Bữa cơm tối, cả nhà đang ăn. Chồng nói một câu. Vợ đáp lại một câu. Giọng bắt đầu cao lên. Rồi hai người cãi nhau. Chuyện tiền nong, chuyện nhà cửa, chuyện ai đúng ai sai. Đứa nhỏ ngồi đó, tay cầm bát cơm, không dám ăn tiếp. Nó cúi đầu, nhìn xuống bát. Nó không hiểu cha mẹ đang cãi nhau vì chuyện gì. Nó chỉ biết, không khí trong nhà tự nhiên nặng nề. Bữa cơm ngon bỗng trở nên khó nuốt.
Trẻ con không hiểu chuyện người lớn. Nhưng trẻ con cảm nhận được hết. Cha mẹ cãi nhau, trẻ con sợ. Sợ cha mẹ bỏ nhau. Sợ mình làm gì sai. Sợ nhà mình không còn yên ấm nữa. Nhiều đứa trẻ, sau những lần như vậy, trở nên ít nói, hay giật mình, học hành sa sút. Không phải vì chúng hư. Mà vì trong lòng chúng luôn lo lắng. Lo mà không biết nói với ai.
Sách xưa có câu cầu mong cho gia đình. Đại ý là: cầu cho gia đình an ninh khang thái, làm ăn tấn tới, cửa rộng nhà cao, trong êm ngoài ấm, vợ chồng hòa thuận, con cháu sum vầy. Câu này nằm trong một cuốn sách văn khấn cổ truyền của người Việt. Người xưa khấn như vậy, vì họ hiểu một điều: vợ chồng hòa thuận, con cháu mới sum vầy. Vợ chồng bất hòa, con cháu làm sao sum vầy được. Nhà có êm, con mới yên. Con có yên, nhà mới vui.
Lại có câu trong một cuốn sách khác. Đại ý là: vợ chồng hòa thuận thì giúp đỡ nhau trong mọi đường đi nước bước. Vợ chồng là hai người cùng đi một con đường. Đi cùng nhau, phải nhìn cùng một hướng. Cãi nhau trước mặt con, là hai người đang kéo nhau về hai hướng khác nhau, ngay trước mắt đứa trẻ. Đứa trẻ đứng giữa, không biết phải đi theo ai. Nó thương cả cha lẫn mẹ. Nó không muốn chọn. Nhưng cha mẹ cứ bắt nó phải chứng kiến, phải nghe, phải chịu đựng.
Vợ chồng cãi nhau là chuyện bình thường. Sống chung với nhau, không tránh khỏi có lúc bất đồng. Nhưng cãi nhau ở đâu, cãi nhau thế nào, lại là chuyện khác. Cãi nhau trước mặt con cái, là điều nên tránh. Không phải vì mình giả vờ hạnh phúc. Mà vì con cái chưa đủ lớn để hiểu chuyện của người lớn. Nghe cha mẹ cãi nhau, con chỉ thấy sợ hãi, không thấy được lý lẽ. Con không học được gì từ cuộc cãi nhau đó, ngoài nỗi sợ.
Muốn tránh cãi nhau trước mặt con, vợ chồng cần một thỏa thuận. Khi nào có chuyện không vui, hãy đợi con đi ngủ rồi hãy nói. Hoặc ra ngoài, đi dạo một vòng rồi nói. Nói với nhau, không nói trước mặt con. Thỏa thuận này, nghe thì đơn giản, nhưng giữ được thì nhà yên hơn rất nhiều. Con không phải chứng kiến cha mẹ cãi nhau. Cha mẹ cũng có thời gian bình tĩnh lại trước khi nói. Nhiều chuyện, đợi một lúc rồi nói, tự nhiên thấy nó không còn nghiêm trọng nữa.
Cũng nên nhớ, con cái học cách sống từ cha mẹ. Cha mẹ cãi nhau, con học cách cãi nhau. Cha mẹ la hét, con học cách la hét. Lớn lên, con sẽ đối xử với vợ chồng, con cái của mình y như vậy. Không phải vì con muốn. Mà vì con chỉ biết có cách đó. Muốn con mình sau này sống hòa thuận, cha mẹ phải sống hòa thuận trước. Dạy con bằng lời nói không bằng dạy con bằng cách sống của mình.
Nếu lỡ cãi nhau trước mặt con rồi, thì phải làm sao. Đừng giả vờ như chưa có gì. Con biết hết. Hãy nói với con một câu thật lòng. Cha mẹ vừa cãi nhau, nhưng cha mẹ vẫn thương nhau, vẫn thương con. Nhà mình không sao đâu. Nói được câu đó, con sẽ yên lòng. Rồi vợ chồng làm hòa với nhau, trước mặt con càng tốt. Để con thấy, cãi nhau rồi cũng làm hòa được. Để con học được rằng, trong gia đình, người ta có thể giận nhau, nhưng rồi vẫn thương nhau.
Hiếu đạo trong gia đình, không chỉ là con hiếu với cha mẹ. Mà còn là cha mẹ thương con, lo cho con. Lo cho con không chỉ là cho con ăn ngon, mặc đẹp, học trường tốt. Lo cho con còn là giữ cho nhà yên ấm, để con lớn lên trong sự bình yên. Một đứa trẻ lớn lên trong nhà yên ấm, sau này mới biết cách giữ yên ấm cho gia đình của mình. Đó là món quà lớn nhất cha mẹ có thể để lại cho con.
Tối nay, nếu vợ chồng có chuyện không vui, hãy nhìn xuống mâm cơm. Nhìn đứa nhỏ đang ngồi đó. Rồi tự nhủ: để sau hãy nói. Ăn cơm xong, cho con đi ngủ, rồi mình nói chuyện với nhau. Nói bằng giọng bình thường, không cần phải thắng. Con ngủ yên, nhà yên. Nhà yên, mai này con lớn lên, con mới biết thế nào là một gia đình.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư