Chị Lan năm nay bốn mươi lăm tuổi, bán hàng online ở nhà. Ban ngày chị tất bật đóng gói, trả lời khách, lo cơm nước. Tối đến, nhà yên rồi, chị nằm nhìn trần nhà và nghĩ: giá như hồi đó mình đừng nghỉ việc ở ngân hàng. Giá như hồi đó mình mua căn nhà nhỏ ở quận kia. Giá như mình sinh con sớm hơn một chút.
Câu "giá như" nghe thì nhẹ. Nó chỉ là một câu nói trong đầu. Nhưng đêm nào nó cũng tới, nó ngồi xuống mép giường, nó kể lại một đời khác, đời mà chị đã không chọn. Sáng ra, chị mệt. Không phải mệt vì thiếu ngủ. Mệt vì cả đêm mình sống trong một đời không có thật, rồi sáng ra phải quay về đời thật với đôi mắt thâm quầng.
Có người bảo, tiếc nuối là dấu hiệu mình còn biết suy nghĩ. Đúng một nửa. Suy nghĩ về quá khứ để rút ra bài học thì tốt. Nhưng sống lại trong quá khứ để trách mình thì khác. Nó giống như người đi đường cứ quay đầu nhìn lại. Đi thì vẫn đi, nhưng chân thì vấp, mắt thì không thấy đường trước mặt. Quá khứ đã xong rồi. Nó không còn ở đó để mình sửa nữa.
Sách xưa có lời dạy về cái tâm không còn chấp trước: tâm không chỗ dựa, dứt hết bám víu thì mới thật sự nhẹ. Nghe thì cao siêu, nhưng đem xuống đời thường nó rất giản dị. Chấp trước ở đây chính là cái tay mình cứ nắm chặt một chuyện đã qua, không chịu mở ra. Mở tay ra, không phải là mất. Là để tay còn trống mà cầm lấy thứ đang ở trước mặt.
Buông câu "giá như" không có nghĩa là quên quá khứ. Người ta vẫn nhớ, vẫn thương, vẫn học từ những gì đã qua. Buông chỉ có nghĩa là thôi bắt ngày hôm nay phải trả nợ cho ngày hôm qua. Hôm nay không có lỗi gì trong chuyện của mười năm trước. Nó chỉ là một ngày mới, đang chờ mình sống cho tử tế.
Thực tập thì đơn giản thôi. Mỗi lần câu "giá như" nổi lên trong đầu, chị Lan thử làm ba việc nhỏ. Một là đặt tay xuống bàn, thở một hơi thật chậm. Hai là tự hỏi: bây giờ mình làm được việc gì nhỏ nhất? Không phải việc lớn. Việc nhỏ thôi. Gọi điện hỏi thăm mẹ. Dọn một góc bàn làm việc. Học một kỹ năng mới trong nửa tiếng. Ba là làm ngay việc đó, đừng để tới mai.
Ban đầu, câu "giá như" vẫn tới. Nó tới như một vị khách quen. Nhưng mỗi lần mình không ngồi lại nói chuyện với nó, nó ở lại ngắn hơn. Một tuần, hai tuần, rồi một tháng. Chị Lan bảo, chị vẫn nhớ chuyện cũ. Nhưng giờ chị nhớ như nhớ một bộ phim đã xem, không còn nhớ như đang sống trong đó nữa. Tối chị ngủ ngon hơn. Sáng chị làm việc nhanh hơn.
Có người hỏi, buông như vậy có phải là cam chịu không? Không. Cam chịu là ngồi yên để đời đẩy đi đâu thì đi. Buông là khác. Buông là thôi đánh nhau với cái đã qua, để dành sức mà làm cái đang tới. Người biết buông không phải người yếu. Là người biết sức mình nên đặt ở đâu.
Ngày hôm nay chỉ có một lần. Nó không đợi ai. Mình có thể dùng nó để tiếc một ngày đã mất, hoặc dùng nó để sống một ngày cho ra hồn. Câu "giá như" không trả lại được gì. Nhưng một việc nhỏ làm ngay hôm nay thì có. Một cuộc gọi, một bữa cơm nấu tử tế, một trang sách đọc xong. Những thứ nhỏ đó, gom lại, mới thành đời mình.
Tối nay, nếu câu "giá như" lại gõ cửa, thử đừng mở. Thử đặt tay xuống bàn, thở một hơi, và hỏi: bây giờ mình làm được gì? Câu trả lời thường rất nhỏ. Nhưng nhỏ mà thật, còn hơn lớn mà chỉ có trong đầu. Buông một câu nói, mình lấy lại được cả một ngày. Buông nhiều ngày, mình lấy lại được cả một đời.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư