Buổi tối, anh chạy xe ôm công nghệ về tới nhà đã gần mười một giờ. Điện thoại rung. Mẹ gọi từ quê. Bà nói khẽ: "Thuốc hết rồi con ạ. Tháng này mẹ chưa đi khám lại được."
Anh nhìn số tiền trong tài khoản. Không đủ. Rồi anh nhớ ra có người rủ đi chở một chuyến hàng "không hỏi nguồn gốc", tiền công gấp ba ngày chạy xe. Chỉ một chuyến thôi. Tiền đó gửi về cho mẹ mua thuốc, có gì sai?
Câu hỏi ấy, nhiều người con đã tự hỏi mình. Thương cha mẹ thì ai cũng thương. Nhưng thương bằng cách nào, mới thật là hiếu?
Trong kinh điển, có lần tôn giả Xá-lợi-phất thay lời đức Phật nói với một người tên là Dhananjani. Người này làm nhiều việc không đúng pháp, rồi bào chữa rằng mình làm vậy là vì cha mẹ. Đức Phật dạy thẳng: người con hiếu thảo không nên vì cha mẹ mà làm các điều phi pháp, bất chính. Vì làm như vậy, người ấy sẽ phải chịu quả báo xấu, dù có khóc than hay cha mẹ có van xin cũng không bào chữa được.
Lời dạy ấy nghe có vẻ nghiêm khắc. Nhưng nghĩ kỹ sẽ thấy nó rất thương người. Cha mẹ nào cũng muốn con mình sống đàng hoàng. Đồng tiền kiếm bằng cách làm hại người khác, đem về đặt vào tay cha mẹ, thì cha mẹ ăn cũng không ngon, ngủ cũng không yên. Tiền ấy không nuôi được cha mẹ, mà còn mang thêm lo lắng về cho cả nhà.
Có một đoạn kinh khác, đức Phật nói với ông Mahanam. Người con hiếu là người dùng tài sản do chính mình nỗ lực làm ra, bằng sức mạnh của đôi tay, bằng những giọt mồ hôi đổ ra một cách hợp pháp, rồi cung kính, tôn trọng, cúng dường cha mẹ với thiện ý. Người con như vậy sẽ được cha mẹ hoan hỷ, thương tưởng và cầu mong cho sống lâu, mạnh giỏi. Gia đình ấy chắc chắn sẽ thịnh vượng, không bao giờ bị suy giảm.
Nghe thì đơn giản. Nhưng làm được không dễ. Vì tiền sạch thường ít hơn tiền bẩn. Chạy xe đàng hoàng thì một ngày chỉ được từng ấy. Buôn bán ngay thẳng thì lời chẳng bao nhiêu. Trong khi thuốc thang của cha mẹ thì tháng nào cũng cần, mà còn tăng giá.
Vậy phải làm sao? Trước hết, hãy nói thật với cha mẹ. Nhiều người con giấu cha mẹ, một mình gánh hết, rồi đi vào con đường sai. Cha mẹ biết con vất vả, cha mẹ càng lo. Nói thật không phải là than thở. Nói thật là: "Tháng này con gửi được chừng này, mẹ ráng uống thuốc đều, tháng sau con gửi thêm." Cha mẹ già rồi, cha mẹ hiểu. Cái cha mẹ sợ nhất không phải là thiếu tiền, mà là con mình làm điều sai mà cha mẹ không hay.
Thứ hai, hãy nhớ rằng hiếu không đo bằng số tiền. Một người con tháng nào cũng gửi về ít tiền, nhưng là tiền sạch, kèm theo một cuộc gọi hỏi thăm, một lần về thăm, thì cha mẹ vui hơn nhiều so với một khoản tiền lớn mà không biết từ đâu ra. Cha mẹ cần con sống tử tế hơn là cần con giàu có.
Thứ ba, nếu thật sự khó khăn, hãy nhờ người khác giúp. Hỏi han anh em, bàn bạc với vợ chồng, xin ý kiến của người lớn trong họ. Một mình gánh thì dễ nghĩ quẩn. Có người cùng gánh, đường sẽ sáng hơn.
Có người sẽ hỏi: vậy nghèo thì không báo hiếu được sao? Không phải vậy. Báo hiếu đúng pháp không đòi hỏi phải giàu. Đòi hỏi là đồng tiền phải sạch, tấm lòng phải ngay. Một bát cháo nấu bằng tiền lương chân chính, dâng cho cha mẹ ốm, quý hơn mâm cao cỗ đầy mua bằng tiền phi pháp.
Ngày xưa, có người vì thương cha mẹ mà đi trộm cắp, rồi bị bắt. Cha mẹ nghe tin, khóc không thành tiếng. Bà mẹ nói: "Mẹ thà ăn cháo loãng, còn hơn ăn cơm mà con phải ngồi tù." Câu nói ấy, nhiều gia đình đã từng nghe, dưới hình thức này hay hình thức khác.
Hiếu trong đạo Phật đặt trên nền tảng nhân quả. Việc thiện mang lại an lạc. Việc ác mang lại khổ đau. Không có ngoại lệ nào cho chữ hiếu. Không thể lấy lý do thương cha mẹ để làm điều ác, rồi mong quả lành. Nhân nào, quả nấy. Đó là luật công bằng nhất, và cũng là luật thương người nhất.
Cho nên, người con hiếu là người giữ cho đôi tay mình sạch. Đi làm đàng hoàng. Kiếm tiền chân chính. Rồi đem đồng tiền ấy về nuôi cha mẹ, với tất cả sự kính trọng. Ít cũng được. Chậm cũng được. Miễn là sạch.
Cha mẹ già rồi, không cần con làm ra tiền tỷ. Cha mẹ chỉ cần biết con mình đang sống ngay thẳng, tối ngủ yên, sáng dậy lòng nhẹ. Đó mới là món quà lớn nhất mà người con có thể dâng cho cha mẹ.
Tối nay, nếu bạn cũng đang phân vân như anh chạy xe kia, hãy dừng lại một chút. Đừng nhận chuyến hàng mờ ám đó. Về nhà, gọi điện cho mẹ. Nói rằng tháng này con gửi ít hơn, nhưng là tiền sạch. Mẹ sẽ hiểu. Và mẹ sẽ yên lòng hơn bất cứ món tiền nào.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư