Bà cụ bị đau chân đã mấy hôm. Mỗi lần đứng dậy, bà vịn vào thành ghế, mặt nhăn lại một chút rồi lại cười như không có gì. Con hỏi: "Mẹ có đau không?" Bà đáp: "Đau gì đâu, già rồi nó thế." Con tin lời mẹ, đi làm như thường. Đến khi bà ngã trong nhà tắm, cả nhà mới tá hỏa. Lúc ấy con mới biết, mẹ đã đau nhiều ngày rồi, chỉ là mẹ không nói.
Cha mẹ già thường giấu. Giấu bệnh vì sợ con lo. Giấu buồn vì sợ con bận lòng. Giấu thiếu thốn vì sợ con tốn tiền. Giấu cả nỗi cô đơn vì sợ con nghĩ mình phiền. Cha mẹ giấu không phải vì không tin con. Mà vì cả đời cha mẹ đã quen chịu đựng một mình. Ngày xưa cha mẹ nhịn ăn cho con no, nhịn mặc cho con ấm, không than một lời. Giờ già rồi, thói quen ấy vẫn còn. Cha mẹ không nói, không có nghĩa là cha mẹ không cần.
Người xưa dạy: kẻ hiếu thuận biết phụng dưỡng cha mẹ, sẽ khéo quan sát thấu hiểu tâm tình trước khi cha mẹ chưa biểu lộ, chưa nói ra. Câu ấy nghe có vẻ cao siêu, nhưng thực ra rất đời thường. Nó có nghĩa là: con hiếu là con biết nhìn. Nhìn bước chân cha có còn vững không. Nhìn bữa ăn của mẹ có còn ngon miệng không. Nhìn giấc ngủ của cha mẹ có còn sâu không. Nhìn ánh mắt cha mẹ có còn vui không. Những điều ấy cha mẹ không nói, nhưng con nhìn là thấy.
Có người con chỉ lo khi cha mẹ mở miệng xin. Mẹ nói đau thì đưa đi khám. Cha nói đói thì nấu cơm. Mẹ nói buồn thì ngồi chơi. Như thế cũng là hiếu, nhưng là hiếu bị động. Cha mẹ phải xin thì con mới cho. Mà cha mẹ già thì ít khi xin. Người con hiếu thật là người lo trước khi cha mẹ xin. Thấy trời trở lạnh thì mua áo ấm trước. Thấy mẹ ăn ít đi thì nấu món mẹ thích trước. Thấy cha hay quên thì ghi chú, nhắc nhở trước. Lo trước như thế, cha mẹ không phải mở miệng mà vẫn được đủ đầy.
Để làm được điều ấy, con phải ở gần cha mẹ bằng lòng, không chỉ bằng thân. Ở cùng nhà mà mỗi người một điện thoại, ăn cơm không nói chuyện, thì cũng như xa. Ngồi với cha mẹ mà lòng để ở công việc, ở bạn bè, thì cũng như vắng. Hiếu là khi ngồi với cha mẹ, con thật sự nhìn cha mẹ, nghe cha mẹ, để ý cha mẹ. Một buổi tối ngồi chơi với cha mẹ mà để ý được nhiều hơn cả tháng ở cùng nhà mà không nhìn nhau.
Cha mẹ cũng có những niềm vui thầm lặng mà không nói ra. Cha thích nghe tiếng cháu cười. Mẹ thích được con khen món ăn ngon. Cha thích có người nghe mình kể chuyện ngày xưa. Mẹ thích được hỏi ý kiến chuyện trong nhà. Những niềm vui ấy nhỏ thôi, nhưng với người già, nó là cả một ngày vui. Người con biết để ý sẽ thấy cha mẹ vui lên từng chút, và sẽ biết cách làm cho cha mẹ vui thêm.
Cha mẹ già còn hay giấu cả nỗi nhớ. Nhớ con mà không dám gọi vì sợ con bận. Nhớ cháu mà không dám nói vì sợ con nghĩ mình đòi hỏi. Nhiều bà mẹ ngồi nhìn ảnh con cháu rồi thở dài một mình. Nhiều ông bố nghe tiếng xe ngoài ngõ lại ngóng xem có phải con về không. Những nỗi nhớ ấy cha mẹ không nói ra, nhưng con để ý là thấy. Thấy rồi thì gọi về nhiều hơn, về thăm thường hơn, cho cha mẹ bớt nhớ. Thương cha mẹ không chỉ là lo cơm áo. Thương cha mẹ còn là lo cho nỗi nhớ của cha mẹ nữa.
Hiếu không phải là đợi cha mẹ nói ra rồi mới làm. Hiếu là hiểu trước khi cha mẹ nói. Là nhìn thấy cái đau sau nụ cười của mẹ. Là nghe thấy nỗi buồn sau câu "không sao đâu" của cha. Là biết cha mẹ cần gì ngay cả khi cha mẹ không nói cần gì. Người xưa gọi đó là thuận ở chỗ vô hình, nghe ở chỗ vô thanh. Nói theo lời thường, đó là thương yêu có mắt. Mắt ấy không phải ai cũng có. Nhưng ai thương cha mẹ thật lòng thì sẽ tập được.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư