🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Dưỡng sinh cổ truyền

Bữa sáng đạm bạc: cháo và rau dưa trong chùa

Dưỡng sinh cổ truyền · 8 phút đọc

Buổi sáng trong chùa bắt đầu rất sớm. Khi trời còn mờ sương, tiếng chuông đã vang lên. Các nhà sư thức dậy, vệ sinh, tụng kinh, rồi ăn sáng. Bữa sáng trong chùa không có gì đặc biệt. Sách Thiền Trà và Ăn Chay viết: các nhà sư trong chùa thường ngày buổi sáng ăn các món rau dưa hoặc cháo, buổi trưa ăn cơm, rau. Chỉ vậy thôi. Rau dưa hoặc cháo. Đạm bạc đến mức người ngoài nhìn vào có khi thấy thiếu thốn. Nhưng các nhà sư sống với bữa sáng ấy năm này qua năm khác, thân thể vẫn khỏe mạnh, tinh thần vẫn sáng suốt.

Câu chuyện ấy làm tôi nghĩ đến bữa sáng của người thành phố ngày nay. Sáng dậy, nhiều người ăn một bữa thật thịnh soạn. Phở bò tái nạm. Bánh mì thịt đầy ụ. Cơm tấm sườn bì chả. Ăn xong, bụng căng cứng. Người nặng nề. Có người ăn xong lại buồn ngủ. Có người ăn xong thấy mệt hơn lúc chưa ăn. Bữa sáng vốn để nuôi người cho một ngày làm việc. Nhưng ăn quá nhiều, quá béo, quá mặn, thì bữa sáng lại thành gánh nặng.

Người xưa ăn sáng khác hẳn. Họ ăn nhẹ. Ăn đạm bạc. Một bát cháo trắng. Một đĩa rau dưa. Một chút đậu phụ. Ăn xong thấy bụng ấm mà nhẹ. Người tỉnh táo mà không nặng nề. Đủ sức làm việc cả buổi sáng mà không thấy mệt. Cái khôn của người xưa nằm ở chỗ đó. Ăn để làm việc. Không phải ăn để no căng.

Sách Thiền Trà và Ăn Chay còn kể: nhà bếp trong chùa được gọi là bếp trai, bếp hương tích. Ngoài việc chăm sóc bữa cơm hằng ngày cho tăng chúng trong chùa, còn phải giải quyết cả nhu cầu cơm nước cho các nhà sư du phương, các thí chủ và hương khách đến chùa. Nhà chùa phải cung cấp cho họ trà để uống, cơm để ăn. Như vậy, các món ăn chay của bếp trai ngày càng được coi trọng và phát triển phong phú hơn.

Điều đáng chú ý là dù món chay trong chùa ngày càng phong phú, có nơi làm ra hàng chục món từ một loại rau, thì bữa sáng hằng ngày vẫn giữ nếp đạm bạc. Rau dưa hoặc cháo. Không cầu kỳ. Không phô trương. Vì bữa sáng không phải để khoe tài nấu nướng. Bữa sáng là để nuôi thân một cách vừa đủ, rồi còn lo tu tập, lo làm việc. Ăn xong là xong. Không bận tâm thêm.

Nếp ăn ấy có một triết lý rất sâu. Đó là ăn vừa đủ. Đủ để no. Đủ để làm việc. Không ăn quá no. Không ăn quá ngon đến mức tham đắm. Người xưa nói: ăn uống điều độ. Điều độ không chỉ là ăn đúng giờ. Mà còn là ăn đúng lượng. Biết dừng lại khi vừa đủ. Cái dừng ấy khó hơn cái ăn nhiều. Vì ngon miệng thì ai cũng muốn ăn thêm. Nhưng cơ thể thì chỉ cần vừa đủ.

Rau dưa trong bữa sáng của nhà chùa cũng đáng nghĩ. Rau là thứ nhẹ nhất trong các món ăn. Dễ tiêu. Mát. Không làm nặng bụng. Buổi sáng, dạ dày vừa tỉnh giấc sau một đêm dài. Cho nó ăn thứ nhẹ nhàng thì nó làm việc dễ dàng. Cho nó ăn thứ nặng nề, nhiều dầu mỡ, thì nó phải làm việc vất vả ngay từ đầu ngày. Cả ngày sau đó cũng mệt theo.

Cháo cũng vậy. Cháo là gạo nấu nhừ với nhiều nước. Mềm. Ấm. Dễ tiêu. Người ốm ăn cháo. Người già ăn cháo. Trẻ con ăn cháo. Ai cũng ăn được cháo. Một bát cháo nóng buổi sáng, với một chút rau dưa, một miếng đậu phụ, là đủ để bắt đầu ngày mới. Không cần thịt cá ê hề. Không cần sơn hào hải vị.

Ngày nay, nhiều người lo lắng về sức khỏe. Uống thuốc bổ. Ăn thực phẩm chức năng. Tập thể dục. Những việc ấy đều tốt. Nhưng có khi người ta quên mất điều đơn giản nhất. Đó là bữa ăn hằng ngày. Ăn sáng nhẹ nhàng, đạm bạc, đúng giờ, đã là một cách dưỡng sinh rất tốt. Không tốn tiền. Không tốn thời gian. Chỉ cần thay đổi một chút thói quen.

Thử nghĩ xem. Một tuần có bảy buổi sáng. Nếu mỗi buổi sáng mình ăn nhẹ hơn một chút, ăn chậm hơn một chút, ăn xong thấy người nhẹ nhàng hơn, thì cả tuần ấy mình đã khỏe hơn. Một tháng, một năm, cái khỏe ấy tích lại thành nhiều. Dưỡng sinh không phải là làm một việc lớn một lần. Mà là làm việc nhỏ đều đặn mỗi ngày. Bữa sáng đạm bạc là một việc nhỏ như vậy.

Tôi nhớ có lần về chùa vào buổi sớm. Ăn sáng cùng các thầy. Một bát cháo trắng. Một đĩa rau luộc. Một chén nước tương. Ngồi ăn trong im lặng. Nghe tiếng chim hót ngoài sân. Ăn xong, người nhẹ hẳn đi. Không phải vì món ăn ngon đặc biệt. Mà vì không khí yên tĩnh và sự đơn giản ấy làm cho lòng mình lắng xuống. Bữa ăn không chỉ nuôi thân. Nó còn nuôi cả tâm.

Ngày mai, nếu bạn dậy sớm, thử ăn sáng theo cách của nhà chùa. Nấu một nồi cháo trắng nhỏ. Luộc một đĩa rau. Thêm một miếng đậu phụ. Ngồi ăn chậm rãi. Không vội vàng. Không xem điện thoại. Ăn xong rồi hãy bắt đầu ngày mới. Biết đâu, bạn sẽ thấy buổi sáng ấy khác hẳn những buổi sáng vội vàng trước đây. Nhẹ nhàng hơn. Tỉnh táo hơn. Như người xưa vẫn sống vậy. Rau dưa hoặc cháo. Đơn giản mà đủ đầy.

Bài này chỉ để tham khảo, không thay lời khuyên y tế của bác sĩ.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Thiền Trà và Ăn Chay (Tế Hân – Ngọc Huy; Đạo Liên – Hà Sơn dịch) — trang 254–255: 'Các nhà sư trong chùa thường ngày buổi sáng ăn các món rau dưa hoặc cháo, buổi trưa ăn cơm, rau'; nhà bếp trong chùa gọi là bếp trai, bếp hương tích, cung cấp trà để uống, cơm để ăn cho tăng chúng và khách đến chùa.
Bài liên quanLàm như cái máy thì hao người: nghỉ ngơi cũng là dưỡng sinhNgủ một giấc yên theo lời người xưaLy nước ấm đầu ngày