Ít người con nào nhớ được mẹ mình đã mang thai mình như thế nào. Vì lúc ấy mình chưa ra đời, chưa biết gì. Nhưng chính những tháng ngày mình chưa biết gì ấy lại là những tháng ngày mẹ khổ nhất, lo nhất, hy sinh nhiều nhất.
Trong bài giảng về ba mươi tám pháp hạnh phúc, Pháp sư Maha Thongkham nhắc lại lời dạy trong bộ Túc Sanh Truyện, kệ ngôn Sonananda: cha mẹ hy sinh tất cả các sự hạnh phúc cho con. Khi bà mẹ biết rằng trong mình thọ thai, chưa biết mặt con ra sao, trai hay gái, nhưng lòng vẫn băn khoăn lo sợ, hằng van vái thai bào được bình an. Như vậy cũng vẫn chưa vừa lòng, bà còn đi coi bói cho biết con trai hay con gái, rồi xem năm tháng ngày sanh có tốt không, lại còn tìm hỏi các bậc lão thành xem khi có thai phải kiêng cữ những gì, ước mong và cầu khẩn xin cho sanh quý tử.
Đọc đoạn này, người con nào cũng thấy bóng dáng mẹ mình trong đó. Mẹ mang thai thì lo đủ thứ: lo con có khỏe không, lo mình ăn gì để con đủ chất, lo đi đứng kẻo ngã, lo đêm ngủ không ngon. Có những bà mẹ nghén nặng, ăn gì cũng nôn, người gầy rộc đi, vậy mà vẫn cố ăn vì con trong bụng. Có những bà mẹ mang thai đến tháng cuối, đi lại khó khăn, ngủ không được, vậy mà vẫn vui vì sắp gặp con.
Bài giảng còn kể chuyện ốm nghén của Hoàng hậu vua Bình Sa Vương, khi bà có thai Thái tử A Xà Thế. Bà thèm uống máu của vua Bình Sa. Bà biết sự thèm muốn của mình xấu xa đê tiện, nên không dám nói ra, đến nỗi ốm gầy. Đức vua thấy thế phán hỏi nhiều lần bà mới nói. Câu chuyện cho thấy ốm nghén có khi lạ lùng, khổ sở đến mức nào, và người mẹ phải chịu đựng ra sao mà vẫn không dám than thở.
Người con lớn lên thường chỉ nhớ những gì mẹ làm khi mình đã biết nhận thức: mẹ nấu cơm, mẹ đưa đi học, mẹ may áo. Ít ai nhớ rằng trước cả những điều ấy, mẹ đã có chín tháng mười ngày mang nặng đẻ đau. Chín tháng ấy, mẹ không ngủ ngon một đêm nào cho trọn. Mẹ ăn không ngon, đi không vững, làm việc gì cũng nặng nhọc hơn người thường gấp bội. Vậy mà mẹ vẫn làm việc, vẫn lo cho gia đình, vẫn chờ ngày con ra đời.
Có người con hỏi: vậy báo hiếu mẹ bắt đầu từ đâu? Câu trả lời giản dị: bắt đầu từ việc nhớ. Nhớ rằng mình đã từng là một sinh linh bé bỏng được mẹ mang trong bụng, được mẹ lo lắng từng ngày trước cả khi mình chào đời. Nhớ rằng mẹ đã hy sinh tất cả các sự hạnh phúc cho con, như lời kệ đã nói. Nhớ rồi thì tự nhiên sẽ thương, thương rồi thì tự nhiên sẽ hiếu.
Đời nay, nhiều người con bận rộn, ít có dịp nghĩ về những chuyện xa xưa ấy. Nhưng chỉ cần một lần ngồi lại, hỏi mẹ ngày xưa mang thai con có khổ không, nghe mẹ kể, sẽ thấy lòng mình thay đổi. Có những bà mẹ kể chuyện mang thai mà nước mắt chảy, không phải vì khổ, mà vì nhớ lại mình đã yêu con từ khi con chưa thành hình. Tình mẹ bắt đầu từ đó, từ khi con còn là một mầm sống nhỏ bé trong bụng mẹ.
Cũng vì vậy mà Phật dạy phụng sự mẹ trước cha trong kệ ngôn hạnh phúc thứ mười một. Không phải vì công mẹ lớn hơn công cha, mà vì người gần mình nhất, người mình có nhiều dịp giúp đỡ nhất, chính là mẹ. Mẹ gần con từ trong bụng, gần con từ lúc lọt lòng, gần con suốt cả đời. Báo hiếu mẹ là việc gần nhất, thiết thực nhất, không cần đợi dịp đặc biệt nào.
Hôm nay, xin mỗi người con hãy nhớ về những ngày ốm nghén của mẹ. Mẹ có thể đã quên, vì mẹ không kể công. Nhưng con thì đừng quên. Một người con nhớ được mẹ đã khổ vì mình từ trước khi mình ra đời, thì sẽ không nỡ làm mẹ khổ thêm một ngày nào nữa.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư