🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Dưỡng sinh cổ truyền

Ăn uống điều độ, nghỉ ngơi có nề nếp: phép dưỡng sinh của người xưa

Dưỡng sinh cổ truyền · 6 phút đọc

Ngày nay, nhiều người ăn không theo bữa, ngủ không theo giờ. Sáng nhịn ăn vì dậy muộn, trưa ăn vội cho xong, tối ăn thật no rồi thức khuya. Cuối tuần thì ngủ bù, ăn bù, tưởng là bù lại được. Nhưng thân thể không phải cái bình, đổ vào lúc nào cũng được. Người xưa đã nói từ hơn hai ngàn năm trước: muốn sống lâu khỏe mạnh, trước hết phải ăn uống điều độ, nghỉ ngơi có nề nếp. Câu ấy nghe đơn giản, mà càng ngẫm càng thấy đúng.

Sách Hoàng Đế Nội Kinh, thiên Tố Vấn, có đoạn kể về người thượng cổ: người biết Đạo thời ấy sống thuận theo âm dương, ăn uống điều độ, nghỉ ngơi có nề nếp, không vọng tưởng, không lao lực quá sức, cho nên giữ được hình thần trọn vẹn cho đến hết tuổi thọ trời cho, sống đủ trăm năm mới ra đi. Người thời nay thì không như vậy: lấy rượu làm nước uống, lấy vọng tưởng làm lẽ thường, say sưa thỏa dục vọng cho đến kiệt cạn tinh lực, sinh hoạt không nề nếp, cho nên mới năm chục tuổi đã suy. Sách Khí Đạo dẫn lại đoạn này để mở đầu cho phép dưỡng sinh của người xưa.

Đọc đoạn ấy, ta thấy người xưa không nói chuyện gì cao xa. Họ chỉ kể hai cách sống. Một bên là ăn đúng bữa, ngủ đúng giờ, làm việc vừa sức, lòng ít ham muốn. Một bên là ăn uống vô độ, thức khuya, say sưa, làm việc đến kiệt sức. Bên nào cũng là lựa chọn của chính mình, nhưng kết quả thì khác nhau rõ rệt: một bên sống đủ trăm năm mà động tác vẫn khỏe khoắn, một bên mới năm mươi tuổi đã suy. Sách không dọa ta, chỉ chỉ cho ta thấy cái giá của mỗi cách sống.

Sách Khí Đạo còn ghi rõ phương pháp dưỡng chân khí, gói trong một câu: ăn uống điều độ, làm việc, nghỉ ngơi có nền nếp, không làm quá sức, không để cho bị tổn hại, âm dương bình hòa, sẽ tự có ích. Nghĩa là dưỡng sinh không phải là uống thêm thứ gì, mà là bớt đi những thứ quá đà. Ăn thì ăn vừa đủ no, chừng bảy tám phần là dừng. Làm việc thì làm hết sức nhưng không gắng quá sức. Nghỉ ngơi thì có giờ có giấc, không phải lúc mệt lả mới nghỉ, lúc rảnh rỗi thì thức trắng đêm. Âm dương bình hòa, tức là mọi thứ trong người giữ được thế cân bằng, thì tự nó sinh ra lợi ích.

Danh y Đào Hoằng Cảnh đời xưa cũng viết trong sách Dưỡng tính diên mệnh lục, mà Khí Đạo trích lại: đạo dưỡng tính là không đi quá lâu, không ngồi quá lâu, không nằm quá lâu, không xem quá lâu, không nghe quá lâu, không ăn gắng uống thêm, không quá say, không quá âu sầu, không quá buồn bã. Được như vậy thì giữ được trung hòa, mà trung hòa được thì sống lâu. Nghe qua, tưởng như chỉ là chuyện nhỏ: đi lâu thì nghỉ chân, ngồi lâu thì đứng dậy, ăn no thì đừng cố thêm. Nhưng chính những cái nhỏ ấy, làm đều mỗi ngày, mới giữ được cái gốc của sức khỏe.

Áp vào đời nay thì điều độ có nghĩa là gì? Là ăn đúng bữa, dù bận đến đâu cũng đừng bỏ bữa sáng, đừng ăn tối quá muộn. Là ăn chậm, nhai kỹ, dừng lại khi vừa đủ no, đừng để cơn thèm dẫn mình đi quá xa. Là ngủ đúng giờ, đừng lấy cà phê và điện thoại để kéo dài ngày làm việc đến hai ba giờ sáng. Là làm việc thì tập trung, nghỉ ngơi thì nghỉ thật, đừng vừa làm vừa lo, vừa nghỉ vừa tiếc việc. Và quan trọng nhất, là giữ cho lòng mình ít ham muốn, ít lo sợ, vì sách đã nói: điềm đạm hư vô thì chân khí theo ngay sau đó, tinh thần giữ được bên trong thì làm sao bị bệnh được.

Cuối cùng, dưỡng sinh theo người xưa không phải là một bí quyết, mà là một nếp sống. Nếp sống ấy không tốn tiền, không cần thuốc men, chỉ cần mình chịu giữ. Ăn uống điều độ, nghỉ ngơi có nề nếp, làm việc vừa sức, lòng ít ham muốn. Bốn điều ấy, làm được một đã tốt, làm được cả bốn thì thân tâm đều nhẹ. Ta không cần sống đến trăm tuổi mới gọi là thành công. Chỉ cần mỗi ngày thức dậy thấy người nhẹ nhàng, ăn ngon, ngủ yên, làm việc không mệt lả, thế đã là dưỡng sinh rồi. Nội dung này chỉ mang tính tham khảo, không thay thế lời khuyên y tế.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Khí Đạo — Lục Lưu, tập I — tr. 178 (Hoàng Đế Nội Kinh, Tố Vấn, Thượng cổ thiên chân luận: ăn uống điều độ, nghỉ ngơi có nề nếp), tr. 276 (phương pháp dưỡng chân khí), tr. 392 (Đào Hoằng Cảnh, Dưỡng tính diên mệnh lục) — file 'sach-co/SÁCH KINH THƯ CHÍNH THỐNG ĐẠO GIA - PDF/nhat tam/Khí Đạo - Lục Lưu 1.pdf'
Bài liên quanCanh rau ngày nóng: bát canh mát của người xưaTắm nước ấm trước khi ngủ: dọn mình cho một giấc yênNhai kỹ nuốt chậm: dạ dày khỏe nhờ một thói quen