Có người mẹ kể rằng, lúc mang thai đứa con đầu lòng, bà không dám đi nhanh, không dám ăn đồ lạ, đêm nằm nghiêng một bên sợ đè vào con. Chín tháng như vậy. Rồi lúc sinh, đau đến mức tưởng không qua được. Vậy mà vừa nghe tiếng con khóc, bà lại cười. Hỏi bà có nhớ mình đã đau thế nào không, bà nói quên rồi. Chỉ nhớ là mừng.
Kinh Đại Báo Phụ Mẫu Trọng Ân kể lại mười điều ân của mẹ, để người làm con đọc mà biết mình đang nợ những gì. Một là chín tháng mười ngày cưu mang nặng nhọc. Mẹ mang con trong bụng như mang một gánh nặng, đi đứng khó khăn, ăn uống không ngon, như người mang bệnh. Hai là khi sinh lúc nở, đau đớn vô cùng. Ba là khi sinh rồi, mẹ quên cả âu lo, chỉ cần thấy con khóc là mừng rỡ.
Bốn là mẹ ăn miếng đắng, nhả miếng ngon, dành dụm cho con. Có miếng ngon, mẹ gắp cho con trước, phần mình ăn sau, có khi chẳng còn gì. Năm là chỗ ướt mẹ nằm, chỗ ráo xê con. Đêm con tè dầm, mẹ nằm chỗ ướt, dời con sang chỗ khô. Sáu là ba năm bú mớm, nuôi nấng thuốc thang, những khi con sài đẹn, ốm đau. Bảy là giặt giũ hong phơi áo quần dơ dáy, ô uế tanh hôi, mẹ đành cam chịu.
Tám là khi con đi xa, mẹ thương nhớ, trong lòng cầy cậy, một phút chẳng ngơi. Chín là vì sinh nuôi con mà mẹ cam lòng tạo bao nhiêu ác nghiệp, lo toan đủ đường để con được ăn học nên người. Mười là lòng mẹ thương con trọn đời, không phút nào ngơi. Kinh có câu: mẹ già hơn trăm tuổi, vẫn thương con tám mươi. Tình thương của mẹ không có tuổi về hưu. Con càng lớn, mẹ càng già, nhưng lòng mẹ thương con thì không già theo.
Đọc mười điều này, có người sẽ thấy quen quá, như chuyện nhà mình. Có người sẽ thấy nhói, vì mình chưa từng nghĩ mẹ đã chịu nhiều như vậy. Thật ra, hầu hết chúng ta đều sống trong ơn của mẹ mà không hay. Lúc nhỏ, mẹ lo từng bữa ăn, giấc ngủ. Lớn lên, mẹ lo chuyện học hành, chuyện vợ chồng, chuyện con cái của mình. Đến khi mình đã làm cha làm mẹ, mẹ vẫn lo. Có bà mẹ già rồi, con cháu đã lớn, mà vẫn để dành từng đồng, vẫn gói ghém đồ ăn gửi cho con. Hỏi sao mẹ không ăn cho mình, bà nói mẹ ăn gì cũng được, miễn con cháu no đủ.
Kinh còn kể rõ từng tháng trong bụng mẹ, để người đọc hiểu cái ơn đó bắt đầu từ đâu. Tháng đầu, thai như hạt sương trên ngọn cỏ, sớm còn đọng, trưa đã tan, khó giữ được. Tháng thứ năm mới đủ hình người. Tháng thứ bảy mới đủ ba trăm sáu mươi đốt xương. Tháng thứ chín mới đủ hình người, ngồi trong bụng mẹ, khát thì uống nguyên khí. Mười tháng như vậy, rồi đến ngày sinh. Nếu là con hiếu, chắp tay thu hình, thuận lối mà ra, không đau lòng mẹ. Nếu con quẫy đạp, mẹ đau như nghìn mũi dao đâm vào gan ruột. Lời kinh có phần cường điệu, nhưng ý thì rõ: sự sống của mình bắt đầu bằng sự đau đớn của mẹ.
Biết ơn là một chuyện, báo ơn lại là chuyện khác. Nhiều người thương mẹ lắm, nhưng không biết làm gì cho mẹ. Có người đi làm xa, gửi tiền về đều đặn, tưởng thế là đủ. Có người mua thuốc bổ, mua áo đẹp, tưởng thế là xong. Nhưng mẹ cần nhất thường là những thứ nhỏ hơn nhiều. Một cuộc gọi hỏi mẹ ăn cơm chưa. Một lần về nhà ngồi ăn cùng mẹ. Một câu hỏi mẹ có mệt không. Những việc đó không tốn tiền, chỉ tốn thời gian và tấm lòng. Mà thời gian và tấm lòng thì nhiều người lại tiếc.
Cũng có người đợi đến khi giàu mới báo hiếu. Đợi có nhà to, đợi có xe đẹp, đợi có tiền dư. Nhưng mẹ thì già đi từng ngày. Có những bà mẹ không đợi được đến lúc con giàu. Đến khi con có tiền, mẹ đã không còn ăn được món ngon, không còn đi được xa, không còn nghe rõ con nói gì. Lúc đó, tiền chỉ mua được một mâm cúng, không mua lại được một bữa cơm mẹ còn ngồi ăn cùng mình.
Đọc mười điều ân của mẹ không phải để chúng ta thấy nặng nề, thấy mình mắc nợ rồi buồn. Mà để chúng ta thấy rõ, rồi sống cho phải. Sống cho phải là đừng để mẹ lo. Là ăn ở đàng hoàng, làm việc lương thiện, giữ gìn sức khỏe, để mẹ không phải thức đêm vì con. Là khi mẹ còn khỏe, đưa mẹ đi chơi một chuyến. Khi mẹ đã yếu, ngồi bên mẹ một buổi. Là nhớ rằng mẹ đã cho mình tất cả, từ lúc mình chưa có hình người, cho đến lúc mình đã khôn lớn. Mười điều ân, nói cho cùng, chỉ gói lại trong một điều: mẹ thương con trọn đời, con hãy thương lại mẹ khi còn kịp.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư