🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Dưỡng sinh cổ truyền

Trà và sức khỏe theo sách cổ

Dưỡng sinh cổ truyền · 6 phút đọc

Buổi sáng ở quê, nhiều nhà có một thói quen rất đẹp. Ông pha một ấm trà, ngồi trước hiên, nhấp từng ngụm nhỏ, nhìn trời sáng dần. Không vội. Không ồn ào. Chỉ có mùi trà thơm và tiếng chim. Trà với người Việt không chỉ là thức uống. Trà là một nếp sống.

Nhưng trà cũng như mọi thứ khác. Uống đúng thì tốt. Uống sai thì hại. Sách cổ nói về trà rất rõ ràng. Trong cuốn Khí Đạo, tác giả dẫn lại lời của nhà văn đời Minh là Trần Kế Nho, trong cuốn Dưỡng sinh phu ngữ. Ông viết: việc ăn uống của con người, cái tối cần thiết là cẩn thận và điều hòa. Uống rượu nhiều thì khí bốc lên. Uống nhiều trà thì khí giáng xuống. Ăn nhiều thịt nhiều cơm thì khí trì trệ.

Tính của trà là đắng và chát, mà lại có tính giáng xuống. Cho nên uống trà quá nhiều thì khí giáng gấp gáp, khiến người đôi khi mỏi mệt, nặng hơn thì chóng mặt, ngột ngạt. Đó là lời sách viết, rất thẳng thắn. Trà không phải là thứ uống bao nhiêu cũng được.

Nghe vậy thì có người sẽ hỏi: trà tốt hay xấu? Sách không nói trà xấu. Sách chỉ nói uống nhiều quá thì hại. Cũng như rượu, cũng như thịt, cũng như đồ ngọt. Cái gì quá cũng thành hại. Trà cũng vậy. Uống vừa phải thì tỉnh táo, ấm bụng, tinh thần thư thái. Uống quá nhiều, uống quá đặc, uống lúc đói, uống khuya thì người mệt, tim đập nhanh, ngủ không được.

Trần Kế Nho còn nói thêm một điều rất hay. Người tu dưỡng sở dĩ điều được ngũ tạng, lưu thông được tinh thần, đều do biết châm chước, dùng lượng ngũ vị một cách thích hợp, biết bớt ăn thịt uống rượu, khiến cho việc ăn uống không bị thái quá là được. Nghĩa là cái quý không phải ở chỗ kiêng tuyệt đối, mà ở chỗ biết lượng. Biết mình uống bao nhiêu là vừa. Biết lúc nào nên uống, lúc nào nên dừng.

Uống trà đúng cách thì thế nào? Sách không đưa ra một công thức cụ thể. Nhưng từ lời dạy điều hòa ngũ vị, chúng ta có thể hiểu ra vài điều. Thứ nhất, đừng uống trà quá đặc. Trà đặc thì đắng chát mạnh, khí giáng mạnh, người dễ mệt. Thứ hai, đừng uống quá nhiều trong ngày. Một ấm nhỏ, nhấp từng ngụm, vừa đủ tỉnh táo là được. Thứ ba, đừng uống trà lúc bụng đói. Bụng đói mà uống trà đặc thì cồn cào, chóng mặt. Thứ tư, đừng uống trà quá khuya. Trà làm tỉnh táo, uống khuya thì khó ngủ.

Còn một điều nữa mà người xưa rất coi trọng: uống trà phải có tâm trạng thư thái. Pha trà là một việc chậm rãi. Đun nước, tráng ấm, rót trà, ngửi hương, rồi mới nhấp. Cả quá trình ấy là một cách để tâm lắng xuống. Uống trà vội vàng, vừa uống vừa lo việc, thì mất đi cái hay của trà. Trà ngon mà lòng không yên thì cũng như nước lã.

Ngày nay chúng ta uống trà khác xưa nhiều. Có người uống trà sữa ngọt lịm cả ngày. Có người uống trà đá liên tục. Có người uống nước tăng lực thay trà. Nhưng cái gốc thì vẫn vậy: uống gì cũng cần điều độ. Trà xanh, trà mạn, trà thảo mộc, thứ nào cũng có tính của nó. Uống vừa phải thì tốt. Uống quá nhiều, quá đặc, quá ngọt thì hại.

Người xưa uống trà để tĩnh tâm. Buổi sáng một ấm trà, buổi chiều một ấm trà. Không phải để giải khát cho xong. Mà để có một khoảng lặng trong ngày. Khoảng lặng ấy quý hơn trà. Bởi vì con người thời nào cũng cần một lúc để dừng lại, thở một hơi, rồi mới đi tiếp.

Cho nên nói về trà và sức khỏe, điều quan trọng nhất không phải là loại trà nào tốt nhất. Mà là cách uống. Uống chậm, uống ít, uống đúng lúc, uống với tâm trạng thư thái. Làm được như vậy thì trà là bạn tốt. Uống vội, uống nhiều, uống bừa thì trà cũng thành gánh nặng cho cơ thể.

Sáng mai, nếu có thời gian, hãy pha một ấm trà nhỏ. Ngồi xuống, nhấp từng ngụm, đừng vội làm gì. Chỉ vài phút thôi. Rồi sẽ thấy người nhẹ nhàng hơn, đầu óc tỉnh táo hơn. Đó là cách người xưa uống trà. Và đó cũng là cách dưỡng sinh giản dị nhất.

Nội dung này chỉ mang tính tham khảo, không thay thế lời khuyên y tế.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Khí Đạo – Lục Lưu — trang 280 (Trần Kế Nho, Dưỡng sinh phu ngữ: uống nhiều trà thì khí giáng; trà đắng chát mà giáng)
Bài liên quanNgâm chân nước ấm buổi tốiXoa bóp day ấn thư giãn: vài cách đơn giảnĐi bộ dưỡng sinh mỗi ngày