Trong một đám tang ở quê, có hai gia đình làm khác nhau hẳn. Nhà này làm đám tang rất lớn. Mâm cao cỗ đầy, kèn trống ầm ĩ, vàng mã đốt cả đống. Khách khứa đông, ai cũng khen làm to. Nhưng sau đám tang, con cái nợ nần, cãi nhau vì tiền.
Nhà kia làm đám tang giản dị. Không kèn trống ầm ĩ. Không mâm cao cỗ đầy. Chỉ có họ hàng, làng xóm đến thắp hương, tụng kinh, tiễn đưa trong lặng lẽ. Sau đám tang, anh em hòa thuận, cùng nhau lo việc hương khói cho cha mẹ.
Ai mới là người con hiếu? Câu trả lời không nằm ở độ lớn của đám tang. Mà nằm ở tấm lòng và cách làm.
Kinh Thiện Sinh dạy, người con có năm việc phải làm cho cha mẹ. Việc thứ năm, cũng là việc cuối cùng: tôi sẽ lo chu toàn tang lễ của cha mẹ đúng pháp.
Tang lễ đúng pháp là gì? Trước hết, là trang nghiêm. Đám tang là lúc tiễn đưa người thân lần cuối. Trang nghiêm có nghĩa là làm với lòng thành kính, không ồn ào, không phô trương, không biến đám tang thành dịp khoe khoang.
Thứ hai, là tiết kiệm, đúng với hoàn cảnh gia đình. Làm đám tang vượt quá khả năng, vay mượn nợ nần, để rồi sau đó con cái khổ sở, thì không phải là hiếu. Cha mẹ nào cũng không muốn con mình vì đám tang của mình mà phải nợ nần. Người đã khuất, nếu biết được, cũng không vui.
Thứ ba, là tưởng nhớ bằng việc thiện. Thay vì đốt thật nhiều vàng mã, hãy làm việc thiện để hồi hướng cho cha mẹ. Cúng dường, bố thí, phóng sinh, tụng kinh, niệm Phật. Những việc ấy, theo tinh thần nhà Phật, mới thật sự có ích cho người đã khuất.
Có người sẽ hỏi: vậy cha mẹ đã mất rồi, còn báo hiếu được nữa không? Được chứ. Báo hiếu không dừng lại khi cha mẹ qua đời.
Kinh Vu Lan dạy rằng người con nên học theo gương hiếu hạnh của ngài Mục-kiền-liên, để báo đáp công ơn sinh thành dưỡng dục của cha mẹ hiện tại và cha mẹ bảy đời quá khứ. Nghĩa là báo hiếu không chỉ dành cho cha mẹ đang còn sống, mà còn dành cho cha mẹ đã qua đời, và cả những đời trước nữa.
Báo hiếu cho người đã khuất, làm bằng cách nào? Trước hết, là sống tử tế mỗi ngày. Sống đàng hoàng, không làm điều ác, để cha mẹ ở nơi xa được yên lòng. Người xưa nói: con sống tử tế, cha mẹ được thơm lây. Câu nói ấy rất đúng.
Thứ hai, là giữ gìn gia đình hòa thuận. Anh em đừng cãi nhau vì đất đai, tiền bạc sau khi cha mẹ mất. Cha mẹ lúc sống mong nhất là nhà yên. Cha mẹ mất rồi, anh em hòa thuận chính là cách báo hiếu tốt nhất.
Thứ ba, là làm việc thiện, hồi hướng công đức cho cha mẹ. Đi chùa tụng kinh, cúng dường, giúp đỡ người nghèo khó, với tâm nguyện hồi hướng cho cha mẹ. Việc thiện ấy không chỉ tốt cho người đã khuất, mà còn tốt cho chính người làm.
Thứ tư, là giữ gìn hương khói, tưởng nhớ đúng cách. Ngày giỗ, thắp một nén hương, nấu một mâm cơm giản dị, cả nhà ngồi lại nhớ về cha mẹ. Không cần mâm cao cỗ đầy. Chỉ cần lòng thành.
Có nhiều gia đình, sau khi cha mẹ mất, anh em cãi nhau vì chuyện chia tài sản, vì chuyện làm đám tang to hay nhỏ. Cãi nhau xong, tình anh em rạn nứt. Cha mẹ ở nơi xa, có vui được không? Chắc chắn là không. Đám tang to đến mấy, mà anh em bất hòa, thì cũng không phải là hiếu.
Ngược lại, có gia đình làm đám tang rất giản dị, nhưng anh em đồng lòng, cùng nhau lo liệu chu đáo, sau đó cùng nhau giữ gìn hương khói. Đó mới là hiếu thật.
Tang lễ đúng pháp không phải là chuyện hình thức. Mà là chuyện của tấm lòng. Lòng thành thì việc nhỏ cũng thành lớn. Lòng không thành thì việc lớn cũng thành rỗng.
Hôm nay, nếu cha mẹ bạn còn sống, hãy nói với cha mẹ về điều này. Hỏi cha mẹ muốn đám tang của mình như thế nào. Nhiều người già đã nghĩ về chuyện này rồi, nhưng ngại nói. Con cái chủ động hỏi, cha mẹ sẽ nhẹ lòng. Biết trước ý cha mẹ, đến lúc đó con cái không phải tranh cãi, không phải đoán mò.
Nếu cha mẹ bạn đã qua đời, hãy nhớ rằng báo hiếu vẫn chưa dừng. Sống tử tế, giữ anh em hòa thuận, làm việc thiện hồi hướng. Đó là cách báo hiếu bền nhất, sâu nhất, mà không đám tang lớn nào sánh được.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư