🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiếu đạo – gia đình

Hiếu là việc của mỗi ngày, không phải của một ngày lễ

Hiếu đạo – gia đình · 7 phút đọc

Rằm tháng Bảy, chùa nào cũng đông. Người ta sắm mâm cỗ lớn, đốt vàng mã, tụng kinh báo hiếu thật to. Có người khóc trong chùa, khóc thật lòng. Nhưng hôm sau về nhà, mẹ gọi điện thì không nghe máy. Cha ốm nằm nhà, con bận, để đó mai hỏi. Mâm cỗ cúng thì to, mà bát cơm mời cha mẹ ăn cùng thì không có.

Hiếu mà chỉ có một ngày trong năm thì chưa phải là hiếu. Hiếu là việc của mỗi ngày.

Trong kinh Vu Lan, có chuyện ngài Mục Kiền Liên. Ngài tu chứng thần thông, muốn cứu cha mẹ khỏi khổ. Ngài nhìn thấy mẹ mình sanh làm ngạ quỷ, đói khát, thân hình tiều tụy. Ngài bưng bát cơm dâng mẹ. Cơm chưa tới miệng đã hóa thành than lửa, nuốt không được. Ngài đau lòng chạy về bạch Phật. Phật dạy, một mình ngài không cứu được mẹ. Phải nhờ sức của chư Tăng mười phương, vào ngày rằm tháng Bảy, sắm sửa vật thực cúng dường, hồi hướng cho cha mẹ. Nhờ đó, mẹ ngài thoát kiếp ngạ quỷ. Cha mẹ còn sống thì được nhờ phước mà sống lâu, khỏe mạnh.

Câu chuyện đó người Việt mình nghe từ nhỏ. Nhưng có một câu trong kinh ít người để ý. Kinh viết: làm con, hiếu hạnh là việc đứng đầu. Và hạnh hiếu thuận thì phải chuyên cần, đều đặn, không phải làm theo mùa, theo lễ.

Nghĩa là gì? Nghĩa là hiếu không nằm ở một mâm cỗ rằm tháng Bảy. Hiếu nằm ở cách mình sống với cha mẹ mỗi ngày. Một người cả năm không hỏi han cha mẹ, đến rằm tháng Bảy cúng một mâm thật to, có gọi là hiếu không? Mâm cỗ đó cha mẹ có ăn được đâu. Người còn sống thì cần bát cơm nóng, cần câu hỏi han, cần đứa con ngồi xuống nghe mình nói. Người đã khuất thì cần con cháu sống tử tế, làm lành, hồi hướng. Cả hai đều không nằm trong mâm cỗ.

Hòa thượng Thích Minh Châu giảng về kinh Lễ Bái Sáu Phương, có nói rõ con cái đối với cha mẹ phải làm tròn năm bổn phận. Thứ nhất, nuôi dưỡng cha mẹ chu đáo. Thứ hai, làm tròn mọi bổn phận đối với cha mẹ. Thứ ba, giữ gìn gia phong và truyền thống gia đình. Thứ tư, bảo quản gia sản cha mẹ để lại. Thứ năm, làm tang lễ chu đáo khi cha mẹ qua đời.

Nghe qua tưởng là chuyện lớn. Nhưng dịch ra đời thường thì rất nhỏ. Nuôi dưỡng cha mẹ chu đáo là bữa cơm có món cha mẹ ăn được, thuốc uống đúng giờ, áo ấm khi trời lạnh. Là đưa cha mẹ đi khám bệnh định kỳ, chứ không đợi đến lúc ngã bệnh mới chạy. Là kiên nhẫn khi cha mẹ già hay quên, kể một chuyện đến ba lần, mình vẫn nghe như lần đầu. Giữ gìn gia phong không phải là treo câu đối cho đẹp nhà. Là sống đàng hoàng để cha mẹ khỏi lo, để hàng xóm không phải lắc đầu vì con mình. Bảo quản gia sản không phải là giữ khư khư đất đai. Là đừng để anh em vì chia chác mà mất nhau, vì của cải cha mẹ để lại mà nhà tan cửa nát. Đó mới là giữ của cho cha mẹ.

Kinh cũng dạy ngược lại. Cha mẹ đối với con cái cũng có năm bổn phận. Ngăn con làm điều ác. Khích lệ con làm điều lành. Dạy con có nghề nghiệp. Cưới vợ xứng đáng cho con. Để của thừa tự lại cho con. Hiếu là hai chiều. Cha mẹ thương con, dạy con nên người. Con cái đáp lại bằng phụng dưỡng. Không bên nào chỉ nhận mà không cho. Nhà nào giữ được cái qua lại đó thì nhà đó yên.

Vậy báo hiếu bắt đầu từ đâu? Bắt đầu từ hôm nay, từ việc nhỏ nhất. Một cuộc gọi về nhà mỗi tuần, gọi đúng hẹn, không để cha mẹ chờ. Một bữa cơm ngồi ăn cùng cha mẹ, gắp cho cha miếng ngon, hỏi mẹ dạo này ngủ có ngon không. Một lần đưa cha mẹ đi chơi, đi khám, đi chùa, không phải vì có việc mà vì muốn đi cùng. Một lần xin lỗi cha mẹ vì câu nói nặng hôm trước. Một lần nói cảm ơn, nói thương, khi cha mẹ còn nghe được.

Nhiều người đợi. Đợi có tiền rồi mới báo hiếu. Đợi rảnh rồi mới về thăm. Đợi dịp lễ rồi mới mua quà. Nhưng cha mẹ già đi từng ngày, không đợi mình. Có người đợi đến lúc cha mẹ mất rồi mới khóc, mới làm giỗ to, mới tiếc. Lúc đó mâm cao cỗ đầy cũng muộn rồi. Kinh Vu Lan dạy rằng cha mẹ còn sống mà con hiếu thuận thì cha mẹ được sống lâu, không ốm đau, không khổ. Phước đó không phải từ mâm cỗ. Phước đó từ cách con sống với cha mẹ mỗi ngày.

Rằm tháng Bảy vẫn nên đi chùa, vẫn nên cúng dường, vẫn nên hồi hướng cho cha mẹ bảy đời. Nhưng đừng để ngày lễ thay cho cả năm. Hiếu thật là bát cơm mỗi ngày, là cuộc gọi mỗi tuần, là sự kiên nhẫn mỗi lần cha mẹ lặp lại câu chuyện cũ. Làm được vậy thì ngày nào cũng là Vu Lan. Và cha mẹ còn sống ngày nào thì mình còn có phước ngày đó.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Vu Lan Bồn — BudSas (vulan.htm), trang 1
• Ý Nghĩa Lễ Bái Sáu Phương — Hòa thượng Thích Minh Châu (vbkin193.htm), trang 1
Bài liên quanVợ chồng giữ nhau bằng tôn trọng, không bằng giữ chặtsuvannasāma: chàng trai gánh nước nuôi cha mẹ mù trong rừngquang mục nữ cứu mẹ: hiếu là làm phước cho người đã khuất