Ông cụ năm nay đã ngoài bảy mươi. Một buổi chiều, ông ngồi nhìn ra cửa, chợt nói: "Muốn về quê thăm mộ ông bà một chuyến. Không biết còn đi được mấy lần nữa." Con trai ông nghe xong, thoáng chần chừ. Đường về quê xa. Ông đi lại khó khăn. Mộ tổ tiên ở trên đồi, phải leo một đoạn dốc. Con trai định nói thôi để dịp khác, nhưng nhìn mắt bố, anh nuốt câu đó lại.
Người già muốn về thăm mộ tổ tiên không phải là chuyện mê tín. Đó là chuyện của lòng người. Cả đời họ sống xa quê, bận rộn mưu sinh, ít khi về. Đến tuổi già, họ bắt đầu nhớ. Nhớ con đường làng. Nhớ ngôi mộ của cha mẹ mình. Nhớ những người đã khuất mà cả đời họ mang ơn. Một chuyến về thăm mộ là một chuyến về thăm cội nguồn.
Trong sách, thầy Nhất Hạnh viết một câu rất thấm: thờ cha thờ mẹ không có nghĩa là ta đốt hương, cúng vái trên bàn thờ. Mà ngay khi cha mẹ còn sống, ta vẫn phải thờ cha thờ mẹ, ta phải phụng sự cha mẹ như thường. Thờ ở đây là phụng sự, là chăm sóc, là kính trọng trong đời sống hàng ngày. Và phụng sự cha mẹ cũng bao gồm việc kính trọng những gì cha mẹ kính trọng. Tổ tiên của mình cũng là tổ tiên của cha mẹ. Mộ phần của ông bà cũng là nơi cha mẹ gửi gắm lòng nhớ thương.
Kinh Thiện Sinh cũng dạy con phụng dưỡng cha mẹ, trong đó có điều: cha mẹ muốn gì thì phải vâng theo. Vâng theo không phải là làm theo mọi thứ một cách mù quáng. Vâng theo là lắng nghe mong muốn của cha mẹ, và nếu mong muốn đó chính đáng, thì giúp cha mẹ thực hiện. Một chuyến về thăm mộ tổ tiên là một mong muốn chính đáng. Nó không tốn kém bao nhiêu. Nó chỉ cần con dành ra một ngày.
Đi cùng cha mẹ về thăm mộ, con sẽ thấy nhiều điều. Thấy bố mình đứng trước mộ ông nội, thắp một nén hương, khấn khẽ những điều con không nghe rõ. Thấy bố kể cho con nghe chuyện ông nội ngày xưa. Những câu chuyện mà ở nhà, bố chưa bao giờ kể. Ở nơi đó, giữa đồng quê, bố không còn là ông già lẩm cẩm. Bố là một người con đang về thăm cha mẹ mình.
Chuyến đi đó cũng là một bài học cho con. Con nhìn thấy bố mình hiếu thảo với ông bà như thế nào. Con hiểu rằng hiếu không chỉ là chuyện của một đời người. Hiếu là sợi dây nối ba đời. Ông bà thương bố, bố thương con, con thương cháu. Sợi dây đó không đứt ở đâu cả. Nó chỉ tiếp nối.
Nhiều người con nghĩ báo hiếu là lo cho cha mẹ ăn ngon, mặc đẹp, ở nhà cao cửa rộng. Điều đó đúng, nhưng chưa đủ. Cha mẹ già còn cần một thứ nữa: được sống với cội nguồn của mình. Được về thăm quê. Được thắp hương cho ông bà. Được kể cho con cháu nghe mình từ đâu mà ra. Những điều đó không mua được bằng tiền. Chỉ có được bằng thời gian của con.
Cho nên, khi cha mẹ nói muốn về thăm mộ tổ tiên, đừng gạt đi. Đừng nói đường xa, đừng nói để dịp khác. Dịp khác có thể không còn nữa. Tuổi già không đợi ai. Sức khỏe của cha mẹ không đợi ai. Một chuyến đi hôm nay có thể là chuyến đi cuối cùng mà cha mẹ còn đủ sức đi.
Hãy sắp xếp một ngày. Thuê xe, chuẩn bị hương hoa, đi cùng cha mẹ. Leo dốc thì dìu cha mẹ từng bước. Thắp hương thì đứng bên cạnh. Nghe cha mẹ kể chuyện thì ngồi nghe cho hết. Một ngày như vậy không chỉ làm cha mẹ vui. Nó còn làm con hiểu thêm về gốc gác của chính mình.
Có những chuyến đi không phải để đến một nơi nào đó. Mà để về với một điều gì đó. Về với tổ tiên. Về với cội nguồn. Về với lòng hiếu mà cha mẹ đã giữ cả đời. Đi cùng cha mẹ một chuyến như vậy, con sẽ thấy mình không chỉ là người đưa cha mẹ đi. Con cũng là người được về quê. Và quê hương thì không bao giờ là nơi xa lạ, khi mình đi cùng cha mẹ.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư