🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Dưỡng sinh cổ truyền

Ngủ sớm theo mùa: đêm yên thì ngày mới khỏe

Dưỡng sinh cổ truyền · 7 phút đọc

Tối nào anh Tuấn cũng thức đến một, hai giờ sáng. Ban ngày anh làm việc văn phòng. Tối về, anh muốn có thời gian cho riêng mình. Xem phim, lướt điện thoại, chơi game. Đến khi mắt díp lại mới đi ngủ. Sáng dậy, anh mệt rã rời. Uống cà phê cũng không tỉnh. Anh nghĩ do mình thiếu ngủ. Nhưng thật ra, không chỉ thiếu ngủ. Mà còn ngủ sai giờ.

Nhiều người giống anh Tuấn. Ban ngày bận. Ban đêm mới là lúc của mình. Nên thức khuya như một cách bù đắp. Nhưng càng thức khuya, ngày hôm sau càng mệt. Càng mệt, tối lại càng muốn thức. Thành một vòng luẩn quẩn.

Sách dưỡng sinh cổ có một đoạn nói về ba tháng mùa xuân: trời đất đều sinh, muôn vật sinh sôi, đêm ngủ sớm, dậy sớm, dạo bước ở sân, thả lỏng hình thể, khiến chí được sinh. Nghĩa là, ngủ sớm dậy sớm không phải là chuyện tùy thích. Nó là cách sống thuận theo trời đất, thuận theo mùa.

Người xưa ngủ sớm không phải vì họ không có điện thoại. Mà vì họ hiểu một điều: đêm là lúc thân nghỉ ngơi, phục hồi. Ngủ đúng giờ thì thân mới khỏe. Thức khuya thì thân phải làm việc quá sức, lâu ngày sinh bệnh.

Mùa xuân, ngày dài ra, cây cối nảy nở. Người xưa dạy đêm ngủ sớm, sáng dậy sớm, ra sân đi dạo, thả lỏng người. Nghe thì đơn giản. Nhưng đó là cả một phép dưỡng sinh. Ngủ sớm để thân được nghỉ. Dậy sớm để đón khí mới của buổi sáng. Đi dạo để khí huyết lưu thông.

Mùa hè, mùa thu, mùa đông, mỗi mùa có một cách ngủ khác nhau. Nhưng có một điểm chung: ngủ phải có giờ giấc. Không phải hôm nay ngủ lúc mười giờ, mai ngủ lúc hai giờ sáng, mốt lại ngủ lúc chạng vạng. Thân người thích nề nếp. Ngủ có giờ, dậy có giờ, thân mới quen, mới khỏe.

Sách cổ còn nói phương pháp dưỡng chân khí là ăn uống điều độ, làm việc, nghỉ ngơi có nền nếp, không làm quá sức. Ngủ sớm là một phần của nghỉ ngơi có nền nếp. Làm việc quá sức ban ngày đã mệt, tối lại thức khuya, thì thân không còn lúc nào để hồi phục.

Người trẻ hay nghĩ mình khỏe, thức khuya không sao. Đúng là người trẻ hồi phục nhanh. Nhưng hồi phục nhanh không có nghĩa là không hao tổn. Mỗi đêm thức khuya là một lần vay mượn sức khỏe của ngày mai. Vay mãi, đến một lúc nào đó, thân sẽ đòi nợ.

Dấu hiệu đòi nợ rất rõ. Sáng dậy mệt. Đầu óc mơ màng. Da xấu đi. Hay quên. Dễ cáu. Ăn không ngon. Những dấu hiệu đó không phải do tuổi tác. Mà do giấc ngủ đã bị phá vỡ quá lâu.

Tập ngủ sớm, hãy bắt đầu từ việc nhỏ. Đặt một giờ đi ngủ cố định. Ví dụ mười giờ rưỡi. Đến giờ đó, dù chưa buồn ngủ, cũng lên giường. Tắt điện thoại. Để điện thoại xa tầm tay. Đọc vài trang sách, hoặc chỉ nằm yên, thở chậm.

Ban đầu sẽ khó ngủ. Vì đầu óc quen thức khuya. Nó sẽ nghĩ đủ thứ chuyện. Nhưng cứ nằm yên, đừng cầm điện thoại lên. Vài hôm sau, thân sẽ quen. Đến giờ đó, mắt sẽ tự díp lại.

Sáng dậy sớm cũng cần tập. Đặt báo thức sớm hơn bình thường nửa tiếng. Dậy rồi, ra sân, hít thở không khí buổi sáng. Đi dạo vài vòng. Uống một ly nước ấm. Đừng vội cầm điện thoại. Buổi sáng không có điện thoại sẽ yên tĩnh và dài hơn mình tưởng.

Người xưa dậy sớm, dạo bước ở sân, xõa tóc, thả lỏng hình thể. Ngày nay, mình không cần xõa tóc. Nhưng mình có thể ra sân, vươn vai, hít thở sâu. Chỉ vài phút thôi. Vài phút đó làm cả ngày khác hẳn.

Ngủ sớm theo mùa còn có nghĩa là biết lắng nghe thân mình. Trời lạnh thì ngủ sớm hơn một chút. Trời nóng thì có thể ngủ muộn hơn một chút, nhưng vẫn phải có giờ. Mùa đông đêm dài, thân cần ngủ nhiều hơn. Mùa hè đêm ngắn, thân cần ít hơn. Thuận theo mùa, thân sẽ khỏe.

Có người nói: Tôi làm ca đêm, không ngủ sớm được thì sao? Đúng là có những người không thể ngủ sớm vì công việc. Với họ, quan trọng là ngủ đủ giấc và ngủ có giờ cố định, dù giờ đó không phải là ban đêm. Thân thích nề nếp hơn là thích một giờ cụ thể. Ngủ lúc nào cũng được, miễn là đều đặn và đủ giấc.

Ngủ sớm không phải là một hình phạt. Nó là một món quà mình tặng cho thân mình. Đêm yên thì ngày mới khỏe. Ngày khỏe thì làm việc mới tốt. Làm việc tốt thì tối mới yên lòng mà ngủ sớm. Đó là một vòng tròn tốt, ngược lại với vòng luẩn quẩn thức khuya.

Tối nay, hãy thử đi ngủ sớm hơn bình thường một tiếng. Tắt điện thoại sớm hơn. Để ngày mai dậy sớm hơn một chút. Ra sân, hít một hơi thật sâu. Bạn sẽ thấy buổi sáng khác hẳn.

Đêm yên thì ngày mới khỏe. Câu này nghe đơn giản. Nhưng ai làm được, người đó sẽ hiểu: giấc ngủ là bài thuốc không tốn tiền, mà quý nhất trong các bài thuốc.

Nội dung tham khảo, không thay lời khuyên y tế.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Khí Đạo – Lục Lưu — trang 176 (ba tháng mùa xuân, đêm ngủ sớm, dậy sớm, dạo bước ở sân)
Bài liên quanĐi bộ thong thả sau bữa cơm chiềuNo bảy phần, khỏe mười phần: ăn vừa đủ theo sách cổBuổi sáng ra sân thở sâu: dưỡng khí theo người xưa