Có những người con lớn lên chỉ với một người cha, hoặc chỉ với một người mẹ. Cha mất sớm. Mẹ ở vậy nuôi con. Mẹ vừa làm cha, vừa làm mẹ. Sáng ra đồng, chiều về nấu cơm, tối dạy con học. Một mình mẹ gánh cả một gia đình. Con lớn lên trong căn nhà thiếu một nửa, nhưng tình thương thì không thiếu. Mẹ đã bù đắp bằng cả hai vai.
Người con mồ côi cha, lớn lên thường có một nỗi buồn âm ỉ. Đi học, thấy bạn có cha đón, mình chỉ có mẹ. Tết đến, thấy nhà người ta đủ cha đủ mẹ, nhà mình chỉ có hai mẹ con. Nỗi buồn đó không nói ra, nhưng nó ở đó, trong lòng, từ nhỏ đến lớn. Có người vì vậy mà tự ti. Có người vì vậy mà cố gắng hơn người khác, để mẹ tự hào, để bù lại phần cha đã mất.
Báo hiếu với mẹ khi cha đã mất, trước hết là đừng để mẹ phải lo thêm nữa. Mẹ đã lo cả đời rồi. Lo nuôi con, lo trả nợ, lo giữ nhà. Giờ con lớn, con phải là chỗ dựa cho mẹ, chứ không phải là gánh nặng nữa. Mẹ ốm thì con lo. Mẹ buồn thì con ở bên. Mẹ cần gì thì con làm. Để mẹ biết rằng, dù cha không còn, mẹ vẫn còn một người con biết thương mẹ.
Cũng đừng quên cha, dù cha đã mất. Báo hiếu với mẹ không có nghĩa là quên cha. Thắp nén nhang cho cha ngày giỗ. Kể cho con cháu nghe về cha. Giữ gìn những gì cha để lại, từ căn nhà đến cái nghề, đến danh dự của gia đình. Làm vậy, mẹ thấy con mình nhớ cha, mẹ cũng ấm lòng. Vì mẹ biết cha vẫn sống trong lòng con.
Trong Kinh Vu Lan Báo Hiếu có dạy: báo hiếu cốt ở lòng chân thành, không cốt ở vật chất nhiều hay ít. Khi lòng đã chân thành rồi thì một nén hương, một bát nước, một cành hoa cũng là báo hiếu. Người con mồ côi cha, báo hiếu với mẹ cũng vậy. Không cần phải giàu có mới báo hiếu được. Cần nhất là lòng chân thành. Một bữa cơm nấu cho mẹ ăn. Một buổi tối ngồi nghe mẹ kể chuyện cha ngày xưa. Một lần đưa mẹ đi chùa, thắp nhang cho cha. Những việc đó, tiền không mua được, chỉ có lòng mới làm được.
Bài "Người Phật tử chân chánh" kể về ân của cha mẹ: ân sinh ra mình, ân nuôi mình lớn, ân lo thuốc thang khi mình ốm, ân dạy mình từng bước đi đầu đời. Với người con mồ côi cha, những ân đó, mẹ đã gánh cả hai phần. Mẹ sinh ra mình, mẹ nuôi mình, mẹ lo thuốc thang, mẹ dạy mình. Ân của mẹ vì vậy mà nặng gấp đôi. Nhớ được điều đó, thì mình sẽ thương mẹ gấp đôi, và báo hiếu cũng phải gấp đôi.
Có người con mồ côi cha, lớn lên thành đạt, rồi nghĩ rằng gửi tiền về cho mẹ là đủ. Nhưng mẹ không cần tiền nhiều. Mẹ cần con về. Mẹ cần con ngồi ăn cơm với mẹ. Mẹ cần con hỏi mẹ một câu: "Mẹ khỏe không?" Tiền thì mẹ tiêu không hết, mà lòng mẹ thì vẫn trống. Tiền không lấp được chỗ trống của người cha đã mất. Chỉ có sự có mặt của con mới lấp được.
Cũng có người con, vì cha mất sớm, mà giận đời, giận mẹ, sống buông thả. Xin đừng như vậy. Cha mất rồi, mẹ chỉ còn có con. Con mà buông thả, mẹ sẽ khổ gấp đôi. Vừa khổ vì mất chồng, vừa khổ vì con hư. Con sống cho đàng hoàng, đó là cách báo hiếu lớn nhất với mẹ, và cũng là cách làm cho cha ở nơi xa được yên lòng.
Người con mồ côi cha, báo hiếu với mẹ thế nào? Thương mẹ gấp đôi, vì mẹ đã gánh cả hai vai. Nhớ cha, vì cha vẫn là một nửa của gia đình. Sống cho đàng hoàng, để mẹ tự hào, để cha yên lòng. Và về thăm mẹ thường xuyên, ngồi ăn với mẹ một bữa cơm, nghe mẹ kể chuyện ngày xưa. Chỉ vậy thôi mà mẹ đã thấy đời mình không uổng. Một mình nuôi con, cực khổ bao nhiêu năm, giờ con đã nên người. Đó là niềm vui lớn nhất của mẹ.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư