Ngày giỗ cha, mâm cỗ đầy. Con cháu về đông đủ. Có người mang hoa quả đắt tiền. Có người đặt mâm cúng thịnh soạn. Ai cũng nói nhớ cha, thương cha. Nhưng có một câu hỏi ít ai dám hỏi nhau: lúc cha còn sống, mình đã làm được gì cho cha? Cha thích ăn món gì? Cha đau ở đâu? Cha có điều gì chưa yên lòng không? Những câu ấy, lúc cha còn sống thì ít ai hỏi. Đến khi cha mất rồi, mâm cỗ đầy đến mấy cũng không trả lời được.
Báo hiếu khi cha mẹ còn sống quan trọng hơn cúng giỗ to. Đạo lý này người Việt nào cũng thuộc. Nhưng làm được thì không nhiều. Vì lúc cha mẹ còn sống, con cái luôn nghĩ còn thời gian. Để mai làm. Để Tết làm. Để khi mình khá hơn rồi làm. Nhưng cha mẹ già không chờ được. Sức khỏe cha mẹ xuống từng năm, từng tháng. Hôm nay cha còn đi lại được, mai có thể đã yếu. Hôm nay mẹ còn nhớ chuyện, mai có thể đã quên.
Kinh Báo Ân Cha Mẹ có câu: vai trái cõng cha, vai phải cõng mẹ, cắt da đến xương, nghiền xương thấu tủy, máu đổ thịt rơi, cũng không đáp được công ơn cha mẹ. Câu kinh nghe có vẻ dữ dội. Nhưng ý của nó rất thật: công ơn cha mẹ lớn đến mức không có việc gì làm mà gọi là đền đáp đủ. Hiểu như vậy, con sẽ không đợi làm việc lớn mới báo hiếu. Vì việc lớn đến mấy cũng không đủ. Chỉ có làm ngay, làm đều, làm những việc nhỏ trong tầm tay, mới là báo hiếu thật.
Sách Địa Ngục Biến Tướng Đồ dẫn lời Khế Kinh: hiếu hạnh đứng đầu trăm hạnh tốt. Hiếu cảm đến trời thì mưa hòa gió thuận, hiếu cảm đến đất thì muôn vật hóa sinh, hiếu cảm đến người thì mọi phúc tăng trưởng. Hiếu đứng đầu trăm hạnh. Không phải vì hiếu khó. Vì hiếu là gốc. Người có hiếu với cha mẹ thì tự nhiên sống tử tế với người khác. Người đối xử tệ với cha mẹ thì khó mà tử tế thật lòng với ai. Báo hiếu không phải là việc riêng trong nhà. Nó là gốc của mọi việc tốt khác.
Báo hiếu khi cha mẹ còn sống không cần đợi mình thành công. Đừng nói: đợi con mua được nhà, đợi con thăng chức, đợi con có tiền rồi mới lo cho cha mẹ. Cha mẹ không đợi được những cái đợi ấy. Cha mẹ cần con bây giờ, khi cha mẹ còn ăn được, còn đi được, còn nghe được. Một bữa cơm nấu cho cha mẹ ăn khi họ còn ngon miệng đáng giá hơn mâm cỗ cúng khi họ không còn nữa. Một chuyến đi chơi cùng cha mẹ khi họ còn đi được đáng giá hơn một chuyến xe tang đưa họ đi lần cuối.
Có người báo hiếu bằng cách cho cha mẹ tiền mỗi tháng. Tốt. Nhưng đừng chỉ có tiền. Cha mẹ già cần tiền, nhưng cần con hơn. Cần con ngồi ăn với mình một bữa. Cần con hỏi mình hôm nay có mệt không. Cần con nghe mình kể chuyện ngày xưa, dù đã kể lần thứ mười. Tiền gửi về đều mà con không về, nhà vẫn vắng. Mâm cơm có thịt cá mà không có con, cha mẹ ăn cũng không ngon.
Cũng đừng báo hiếu bằng cách làm theo ý mình, không hỏi ý cha mẹ. Mua cho cha mẹ cái máy mát xa đắt tiền trong khi cha mẹ chỉ muốn con về ăn cơm. Sửa nhà to trong khi cha mẹ chỉ muốn giữ căn nhà cũ quen thuộc. Báo hiếu là hỏi cha mẹ muốn gì, rồi làm theo ý cha mẹ, không phải làm theo ý mình rồi tự cho là hiếu. Hỏi một câu thôi: Cha mẹ muốn con làm gì cho cha mẹ? Nghe câu trả lời rồi làm. Đơn giản vậy đó.
Ngày giỗ sắp tới, thay vì chỉ lo mâm cỗ, hãy nghĩ về người còn sống trong nhà. Mẹ còn đó, hãy nấu cho mẹ một món mẹ thích. Cha còn đó, hãy ngồi với cha một buổi, nghe cha kể chuyện. Báo hiếu không phải là việc của ngày giỗ. Báo hiếu là việc của hôm nay, khi cha mẹ còn ngồi đó, còn nhìn thấy con, còn nghe được giọng con.
Đừng hẹn đến ngày giỗ mới nhớ. Đừng đợi đến khi mất rồi mới tiếc. Hôm nay cha mẹ còn sống, đó là cơ hội báo hiếu lớn nhất trong đời con. Làm ngay đi. Một bữa cơm. Một cuộc gọi. Một lần về thăm. Nhỏ thôi. Nhưng là hôm nay. Chứ không phải ngày giỗ.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư