tóc bạc rồi, lòng vẫn có thể trẻBuông sự so đo: cỏ nhà người ta lúc nào cũng xanh hơnBuông nỗi lo ngày mai: lo hôm nay đã đủ mệt rồi