Mẹ nằm liệt giường đã ba tháng. Ba anh em, mỗi người một nhà, một công việc. Ban đầu ai cũng nói: "Để em lo." "Để anh lo." Nhưng lo được hai tuần thì bắt đầu mệt. Người này bảo tuần này bận họp. Người kia bảo con nhỏ ốm. Người thứ ba im lặng không nói gì. Mẹ nằm đó, nghe hết. Mẹ không nói, nhưng mẹ buồn.
Chuyện này không hiếm. Nhiều nhà đông con mà cha mẹ ốm thì vẫn thiếu người chăm. Không phải vì không ai thương cha mẹ. Mà vì không ai biết rõ mình phải làm gì, làm khi nào. Ai cũng nghĩ người khác sẽ làm. Cuối cùng không ai làm, hoặc một người gánh hết rồi sinh ra ấm ức. Hiếu mà không có lịch rõ ràng thì dễ thành đùn đẩy.
Sách xưa dạy một câu rất thực: làm người thì trên phụng dưỡng cha mẹ, dưới nuôi nấng vợ con. Đó là bổn phận, không phải việc làm thêm lúc rảnh. Phụng dưỡng cha mẹ không phải là chuyện của một người con. Nó là chuyện của tất cả anh em. Ai cũng có phần. Ai cũng phải gánh. Không ai được đứng ngoài, cũng không ai nên gánh một mình đến kiệt sức.
Muốn không đùn đẩy, phải có lịch rõ ràng. Ngồi lại với nhau, họp gia đình một buổi, viết ra giấy. Ai trực ngày nào, từ mấy giờ đến mấy giờ. Ai lo cơm nước, ai lo thuốc men, ai đưa cha mẹ đi khám. Tiền thuốc, tiền tã, tiền điện nước chia ra sao. Viết rõ ra, dán lên tủ lạnh, hoặc ghi vào nhóm chat gia đình. Lịch rõ ràng thì không ai phải đoán, không ai phải chờ người khác nhắc.
Lịch rõ ràng còn giúp mỗi người sắp xếp được cuộc sống của mình. Biết tuần này mình trực thứ bảy, chủ nhật, thì những ngày còn lại mình lo công việc, lo con cái cho yên tâm. Không ai bị gọi điện gấp giữa đêm vì "hôm nay không có ai ở nhà với mẹ". Không ai phải bỏ việc đột ngột vì không có lịch trước. Rõ ràng là thương nhau, không phải là tính toán.
Trong sách xưa còn dạy anh em phải sống hòa thuận: anh phải hẳn hoi, ngay thẳng để em noi gương; em phải kính thuận, nhường nhịn anh. Câu đó áp dụng đúng vào lúc phân công chăm cha mẹ. Anh cả làm gương, nhận phần khó trước, em sẽ khó mà từ chối. Em út nhường nhịn, không so đo từng việc nhỏ, nhà mới yên. Còn nếu anh em cứ cãi nhau ai làm nhiều ai làm ít, thì người khổ nhất là cha mẹ. Cha mẹ nằm đó, nghe con cãi nhau vì mình, lòng nào yên được.
Có nhà còn lập một quỹ chung. Mỗi tháng mỗi người góp một khoản như nhau, hoặc góp theo khả năng, ghi rõ ràng từng đồng chi ra. Một người giữ sổ, cuối tháng chụp hình gửi vào nhóm. Minh bạch thì không ai nghi ngờ ai. Tiền bạc rõ ràng, tình cảm mới không bị tiền bạc làm rạn nứt. Nhiều anh em từ mặt nhau không phải vì không thương nhau, mà vì chuyện tiền nong không rõ ràng từ lúc chăm cha mẹ.
Đừng để cha mẹ phải nghe câu "tuần này ai lo mẹ?" Đừng để mẹ phải tự chọn con nào thương mình hơn. Cha mẹ sinh ra mấy anh em là để anh em thương nhau, nương nhau lúc khó khăn. Lúc cha mẹ khỏe, anh em đã phải đoàn kết. Lúc cha mẹ yếu, anh em càng phải đoàn kết hơn. Hiếu với cha mẹ và hòa với anh em là một. Không thể hiếu với cha mẹ mà bất hòa với anh em được.
Nếu nhà mình đang trong tình cảnh đó, hãy làm một việc ngay tuần này. Gọi điện cho anh em, hẹn một buổi ngồi lại. Không phải để trách ai. Mà để cùng viết ra một cái lịch. Một cái lịch đơn giản thôi: ngày nào ai trực, việc gì ai lo, tiền nong chia sao. Viết xong, cả nhà cùng theo. Thiếu người thì thuê thêm người phụ, đừng để một người gánh hết.
Người trực chính cũng cần được nghỉ. Chăm cha mẹ nằm liệt không phải việc nhẹ. Ngày nào cũng bưng bê, thay tã, đút cơm, thức đêm. Một người gánh mãi sẽ kiệt sức, rồi sinh bệnh, rồi người chăm cũng thành người cần được chăm. Lịch rõ ràng không chỉ để chia việc cho đều. Nó còn để người đang gánh có ngày thở. Anh em thay phiên nhau, mỗi người gánh một đoạn, thì ai cũng đi được đường dài. Còn để một người gánh hết, đến lúc người đó gục thì cả nhà rối.
Người ở xa thì góp theo cách của người ở xa. Không trực được thì góp tiền thuốc, lo giấy tờ bảo hiểm, đặt mua đồ dùng gửi về. Không ai được đứng ngoài với lý do "anh ở xa nên không biết". Biết hay không là do mình có hỏi hay không. Mỗi tuần gọi về hỏi một câu: "Tuần này mẹ sao rồi, cần gì không?" là đã có phần. Hiếu không đo bằng khoảng cách. Nó đo bằng lòng có nhớ đến cha mẹ hay không.
Cha mẹ già rồi, không cần con cái làm gì lớn lao. Cha mẹ chỉ cần thấy anh em hòa thuận, thấy lịch chăm sóc rõ ràng, thấy mình không phải là gánh nặng gây cãi vã cho con cái. Được vậy, cha mẹ mới yên lòng dưỡng bệnh. Và anh em, sau này nhìn lại, cũng không phải hối tiếc vì đã đùn đẩy nhau lúc cha mẹ cần mình nhất.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư