Rằm tháng Bảy, nhà nào cũng cúng Vu Lan, cũng cài hoa hồng lên áo. Người còn mẹ thì cài hoa đỏ, người mất mẹ thì cài hoa trắng. Nhưng có bao nhiêu người trong chúng ta thật sự biết Vu Lan bắt đầu từ đâu? Câu chuyện ấy đã được kể lại hàng ngàn năm, trong kho sách Phật giáo, với cái tên: Tích Mục Kiền Liên Cứu Mẹ. Nghe lại câu chuyện ấy, không phải để biết thêm một tích truyện, mà để nhớ lại rằng báo hiếu không phải là chuyện của một ngày lễ, mà là chuyện của cả một đời người.
Tôn giả Mục Kiền Liên là một trong những đệ tử xuất chúng của Đức Phật, nổi tiếng về thần thông. Sau khi chứng đạo, ngài dùng thiên nhãn nhìn khắp các cõi để tìm mẹ mình. Ngài thấy mẹ mình, bà Thanh Đề, đang chịu khổ trong cảnh giới ngạ quỷ, đói khát triền miên. Ngài đau lòng, dùng thần thông đem bát cơm đến cho mẹ. Nhưng bà vừa đưa cơm lên miệng, cơm hóa thành lửa, không ăn được. Mục Kiền Liên khóc, về bạch với Đức Phật, xin Phật chỉ cách cứu mẹ.
Đức Phật dạy rằng, một mình Mục Kiền Liên không đủ sức cứu mẹ, vì nghiệp của bà quá nặng. Muốn cứu mẹ, phải nhờ sức của cả chúng Tăng, trong ngày Tự Tứ, rằm tháng Bảy, khi chư Tăng sau ba tháng an cư, công đức viên mãn. Mục Kiền Liên làm theo lời Phật, sắm sửa lễ vật cúng dường chúng Tăng, nhờ sức chú nguyện của đại chúng mà mẹ ngài được thoát khỏi cảnh khổ. Từ đó, ngày rằm tháng Bảy trở thành ngày Vu Lan báo hiếu, nhắc người đời nhớ đến công ơn cha mẹ.
Câu chuyện Mục Kiền Liên cứu mẹ có một ý nghĩa rất sâu: báo hiếu không phải là việc của một người, mà là việc của cả một nhà, cả một cộng đồng. Một người con dù có giỏi đến đâu, có thần thông đến đâu, cũng không cứu được mẹ một mình. Phải nhờ đến sức của nhiều người, phải biết nương tựa vào nhau. Cũng như trong gia đình ngày nay: chăm cha mẹ già không phải là việc của một người con, mà là việc của cả anh em trong nhà cùng gánh. Người nào ôm hết một mình, rồi cũng kiệt sức. Người nào đùn đẩy cho người khác, rồi cũng sinh oán.
Vu Lan không chỉ là một ngày, vì cha mẹ không chỉ cần con một ngày trong năm. Cúng một mâm cỗ thật to ngày rằm tháng Bảy, mà cả năm còn lại bỏ mặc cha mẹ, thì mâm cỗ ấy có ý nghĩa gì? Báo hiếu thật sự là những việc nhỏ làm mỗi ngày: một bữa cơm ăn cùng cha mẹ, một cuộc gọi hỏi thăm, một lần đưa cha mẹ đi khám bệnh. Những việc ấy không có lễ nghi, không có hoa hồng cài áo, nhưng lại là Vu Lan thật sự, diễn ra quanh năm trong nhà mình.
Rằm tháng Bảy năm nay, khi cài hoa lên áo, hãy nhớ đến Mục Kiền Liên và mẹ của ngài. Nhớ rằng báo hiếu không nằm ở mâm cỗ to hay nhỏ, mà nằm ở lòng thành của con cái. Người còn cha mẹ, hãy về nhà ăn một bữa cơm với cha mẹ, đừng đợi đến ngày giỗ mới về. Người đã mất cha mẹ, hãy sống tử tế mỗi ngày, để cha mẹ ở nơi xa được yên lòng. Vu Lan chỉ là một ngày để nhắc nhở. Báo hiếu là việc của cả đời.
Ngày nay, nhiều gia đình bận rộn, anh em mỗi người một nơi, chỉ gặp nhau vào ngày giỗ, ngày Tết. Chăm cha mẹ già trở thành chuyện phải bàn bạc, phải chia ca, phải tính toán ai lo nhiều ai lo ít. Nhưng câu chuyện Mục Kiền Liên nhắc rằng, báo hiếu là việc chung, không phải việc riêng của ai. Khi cả nhà cùng chung tay, gánh nặng chia đều, cha mẹ cũng vui vì thấy anh em hòa thuận. Anh em hòa thuận, đó cũng là một cách báo hiếu, vì cha mẹ nào cũng mong con cái thương nhau. Cúng dường chúng Tăng ngày xưa là nhờ sức của đại chúng. Chăm cha mẹ ngày nay cũng vậy: nhờ sức của cả nhà, không ai phải gánh một mình.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư