🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiếu đạo – gia đình

Hiếu và tu tập: có phải bỏ nhà mới tu được

Hiếu đạo – gia đình · 10 phút đọc

Có một câu hỏi mà nhiều người thắc mắc, nhưng ít ai dám hỏi thẳng. Muốn tu tập cho đàng hoàng, có phải bỏ nhà đi tu mới được không. Người thì nghĩ ở nhà bận rộn quá, lo cơm áo, lo con cái, làm sao mà tu. Người thì nghĩ cha mẹ già rồi, mình đi tu thì ai lo cho cha mẹ. Người thì đã đi tu rồi, lại bị người đời nói rằng đi tu là bỏ cha bỏ mẹ, là bất hiếu. Câu hỏi này không mới. Từ xưa đến nay, người con Phật nào cũng phải đối diện với nó.

Trong sách Hiểu Hạnh, có một chương riêng nói về hạnh hiếu của người con Phật. Người viết đặt vấn đề rất thẳng thắn. Người con Phật, nhất là người xuất gia, phải giải quyết vấn đề hiếu đạo như thế nào. Thường thì người đời vẫn cho rằng người xuất gia không làm tròn hiếu đạo. Quan điểm này cần phải được tìm hiểu cho tường tận, thấu đáo. Nếu không, chúng ta sẽ trở thành những người nông cạn, thiếu hiểu biết, và dẫn đến những sai lầm đáng tiếc đối với đời sống phạm hạnh của bậc xuất gia.

Trước hết, cần nói rõ một điều. Hiếu thảo với cha mẹ là một hạnh tu mà không cần phải tổ chức cúng kiếng gì cả. Tu ngay trong cuộc sống hằng ngày. Cho nên mới nói cha mẹ là Phật tại tiền. Câu này nghe đơn giản, nhưng ý nghĩa rất sâu. Phật ở đâu xa. Phật ở ngay trong nhà mình. Người cha người mẹ đã sinh ra mình, nuôi mình lớn lên, chính là vị Phật đầu tiên trong đời mình. Hiếu thảo với cha mẹ chính là tu. Không cần phải đợi đến lúc lên chùa, ngồi thiền, tụng kinh mới gọi là tu. Sống tử tế với cha mẹ mỗi ngày, đó đã là tu rồi.

Hiếu đạo là gì. Đó là chúng ta không làm khổ cho mình, không làm khổ cho cha mẹ và người thân. Nghe thì nhẹ nhàng, nhưng làm được không dễ. Không làm khổ cho mình nghĩa là không sống buông thả, không sa vào những thứ làm hại thân tâm mình. Không làm khổ cho cha mẹ nghĩa là không để cha mẹ phải lo lắng, phải buồn phiền vì mình. Một người con đi làm về khuya, cha mẹ ngồi chờ cửa. Một người con cãi nhau với vợ chồng, cha mẹ nghe được mất ngủ cả đêm. Một người con làm ăn phi pháp, cha mẹ sống trong lo sợ. Tất cả những điều đó đều là làm khổ cha mẹ. Ngược lại, một người con sống ngay thẳng, làm ăn chân chính, gia đình êm ấm, cha mẹ tự nhiên yên lòng. Đó là tu. Đó là hiếu.

Vậy người xuất gia báo hiếu bằng cách nào. Người xuất gia không còn phụng dưỡng cha mẹ bằng cơm áo hằng ngày như người tại gia. Nhưng người xuất gia đem công đức tu tập của mình hồi hướng về cho cha mẹ. Hồi hướng nghĩa là đem những điều lành mình làm được, những công đức mình tu tập được, chia sẻ và cầu nguyện cho cha mẹ. Cầu cho cha mẹ phát tâm kính tin Tam Bảo, bỏ ác làm lành, đời đời sinh vào ngôi nhà Phật pháp. Đó là cách báo hiếu của người xuất gia. Không phải bỏ cha mẹ. Mà là báo hiếu bằng một con đường khác, sâu xa hơn.

Câu chuyện Hòa thượng Cua là một minh chứng rất đẹp cho điều này. Chú bé mồ côi cha, lạc mất mẹ từ năm mười hai tuổi. Ba mươi năm sau, ngài trở thành một vị hòa thượng, đón mẹ già về chùa nuôi dưỡng. Khi mẹ mất, ngài khấn rằng trong kinh Phật có dạy, một người con tu hành đạt đạo thì cha mẹ sẽ được sinh thiên. Một đời tu hành chân chính của ngài chính là món quà báo hiếu lớn nhất dành cho mẹ. Ngài không ở bên mẹ suốt ba mươi năm. Nhưng khi gặp lại, ngài lo cho mẹ những ngày cuối đời. Và cả đời tu của ngài đều hướng về mẹ.

Kinh Tâm Địa Quán cũng dạy cách đền ơn cha mẹ của cả người xuất gia và người tại gia. Mỗi người có một hoàn cảnh khác nhau, một con đường khác nhau, nhưng đều có cách để báo hiếu. Người tại gia báo hiếu bằng cách phụng dưỡng cha mẹ, chăm sóc cha mẹ khi đau ốm, lo cho cha mẹ đầy đủ vật chất và tinh thần. Người xuất gia báo hiếu bằng công đức tu tập và sự hồi hướng. Không có con đường nào cao hơn con đường nào. Quan trọng là lòng mình có thật sự hướng về cha mẹ hay không.

Còn người tại gia muốn tu thì phải làm sao. Câu trả lời là tu ngay trong nhà mình. Sáng dậy sớm một chút, ngồi yên lặng vài phút, trước khi bắt đầu một ngày bận rộn. Trong ngày, giữ lời nói của mình cho tử tế, không nói lời làm đau người khác. Tối về, ăn cơm với cha mẹ, hỏi cha mẹ một câu hôm nay có khỏe không. Cuối tuần, dành thời gian đưa cha mẹ đi chùa, hoặc chỉ đơn giản là ngồi uống trà với cha mẹ. Những việc đó nghe rất nhỏ, nhưng đó chính là tu tập. Tu không phải là chuyện gì cao siêu. Tu là sửa mình từng chút một, mỗi ngày.

Có người nói rằng ở nhà nhiều ràng buộc quá, tu không được. Nhưng thử nghĩ lại xem. Chính những ràng buộc đó lại là bài tập tu tốt nhất. Cha mẹ khó tính, đó là bài tập nhẫn nhịn. Con cái nghịch ngợm, đó là bài tập kiên nhẫn. Vợ chồng bất đồng, đó là bài tập lắng nghe. Người đi tu trong chùa có những thử thách của người đi tu. Người ở nhà có những thử thách của người ở nhà. Không ai dễ hơn ai. Quan trọng là mình có chịu tu trong hoàn cảnh của mình hay không.

Cũng cần nói thêm một điều. Có người muốn đi tu nhưng cha mẹ còn sống, còn cần mình chăm sóc. Trong trường hợp đó, đừng vội. Hiếu thảo với cha mẹ cũng là một hạnh tu. Chăm sóc cha mẹ già yếu, lo cho cha mẹ những năm cuối đời, đó là việc làm có công đức rất lớn. Khi cha mẹ đã yên ổn, khi mình đã làm tròn bổn phận, thì con đường tu tập phía trước vẫn còn đó. Tu không chạy đi đâu được. Nhưng cha mẹ thì không đợi mình mãi được.

Cuối cùng, xin nhớ điều này. Tu tập và hiếu thảo không phải là hai con đường ngược nhau. Tu tập mà bỏ mặc cha mẹ thì tu đó chưa trọn vẹn. Hiếu thảo mà không biết tu sửa mình thì hiếu đó chưa sâu. Người tu giỏi là người làm cho cha mẹ mình được an vui. Người con hiếu là người biết lấy đời sống hằng ngày làm nơi tu tập. Ở nhà cũng tu được. Đi tu cũng phải giữ hiếu. Chỉ cần lòng mình hướng về cha mẹ, hướng về điều lành, thì ở đâu cũng là đạo tràng.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Hiểu Hạnh trong Đạo Phật (HT Thích Nhật Quang) — tr. 23–25 (hạnh hiếu của người con Phật; cha mẹ là Phật tại tiền; hồi hướng công đức tu tập cho cha mẹ)
• Truyện tích Vu Lan Phật Giáo (Minh Châu sưu tầm; Nguyễn Minh Tiến hiệu đính) — tr. 19–21 (một người con tu hành đạt đạo, cha mẹ được sinh thiên — truyện Hòa thượng Cua)
• Chữ Hiếu trong đạo Phật (TT Thích Nhật Từ) — tr. 18 (Kinh Tâm Địa Quán phẩm báo ân: cách đền ơn cha mẹ của người xuất gia và tại gia)
Bài liên quanCông cha nghĩa mẹ trong kinh và trong đờiMột bữa cơm với cha mẹ đáng giá hơn mâm cao cỗ đầy muộn màngHiếu là sống cho đàng hoàng để cha mẹ khỏi lo