🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiếu đạo – gia đình

Không kể xấu cha mẹ với người ngoài: hiếu ở lời nói sau lưng

Hiếu đạo – gia đình · 8 phút đọc

Buổi chiều ở quán cà phê đầu hẻm, có anh con trai kể với bạn về mẹ mình. Anh kể mẹ hay cằn nhằn, kể cha khó tính, kể chuyện nhà mình như một câu chuyện cười cho cả bàn cùng nghe. Mọi người cười theo. Anh cũng cười. Nhưng tối về, anh thấy lòng mình nặng nặng, không hiểu vì sao. Có lẽ vì những lời mình nói ra buổi chiều, chính mình nghe lại cũng thấy xót.

Trong nhà, cha mẹ và con cái không phải lúc nào cũng hợp nhau. Cha mẹ già rồi, tính tình đổi khác. Có người hay nhắc đi nhắc lại một chuyện. Có người giữ tiền chặt quá. Có người nói năng vụng về, làm con mất mặt trước bạn bè. Những điều ấy là thật. Con cái bực mình cũng là thật. Nhưng bực mình trong lòng là một chuyện, đem kể ra ngoài cho người khác nghe lại là chuyện khác.

Lời nói sau lưng có một sức nặng riêng. Khi mình kể xấu cha mẹ với người ngoài, mình không chỉ trút giận. Mình đang đặt cha mẹ vào một vị trí thấp hơn trong mắt người khác. Người nghe có thể không quen biết cha mẹ mình, nhưng từ câu chuyện của mình, họ hình dung ra một ông bố khó chịu, một bà mẹ phiền phức. Hình ảnh ấy ở lại trong đầu họ. Còn mình, sau này muốn rút lại cũng không rút được.

Kinh dạy rằng nói hai lưỡi là nói chia lìa giữa hai người thân nhau. Lời nói chia lìa không chỉ là lời đặt điều. Đôi khi chỉ là vài câu kể lể vô tư, vài câu than thở cho vui miệng, cũng đủ làm rạn đi cái tình trong nhà. Cha mẹ nghe được thì buồn. Cha mẹ không nghe được thì cái rạn ấy vẫn nằm trong lòng người con, khiến lần sau gặp cha mẹ, mình thấy ngượng ngùng, thấy xa cách hơn một chút.

Hiếu trong lời nói bắt đầu từ một việc rất nhỏ: trước khi kể chuyện nhà ra ngoài, dừng lại một nhịp và hỏi mình, câu này có cần nói không, người nghe có giúp gì được cho cha mẹ mình không. Nếu chỉ để trút giận cho nhẹ lòng, thì không nên nói. Giận thì về nhà nói thẳng với cha mẹ bằng giọng nhẹ nhàng, còn hơn kể với người ngoài bằng giọng chê bai.

Nói thẳng với cha mẹ cũng cần học. Nhiều người con khi bực thì im lặng, rồi ra ngoài kể hết. Im lặng trong nhà, ồn ào ngoài đường, đó là thứ tự ngược. Đổi lại thì hơn: trong nhà thì nói thật, nói rõ mình khó chịu ở điểm nào, mong cha mẹ đổi ở điểm nào. Ngoài đường thì giữ lời, giữ thể diện cho cha mẹ. Cha mẹ có thể sai, có thể cũ kỹ, nhưng thể diện của cha mẹ cũng là thể diện của cả nhà.

Có người nói, kể với bạn thân để được chia sẻ thì có sao đâu. Chia sẻ khác với kể xấu. Chia sẻ là mình đang tìm cách hiểu cha mẹ hơn, tìm cách sống chung cho êm. Kể xấu là mình kể để người khác cùng chê, cùng cười. Ranh giới nằm ở giọng điệu và ở mục đích. Nếu sau câu chuyện, mình thấy thương cha mẹ hơn và biết mình nên làm gì, đó là chia sẻ. Nếu sau câu chuyện, mình thấy cha mẹ tệ hơn trong mắt mình, đó là kể xấu.

Người xưa dạy, điều thiện tối cao là chí hiếu, điều ác tối cao là bất hiếu. Câu ấy nghe lớn, nhưng áp vào đời thường thì rất gần. Chí hiếu không phải là làm việc lớn lao. Chí hiếu là giữ được lòng kính trọng cha mẹ ngay cả trong những câu nói vô tình nhất. Bất hiếu cũng vậy, không phải lúc nào cũng là việc tày trời. Đôi khi bất hiếu bắt đầu từ một câu nói đùa về cha mẹ trước mặt người khác.

Thực tập hiếu trong lời nói có thể bắt đầu từ hôm nay. Khi bạn bè hỏi thăm về cha mẹ, hãy kể một điều tốt trước. Cha mẹ mình có thể vụng về, nhưng chắc chắn cũng có điều đáng kể: bữa cơm mẹ nấu, lần cha lặn lội đưa mình đi thi, cái cách cha mẹ dành dụm từng đồng cho con ăn học. Kể những điều ấy không phải là nói dối, mà là nhìn cho đủ. Một người chỉ toàn khuyết điểm thì không thể nuôi mình lớn được đến hôm nay.

Nếu có điều gì ở cha mẹ làm mình buồn thật sự, hãy nói với cha mẹ vào lúc nhà yên. Chọn lúc cha mẹ khỏe, chọn giọng nhỏ nhẹ, nói về việc, không nói về con người. Thay vì nói mẹ lúc nào cũng cằn nhằn, hãy nói con nghe câu ấy nhiều lần nên con thấy mệt, mẹ nói ít lại được không. Thay vì nói cha khó tính, hãy nói có chuyện này con muốn cha hiểu cho con. Nói như vậy, cha mẹ nghe được, mà mình cũng không phải mang câu chuyện ra ngoài.

Hiếu ở lời nói sau lưng còn là hiếu với chính mình. Người con giữ được lời nói đẹp về cha mẹ thì lòng mình cũng nhẹ. Đi đâu, gặp ai, mình cũng không phải giấu giếm, không phải sợ ai đó nhắc lại câu mình từng nói. Còn người hay kể xấu cha mẹ thì sớm muộn cũng thấy mình bị kẹt: kể rồi thì hối hận, không kể thì ấm ức. Cái kẹt ấy chính là cái giá của lời nói không giữ.

Chiều nay, nếu có ai hỏi về cha mẹ mình, hãy thử kể một điều tốt. Một điều thôi cũng đủ. Lời nói đẹp về cha mẹ không làm mất đi sự thật rằng cha mẹ cũng có lúc sai. Nó chỉ giữ lại phần đáng quý nhất của cha mẹ trong lòng mình và trong mắt người khác. Đó là hiếu, bắt đầu từ miệng, mà giữ được cả nhà.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Thập Thiện giảng giải (HT Thích Thanh Từ) — tr. 23: "Nói hai lưỡi là nói chia lìa giữa hai người thân nhau."
• Kinh Vu-Lan Báo Hiếu (HT Thích Huệ Đăng dịch) — tr. 12: "Điều thiện tối cao là chí hiếu, điều ác tối cao là bất hiếu."
Bài liên quanCha mẹ già hay thức khuya chờ con: hiếu là về sớm và báo giờ vềCha mẹ già cần một người bạn tâm sự, không chỉ người chăm sócCha mẹ già muốn nghe con kể chuyện đời mình, không chỉ hỏi sức khỏe