Ngoài năm mươi, tóc đã bạc nhiều, lưng đã còng đi một chút, mắt đã mờ dần. Con cái đã lớn, đã có gia đình riêng. Mình tưởng mình đã hết phận làm con. Nhưng không, cha mẹ vẫn còn đó. Cha đã ngoài tám mươi, mẹ đã ngoài bảy mươi lăm. Mình ngoài năm mươi, vẫn còn là con của cha mẹ. Hiếu ở tuổi này, khác với hiếu ở tuổi hai mươi, tuổi ba mươi.
Hồi hai mươi, hiếu là nghe lời cha mẹ, học cho giỏi, đừng làm cha mẹ lo. Hồi ba mươi, hiếu là lo cho cha mẹ đủ ăn đủ mặc, gửi tiền về đều. Giờ ngoài năm mươi, hiếu là gì? Là ngồi bên cha mẹ khi cha mẹ yếu dần. Là dìu cha mẹ đi từng bước. Là nghe cha mẹ kể chuyện cũ mà không chán. Là chấp nhận rằng cha mẹ đang già đi, và mình cũng đang già đi, và thời gian còn lại không còn nhiều nữa.
Người ngoài năm mươi chăm cha mẹ già, mệt lắm. Vì mình cũng đã bắt đầu yếu. Đầu gối đau, lưng mỏi, mắt mờ. Dìu cha đi một đoạn đã thấy mệt. Thức đêm trông mẹ ốm thì hôm sau cả người rã rời. Có lúc mình tự hỏi: mình già rồi, sao vẫn phải chăm người già hơn? Nhưng rồi lại nghĩ: cha mẹ đã chăm mình cả một đời, từ lúc mình đỏ hỏn đến lúc mình trưởng thành. Giờ mình chăm lại cha mẹ vài năm, có gì là nhiều?
Trong bài "Hiếu theo quan niệm Phật giáo Nam tông" có kể chuyện Đại đức Xá Lợi Phất. Trước khi Niết bàn, ngài chọn căn phòng ngày nào ngài đã chào đời, trở về đó, tìm đủ mọi cách giảng đạo độ cho mẫu thân quay về chánh pháp. Ngài là bậc Thánh, sắp nhập Niết bàn, mà vẫn không quên mẹ. Vẫn trở về với mẹ trước khi ra đi. Hiếu không có tuổi hết. Không phải trẻ mới phải hiếu. Già rồi vẫn phải hiếu. Hiếu đến khi nào cha mẹ không còn nữa, và cả sau đó nữa.
Cũng trong bài đó, Phật kết luận một câu rất mạnh: "Người nào muốn đạt đến cứu cánh Phật đạo, người ấy phải tuyệt đối hiếu kính cha mẹ." Muốn đi tới đạo Phật, trước hết phải hiếu kính cha mẹ. Không có đường tắt. Không có chuyện bỏ cha mẹ mà tu thành Phật. Người ngoài năm mươi, có khi đã đi chùa nhiều, tụng kinh nhiều, làm việc thiện nhiều. Nhưng nếu quên cha mẹ già ở nhà, thì những việc đó còn thiếu một nửa. Tu với Phật không bằng tu với cha mẹ. Cha mẹ chính là Phật trong nhà.
Hiếu ở tuổi ngoài năm mươi còn có một điều đặc biệt: mình vừa làm con, vừa làm cha mẹ. Mình chăm cha mẹ già, mà con mình nhìn mình chăm. Con mình học hiếu từ cách mình sống, không phải từ lời mình dạy. Mình chăm cha mẹ tận tình, con mình sẽ chăm mình tận tình sau này. Mình bỏ mặc cha mẹ, con mình cũng sẽ học theo mà bỏ mặc mình. Cái vòng đó, đời nào cũng vậy. Muốn con hiếu, hãy hiếu với ông bà trước.
Cho nên, ngoài năm mươi rồi, đừng nghĩ mình đã hết phận làm con. Hãy ngồi xuống bên cha mẹ nhiều hơn. Cha mẹ còn sống, đó là phước lớn nhất. Có người ngoài năm mươi đã mồ côi cả cha lẫn mẹ, muốn ngồi bên cha mẹ một buổi chiều cũng không được nữa. Mình còn cha mẹ, mình còn được làm con. Đó là may mắn, không phải gánh nặng.
Một buổi chiều, ngồi bên cha, hỏi cha một câu: "Cha có mệt không?" Ngồi bên mẹ, hỏi mẹ một câu: "Mẹ có vui không?" Chỉ hai câu đó thôi, mà cha mẹ nghe xong sẽ thấy ấm lòng. Vì cha mẹ biết con mình, dù đã ngoài năm mươi, vẫn còn là đứa con biết thương cha mẹ. Và mình, hỏi xong hai câu đó, cũng sẽ thấy lòng mình nhẹ đi. Vì mình biết mình vẫn còn đang làm tròn phận làm con.
Hiếu với cha mẹ khi mình đã ngoài năm mươi, đó là hiếu của người đã hiểu đời. Hiểu rằng thời gian không chờ ai. Hiểu rằng cha mẹ không còn nhiều năm nữa. Hiểu rằng mỗi ngày còn được ngồi bên cha mẹ là một ngày quý. Cho nên, đừng đợi nữa. Về thăm cha mẹ đi. Ngồi bên cha mẹ đi. Dìu cha mẹ đi một đoạn đường đi. Vì ngoài năm mươi rồi, mình cũng đang đi trên đoạn đường mà cha mẹ đã đi qua. Đi cùng nhau, đoạn đường đó sẽ ấm hơn nhiều.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư