Đêm mùa đông. Mình nằm trong chăn đã lâu mà chân vẫn lạnh. Bàn chân lạnh buốt, như ngâm trong nước đá. Người thì mệt, muốn ngủ, mà chân lạnh cứ làm mình trằn trọc mãi. Đến khi chân ấm lên được một chút, mình mới thiếp đi.
Ai cũng từng bị như vậy. Chân lạnh khó ngủ. Chân lạnh thì người cũng lạnh. Mùa đông, người già hay kêu lạnh chân. Trẻ con đi chân đất trên nền gạch, mẹ lại nhắc, đi dép vào kẻo lạnh chân. Cái lạnh từ bàn chân, nó thấm lên cả người.
Người xưa đã để ý tới bàn chân từ rất lâu. Trong cuốn Từ Điển Thuật Ngữ Đạo Giáo, có một câu dặn rất hay. Đại ý là, mặt phải thường xát, mắt phải thường lau, lưng phải thường giữ ấm, bụng phải thường chà, chân phải thường xoa. Một câu ngắn mà kể hết những việc chăm sóc thân thể mỗi ngày. Trong đó, chân phải thường xoa. Xoa chân, giữ chân ấm, là một việc dưỡng sinh.
Vì sao bàn chân lại quan trọng? Bàn chân là nơi xa tim nhất. Máu đi tới chân là khó nhất. Trời lạnh, chân lạnh trước tiên. Chân lạnh, cả người thấy lạnh. Giữ cho chân ấm, là giữ cho máu lưu thông tốt. Người xưa không nói bằng ngôn ngữ y học hiện đại. Nhưng họ quan sát và họ dặn lại như vậy. Chân ấm thì người khỏe.
Giữ ấm chân thì làm sao? Cách đơn giản nhất là ngâm chân nước ấm buổi tối. Một chậu nước ấm, ngâm chân mười lăm phút trước khi ngủ. Nước ấm làm chân giãn ra. Người thư giãn. Ngủ cũng ngon hơn. Cách này rẻ tiền. Ai cũng làm được. Chỉ cần một chậu nước và một chút thời gian.
Cách thứ hai là xoa chân. Sau khi ngâm nước ấm, mình xoa bóp lòng bàn chân. Xoa nhẹ nhàng, từ gót lên tới ngón chân. Xoa cho chân ấm lên. Vừa xoa vừa thở chậm. Mười phút thôi. Chân ấm. Lòng cũng yên. Người xưa dặn, chân phải thường xoa. Xoa mỗi ngày, thành thói quen, rất tốt.
Cách thứ ba là đi tất khi ngủ, nếu trời lạnh. Nhiều người ngại đi tất khi ngủ. Nhưng chân lạnh thì cứ đi tất mỏng, sạch. Ấm chân thì ngủ ngon. Ngủ ngon thì ngày mai mới khỏe. Đừng cố chịu lạnh để tỏ ra mình khỏe. Khỏe thật là biết giữ mình.
Cách thứ tư là giữ ấm lưng. Sách xưa dặn, lưng phải thường giữ ấm. Lưng lạnh thì người cũng lạnh. Mặc áo đủ ấm. Đừng để lưng hở khi trời lạnh. Ngồi làm việc lâu, nhớ đứng dậy vận động một chút cho lưng ấm lên.
Còn một điều nữa. Đừng để chân ướt lạnh lâu. Đi mưa về, rửa chân bằng nước ấm, lau khô, đi tất. Chân ướt mà để lạnh, dễ sinh bệnh. Người xưa sống gần gũi với thiên nhiên, họ hiểu rõ điều này. Mưa nắng thất thường, giữ chân khô ấm là giữ sức khỏe.
Chăm sóc bàn chân nghe thì nhỏ nhặt. Nhưng dưỡng sinh, nhiều khi chỉ là những việc nhỏ nhặt làm đều đặn mỗi ngày. Không cần thuốc bổ đắt tiền. Không cần phương pháp cao siêu. Một chậu nước ấm. Đôi bàn tay xoa chân. Một đôi tất sạch. Thế là đủ.
Tối nay, trước khi đi ngủ, mình thử ngâm chân nước ấm mười lăm phút. Rồi xoa chân cho ấm. Rồi đi ngủ. Biết đâu, giấc ngủ sẽ ngon hơn. Sáng dậy, người sẽ nhẹ hơn. Bàn chân ấm, người mới ấm. Người ấm, lòng mới yên.
Ngoài ngâm chân và xoa chân, mình còn có thể giữ ấm chân bằng cách vận động. Đi bộ nhẹ nhàng mỗi ngày, máu lưu thông xuống chân tốt hơn. Ngồi lâu một chỗ, chân dễ lạnh. Đứng dậy đi lại vài phút, chân ấm lên ngay. Người làm việc văn phòng, ngồi cả ngày, nên nhớ đứng dậy đi lại mỗi giờ. Vừa tốt cho chân, vừa tốt cho lưng. Vận động nhẹ, đều đặn, chính là dưỡng sinh đơn giản nhất mà ai cũng làm được.
Nội dung bài này chỉ mang tính tham khảo, không thay cho lời khuyên y tế.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư