Bà cụ nằm viện đã ba ngày, con trai mới vào thăm được một lần. Anh nói anh bận, công việc không bỏ được, đã gửi tiền viện phí đầy đủ. Bà cụ không trách, chỉ hỏi y tá: con tôi có gọi điện không. Y tá lắc đầu. Bà cụ quay mặt vào tường, không nói gì nữa. Tiền viện phí thì đủ, thuốc men thì đủ, chỉ thiếu một thứ: có người nhà ngồi bên.
Kinh Đại Báo Phụ Mẫu Trọng Ân có một đoạn nói về cảnh này, thẳng và đau. Kinh nói: mẹ già cha yếu, con chẳng đỡ đần. Trái nắng dở trời, tuần trăng cuối gió, bệnh nọ chứng kia, cha mẹ nằm đó, con không viếng không thăm, không hầu không hạ. Mẹ cha già cả, hình vóc gầy còm, đêm ngày thương khóc, tự thán tự thương. Có khi cha mẹ ốm không phải vì bệnh nặng, mà vì buồn. Buồn vì con cái ở gần mà như ở xa.
Hòa thượng Tuyên Hóa dạy trong Ngữ Lục một câu mà nhiều người nghe xong phải suy nghĩ: con cái nên tôn kính cha mẹ vì cha mẹ là Phật sống. Do đó, con cái mà biết cúng dường cha mẹ thì là một việc hết sức may mắn. Ngài còn dạy: hiếu thảo thì phải thành tâm thành ý, lúc nào cũng chuyên tâm, cung kính. Cúng dường cha mẹ không phải là chuyện lễ lạt lớn. Cúng dường cha mẹ là chăm sóc cha mẹ bằng tấm lòng thành, mỗi ngày, trong từng việc nhỏ.
Nhiều người nghĩ cúng dường là chuyện ở chùa, dâng hoa, dâng quả lên bàn Phật. Nhưng cha mẹ ngay trong nhà mình, đang ốm, đang yếu, đang cần một bát cháo nóng, một ly nước ấm, một người ngồi bên, thì đó mới là ruộng phước gần nhất. Người xưa có câu ấp lạnh quạt nồng, nghĩa là mùa đông ủ ấm cho cha mẹ, mùa hè quạt mát cho cha mẹ. Việc đó nghe thì nhỏ, nhưng làm được đều đặn mới khó. Khó ở chỗ kiên nhẫn. Khó ở chỗ không chán, không gắt, không coi việc chăm cha mẹ ốm là gánh nặng.
Chăm người ốm, ai từng chăm mới biết mệt thế nào. Người già ốm thường khó tính, ăn ít, ngủ chập chờn, hay gọi con giữa đêm. Có khi vừa đút được vài thìa cháo, cha mẹ lại nôn ra. Có khi vừa thay quần áo xong, lại phải thay nữa. Người chăm dễ nổi cáu, rồi cáu xong lại ân hận. Cái vòng đó lặp đi lặp lại. Kinh dạy rằng hiếu thảo phải thành tâm thành ý, chính là để nhắc người chăm: lúc mệt nhất, đừng để lời nói làm cha mẹ tủi. Một câu gắt gỏng có thể làm cha mẹ buồn cả đêm, dù mình không cố ý.
Có người nói: tôi đã thuê người chăm rồi, tôi đã gửi tiền rồi, thế chưa phải là hiếu sao. Thuê người chăm là tốt, gửi tiền là cần, nhưng không thay được sự có mặt của con. Cha mẹ ốm không chỉ cần thuốc, cần người thay tã, mà còn cần biết con mình vẫn ở đó. Có bà mẹ nói với con gái: mẹ không cần con làm gì đâu, con ngồi đây với mẹ một lát là được. Câu nói đó nghe đơn giản, nhưng là cả một nỗi lòng. Người già sợ nhất không phải là chết, mà là chết trong cô đơn, không có con bên cạnh.
Cũng có người chăm cha mẹ rất tốt, nhưng trong lòng lại tính toán: mình chăm nhiều, anh em chăm ít, sao bất công. Tính toán như vậy, việc hiếu bỗng thành việc chia phần. Kinh dạy cúng dường cha mẹ là việc may mắn, không phải là việc thiệt thòi. Ai được chăm cha mẹ là người có phước, vì không phải ai cũng còn cha mẹ để mà chăm. Có người muốn chăm mà cha mẹ đã mất rồi, muốn đút một thìa cháo cũng không còn cơ hội. Nghĩ như vậy, sẽ thấy việc chăm cha mẹ ốm không phải là gánh nặng, mà là cơ hội cuối cùng để ở gần cha mẹ.
Bát cháo nóng lúc mẹ ốm, nghe thì tầm thường, nhưng trong đó có cả một đạo hiếu. Nấu cháo phải để ý mẹ ăn được gì, kiêng gì. Đút cháo phải đợi nguội vừa, từng thìa nhỏ. Dọn dẹp phải sạch sẽ, nhẹ nhàng. Tất cả những việc đó đều là tu, nếu làm bằng tấm lòng thành. Không cần phải đi đâu xa để tìm phước. Phước ở ngay bên giường bệnh của cha mẹ, trong từng thìa cháo, từng ly nước, từng buổi ngồi lại.
Nếu cha mẹ mình đang ốm, hãy ngồi lại một buổi. Không cần làm gì lớn. Chỉ cần ở đó, hỏi cha mẹ có đau không, có muốn ăn gì không, có muốn nghe kể chuyện gì không. Nếu cha mẹ mình còn khỏe, hãy nhớ rằng sẽ có một ngày cha mẹ yếu đi, và ngày đó đến nhanh hơn mình tưởng. Hiếu không đợi đến lúc cha mẹ nằm viện mới bắt đầu. Hiếu bắt đầu từ hôm nay, từ bữa ăn, giấc ngủ của cha mẹ, từ việc mình có mặt khi cha mẹ cần.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư