🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiếu đạo – gia đình

Cha mẹ từng làm mình tổn thương, hiếu giữ ở đâu

Hiếu đạo – gia đình · 8 phút đọc

Có những người con, mỗi lần nhắc tới cha mẹ là trong lòng nhói lên một cái gì đó. Không phải vì ghét. Mà vì nhớ lại những lần bị mắng oan, bị đánh đòn, bị so sánh với con nhà người ta, hay bị bỏ mặc đúng lúc mình cần cha mẹ nhất. Lớn lên rồi, vết thương đó không chảy máu nữa, nhưng nó vẫn còn đó. Và rồi có một câu hỏi cứ lởn vởn trong đầu: cha mẹ đã từng làm mình tổn thương, vậy mình còn phải giữ hiếu không? Giữ ở đâu?

Câu hỏi này không dễ trả lời. Nói "tha thứ hết đi" thì nhẹ nhàng quá, như thể nỗi đau của người con không đáng kể. Nói "không cần hiếu nữa" thì lại đứt mất một sợi dây thiêng liêng nhất trong đời người. Sự thật nằm ở giữa. Hiếu không phải là giả vờ như chưa từng có chuyện gì xảy ra. Hiếu cũng không phải là để người khác giẫm lên mình mãi. Hiếu là một cách sống: không lấy oán trả oán, không cắt đứt, mà giữ lại phần tình nghĩa còn có thể giữ.

Sách xưa có kể một câu chuyện rất hay. Mẫn Tử Khiêm mồ côi mẹ từ nhỏ. Mẹ kế sinh được hai con trai, chỉ thương con đẻ mà ghét Tử Khiêm. Mùa đông tháng giá, mẹ kế không cho Tử Khiêm mặc áo mền bông, chỉ cho mặc áo mền hoa lau. Một hôm Tử Khiêm đánh xe hầu cha, cha thấy con co ro run rẩy liền quở mắng. Tử Khiêm nín không dám nói. Cha giận đánh, ngờ đâu áo rách, bật hoa lau ra. Cha thấy thế căm giận người vợ kế bạc đãi con mình, liền muốn đuổi đi. Tử Khiêm khóc mà van rằng: "Dì con mà ở lại thì chỉ mình con rét; dì con mà phải đuổi đi thì ba anh em con đều không có áo, phải chịu rét cả." Cha nghe nói cảm động, bèn thôi không đuổi vợ kế nữa. Và từ đó người vợ kế cũng có lòng thương yêu Tử Khiêm như con đẻ vậy.

Câu chuyện này không dạy người con phải chịu đựng trong im lặng mãi mãi. Tử Khiêm không nói ra không phải vì ông hèn, mà vì ông thương cha, không muốn nhà tan. Và khi có cơ hội, ông đã chọn cách giữ lại gia đình, chứ không chọn cách trả thù. Đó là điểm tựa của bài này: hiếu bắt đầu từ chỗ không lấy oán trả oán.

Trong đời thường, tha thứ cho cha mẹ không có nghĩa là quên đi những gì đã xảy ra. Có những lời nói của cha mẹ làm con đau cả đời. Có những lần cha mẹ thiên vị, nóng nảy, hay đặt lên vai con những gánh nặng quá sức. Người con có quyền nhớ, có quyền buồn, có quyền nói ra. Nhưng khác biệt nằm ở chỗ: mình nhớ để hiểu, chứ không nhớ để oán. Mình nói ra để cha mẹ hiểu, chứ không nói ra để làm cha mẹ đau lại gấp đôi.

Nhiều người hỏi: nếu cha mẹ không xin lỗi thì sao? Thật ra, thế hệ cha mẹ ngày xưa ít ai biết nói lời xin lỗi. Không phải vì họ không thương con, mà vì họ không được dạy cách nói ra. Họ xin lỗi bằng một bát canh nóng, bằng cách lặng lẽ sửa lại cái áo, bằng cách hỏi "ăn cơm chưa" sau một trận cãi nhau. Người con trưởng thành là người học được cách đọc những lời xin lỗi không thành lời đó.

Cũng cần nói rõ một điều: giữ hiếu không có nghĩa là để cha mẹ làm tổn thương mình mãi. Nếu cha mẹ còn nóng nảy, còn nói những lời làm con đau, người con có quyền giữ khoảng cách để bảo vệ mình. Khoảng cách không phải là bất hiếu. Bất hiếu là khi trong lòng mình chỉ còn oán hận, không còn một chút thương nào. Còn khi mình giữ khoảng cách mà lòng vẫn hướng về cha mẹ, vẫn lo cha mẹ ăn uống ra sao, sức khỏe thế nào, thì đó vẫn là hiếu.

Sách Phật dạy, báo ân cha mẹ trước hết là hiếu hạnh: luôn làm vui lòng cha mẹ, nhưng những việc nào không tốt thì nên can ngăn một cách khéo léo. Câu này rất quan trọng. Làm vui lòng cha mẹ không có nghĩa là chiều theo mọi thứ, kể cả những thứ sai. Người con hiếu là người dám nói lời thật với cha mẹ, bằng giọng nhẹ nhàng, đúng lúc. Khi cha mẹ sai, mình can ngăn. Khi cha mẹ làm mình đau, mình nói ra. Đó cũng là một cách giữ hiếu, vì nó giữ cho gia đình không đi lệch.

Vậy thực hành ra sao? Thứ nhất, đừng đợi cha mẹ thay đổi mới tha thứ. Tha thứ là việc của mình, làm cho lòng mình nhẹ trước. Thứ hai, nếu còn có thể, hãy ngồi xuống nói chuyện với cha mẹ một lần, bằng giọng bình tĩnh, kể lại mình đã buồn ra sao, và mình mong cha mẹ hiểu điều gì. Thứ ba, nếu cha mẹ đã già yếu, đã không còn nhớ rõ chuyện xưa, thì đừng bắt họ phải nhớ để xin lỗi. Hãy chăm sóc họ trong hiện tại, vì hiện tại mới là thứ mình còn nắm được.

Cuối cùng, xin nhớ điều này. Cha mẹ nào cũng từng là một đứa con. Họ cũng từng bị tổn thương, cũng từng không biết làm cha mẹ ra sao. Họ sai, có khi vì họ không biết cách khác. Hiểu được điều đó không xóa được vết thương, nhưng nó giúp mình nhìn cha mẹ bằng con mắt của một người trưởng thành, chứ không phải con mắt của một đứa trẻ đang giận dỗi. Và khi mình nhìn cha mẹ như vậy, hiếu tự nhiên sẽ tìm được chỗ đứng của nó: không phải ở sự chịu đựng, mà ở sự thương xót và bao dung.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Cổ Học Tinh Hoa (Ôn Như) — truyện 134 'Áo Đơn Mùa Rét', tr. 179
• Người Phật tử chân chánh (Phúc Trung) — 'Cách báo ân cha mẹ', phap035.htm, BudSas
Bài liên quanMẹ kế, cha dượng: hiếu không chỉ dành cho người sinh ra mìnhCon nuôi báo hiếu: ơn dưỡng dục nặng như ơn sinh thànhCon gái lấy chồng xa, hiếu ở những lần về thăm