Cả tuần dậy sớm đi làm. Tới thứ bảy, tắt báo thức, ngủ một mạch tới trưa. Dậy rồi mà đầu vẫn nặng, người vẫn ì, cả buổi chiều cứ uể oải, tối lại không ngủ được. Ngủ bù mà sao không thấy khỏe. Ngược lại còn mệt hơn ngày thường. Nhiều người gặp chuyện này mà không hiểu vì sao.
Sách Khí Đạo có câu trả lời. Trong phép dưỡng sinh, sách dặn: nằm không nằm đến mệt. Ngủ và dậy, sớm tối đều có giờ giấc. Nghỉ ngủ không điều độ là bị thương tổn. Nằm lâu không phải là nghỉ ngơi. Nằm quá lâu cũng mệt, giống như ngồi quá lâu cũng mệt, ăn quá no cũng mệt. Cái gì quá cũng thành hại. Ngủ cũng vậy.
Vì sao ngủ nướng lại mệt. Có hai lý do. Thứ nhất, ngủ nướng phá nhịp của cơ thể. Cả tuần mình dậy lúc sáu giờ, cuối tuần dậy lúc mười một giờ, cơ thể không biết đâu là giờ dậy thật. Nó cứ lửng lơ giữa ngủ và thức. Dậy muộn rồi, cả ngày hôm đó mọi việc đều trễ: ăn trưa thành ăn chiều, ăn chiều thành ăn tối, tối thì không buồn ngủ. Một ngày lệch nhịp kéo theo cả ngày hôm sau cũng lệch.
Thứ hai, nằm lâu làm người ì ra. Ngủ đủ giấc thì cơ thể đã nghỉ xong, nó muốn vận động. Mình cứ nằm thêm, cơ thể lại rơi vào giấc ngủ nông, ngủ chập chờn, dậy thì đau đầu, mỏi người. Giống như xe đã đổ đầy xăng mà cứ để nổ máy không, vừa tốn xăng vừa nóng máy. Ngủ thêm không thêm sức, chỉ thêm mệt.
Vậy cuối tuần nên làm gì. Không phải là không được ngủ thêm. Ngủ thêm một chút thì được. Nhưng chỉ nên thêm tối đa một tiếng so với ngày thường. Ngày thường dậy sáu giờ thì cuối tuần dậy bảy giờ. Một tiếng đó đủ để cơ thể thư giãn, mà không phá nhịp. Dậy bảy giờ rồi, ra sân hít thở, đi lại nhẹ nhàng, phơi nắng sớm một lúc, ăn sáng đàng hoàng. Ngày cuối tuần vẫn dài, vẫn nghỉ ngơi được, mà tối vẫn ngủ ngon.
Còn nếu cả tuần thiếu ngủ thật sự, vì làm ca, vì con nhỏ quấy đêm, thì sao. Thiếu ngủ thật thì cần ngủ bù, nhưng bù cũng có cách. Thay vì ngủ một mạch tới trưa, nên đi ngủ sớm hơn vào tối cuối tuần. Tối thứ sáu đi ngủ lúc chín giờ, sáng thứ bảy dậy lúc sáu giờ như mọi ngày, vẫn ngủ được chín tiếng mà không phá nhịp. Ngủ sớm bù thì tốt hơn ngủ muộn bù. Cơ thể thích ngủ sớm hơn là thích dậy muộn.
Một cách nữa để cuối tuần thật sự nghỉ ngơi mà không cần ngủ nướng: nghỉ bằng cách đổi việc, không phải bằng cách nằm yên. Cả tuần ngồi làm việc thì cuối tuần đi bộ, làm vườn, nấu một bữa ăn ngon, gặp bạn bè. Cả tuần căng thẳng thì cuối tuần làm những việc nhẹ nhàng, vui vẻ. Nghỉ ngơi là cho đầu óc và cơ thể được đổi nhịp, không phải là nằm bất động. Người cuối tuần đi dạo, làm vườn, thường chiều tối thấy khỏe hơn người nằm cả ngày trên giường.
Có người bảo: cuối tuần là ngày duy nhất tôi được ngủ, không ngủ thì phí. Ngủ là để khỏe, không phải để phí hay không phí. Ngủ thêm ba bốn tiếng mà dậy mệt hơn, thì ba bốn tiếng đó có ích gì. Ngủ đúng, dậy đúng giờ, rồi dùng thời gian đó làm việc mình thích, mới là nghỉ ngơi thật sự. Ngủ nướng là cách nghỉ ngơi tưởng là sướng mà thật ra là mệt.
Bà cụ ở quê có thói quen mấy chục năm: ngày nào cũng dậy lúc năm giờ sáng, kể cả tết, kể cả cuối tuần. Bà nói: dậy quen rồi, nằm thêm cũng không ngủ được, dậy ra sân quét nhà, tưới cây, người nó khoan khoái. Bà không biết sách Khí Đạo viết gì. Nhưng bà sống đúng như sách dặn: ngủ và dậy đều có giờ giấc, nằm không nằm đến mệt. Bà khỏe, ít ốm, con cháu ai cũng khen.
Cuối tuần này, thử một lần không ngủ nướng. Dậy muộn hơn ngày thường một tiếng thôi. Ra khỏi giường, mở cửa, hít thở, đi một vòng quanh nhà. Ăn sáng chậm rãi. Rồi làm việc mình thích. Tới tối, sẽ thấy một ngày cuối tuần dài hơn, nhẹ hơn, và tối ngủ ngon hơn. Nằm lâu cũng mệt. Dậy đúng giờ mới là nghỉ ngơi thật sự.
Nội dung này chỉ để tham khảo, không thay cho lời khuyên y tế.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư