🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Dưỡng sinh cổ truyền

Ăn chậm, nhai kỹ: bữa ăn cũng là thuốc

Dưỡng sinh cổ truyền · 6 phút đọc

Bữa trưa ở công ty, anh Kiên ăn xong trong năm phút. Vừa ăn vừa xem điện thoại, cơm chưa kịp nhai đã nuốt, canh chưa kịp nguội đã húp. Ăn xong anh đứng dậy đi làm tiếp, mà bụng thì nặng trịch, người thì mệt. Chiều nào anh cũng buồn ngủ, đầy hơi, khó chịu. Anh tưởng mình bị bệnh gì, đi khám thì bác sĩ bảo không sao, chỉ là ăn quá nhanh.

Ăn nhanh là thói quen của rất nhiều người bây giờ. Ăn vội để kịp giờ làm, ăn vội để kịp chuyến xe, ăn vội vì quen tay. Cơm đưa lên miệng, nhai qua loa vài cái rồi nuốt. Có người vừa ăn vừa nói chuyện, vừa ăn vừa xem ti vi, vừa ăn vừa nghĩ công việc. Miệng thì nhai, mà đầu óc thì ở đâu đâu. Bữa ăn trôi qua mà chẳng biết mình đã ăn gì.

Sách thiền có đoạn dạy rất hay về việc ăn chậm. Ăn chậm và ăn trong chánh niệm khác nhau một trời một vực. Ăn chậm không có nghĩa là đã ăn trong chánh niệm, nhưng ăn trong chánh niệm thì nhất định phải ăn chậm. Người nhai mà không biết miếng ăn cứng hay mềm, đắng hay ngọt, thì chỉ là ăn chậm bề ngoài, chưa phải là thật sự biết mình đang ăn. Nói cho dễ hiểu, ăn chậm là chậm ở miệng, ăn trong chánh niệm là chậm ở cả lòng.

Nhai kỹ có ích gì? Trước hết là giúp tiêu hóa. Răng nhai nát thức ăn, nước bọt trộn vào, dạ dày đỡ vất vả. Người ăn nhanh, nuốt miếng to, dạ dày phải làm việc nhiều hơn, lâu dần sinh đầy hơi, khó tiêu, đau dạ dày. Nhai kỹ là chia việc cho răng, để dạ dày được nhàn. Việc nhỏ vậy mà nhiều người quên mất.

Nhai kỹ còn giúp mình ăn ít lại mà vẫn no. Cơ thể cần khoảng mười lăm, hai mươi phút mới báo là đã no. Ăn nhanh trong năm phút, chưa kịp thấy no đã ăn quá nhiều. Ăn chậm, nhai kỹ, cho cơ thể thời gian báo hiệu, thì ăn vừa đủ là dừng. Người xưa dặn ăn bảy phần no, tức là ăn đến lúc vừa đủ, đừng ăn đến lúc căng bụng. Nhai chậm là cách tự nhiên nhất để làm được điều ấy.

Ăn chậm cũng là cách thưởng thức món ăn. Miếng cơm dẻo, miếng cá kho mặn ngọt, cọng rau giòn, mỗi thứ có vị riêng. Ăn vội thì vị nào cũng như vị nào. Ăn chậm thì mới thấy người nấu đã bỏ công ra sao. Bữa cơm nhà quê đạm bạc mà ăn chậm, ăn kỹ, cũng thấy ngon. Mâm cao cỗ đầy mà ăn vội, ăn qua loa, cũng chẳng thấy vị gì.

Tập ăn chậm không khó. Trước hết, đặt điện thoại xuống khi ăn. Điện thoại là thứ làm bữa ăn nhanh nhất, vì mắt xem thì tay gắp liên tục mà miệng nhai không kịp. Tiếp theo, đặt đũa xuống sau mỗi miếng, nhai xong rồi mới gắp miếng khác. Nhai khoảng hai mươi lần mỗi miếng, để ý vị của thức ăn, để ý mình đang nhai. Ban đầu sẽ thấy chậm, thấy sốt ruột, nhưng vài ngày sẽ quen.

Ăn chậm cũng là lúc để gia đình quây quần. Bữa cơm không chỉ để no bụng, mà để mọi người ngồi lại với nhau. Ăn chậm thì mới có thời gian nói chuyện, hỏi han nhau. Ăn nhanh, ai ăn xong đứng dậy trước, bữa cơm tan tác. Người xưa coi bữa ăn là lúc sum họp, không phải lúc nạp năng lượng cho qua bữa. Ăn chậm là giữ cái tình trong bữa ăn.

Người bận rộn hay nói không có thời gian ăn chậm. Nhưng thật ra, ăn chậm chỉ tốn thêm mười phút. Mười phút ấy đổi lại một buổi chiều không đầy hơi, không buồn ngủ, làm việc tỉnh táo hơn. Tính ra thì ăn chậm không mất thời gian, mà còn tiết kiệm thời gian. Người ăn vội rồi mệt cả buổi chiều mới là người mất thời gian.

Ăn chậm, nhai kỹ, nghe thì đơn giản, mà là cả một phép dưỡng sinh. Dưỡng sinh không phải lúc nào cũng là thuốc thang, tập luyện phức tạp. Có khi nó nằm ngay trong bữa ăn hằng ngày. Miệng nhai chậm, lòng cũng chậm lại. Bữa ăn chậm, ngày sống cũng chậm lại. Và người sống chậm thì thường sống khỏe hơn người sống vội.

Bữa tới, thử ăn chậm lại một chút. Đặt điện thoại xuống, gắp miếng nhỏ, nhai kỹ, biết mình đang ăn gì. Không cần làm gì thêm, chỉ cần ăn chậm. Vài ngày thôi, bụng sẽ cảm ơn mình. Cơ thể mình vốn biết cách sống khỏe, chỉ cần mình đừng vội vã quá mà quên mất nó. Nội dung này chỉ để tham khảo, không thay lời khuyên y tế của bác sĩ.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• 10 bài giảng về thiền Vipassana — tr. 59
• 10 bài giảng về thiền Vipassana — tr. 60
Bài liên quanĐi bộ sau bữa ăn: trăm bước nhẹ nhàngGiữ ấm bàn chân trong những ngày trở lạnhGiấc ngủ thuận theo bốn mùa