Không phải ai cũng có tuổi thơ êm đềm. Có người lớn lên trong tiếng quát mắng. Có người bị cha đánh đòn, bị mẹ so sánh với con nhà người ta. Có người phải bỏ học sớm đi làm phụ giúp gia đình. Có người mang trong lòng một câu hỏi suốt bao nhiêu năm. Sao cha mẹ lại đối xử với mình như vậy.
Những vết thương ấy theo người ta đến khi trưởng thành. Có người thành công rồi mà trong lòng vẫn giận cha mẹ. Có người đã làm cha làm mẹ rồi mà vẫn không tha thứ được cho cha mẹ mình. Mỗi lần về nhà, không khí lại nặng nề. Nói được vài câu là cãi nhau. Rồi lại bỏ đi, lại giận, lại xa nhau thêm một chút.
Nhưng có một sự thật mà nhiều người chỉ nhận ra khi mình đã làm cha mẹ. Cha mẹ cũng chỉ là con người. Họ cũng từng là những đứa trẻ, cũng từng bị cha mẹ của họ đối xử như vậy. Họ dạy con bằng cách duy nhất họ biết. Cách ấy có thể sai, có thể thô, có thể làm con đau. Nhưng đằng sau nó, phần lớn vẫn là một tấm lòng muốn con nên người. Họ không có ai dạy họ cách làm cha mẹ cho đúng. Họ vừa làm vừa học, vừa sai vừa sửa, như chính chúng ta bây giờ.
Kinh dạy rằng tâm hiếu là tâm Phật, hạnh hiếu khác chi hạnh Phật. Hiếu dưỡng cha mẹ là hạnh đứng đầu trong trăm hạnh. Muốn được đạo lớn như chư Phật, trước phải lo hiếu dưỡng song thân. Lời dạy ấy không phân biệt cha mẹ tốt hay cha mẹ chưa tốt. Nó chỉ nói rằng hiếu là gốc. Gốc có vững thì cây mới lớn. Người giữ được lòng hiếu với cha mẹ, dù cha mẹ có khuyết điểm, thì lòng mình vẫn nhẹ, vẫn an.
Tha thứ cho cha mẹ không có nghĩa là cho rằng những gì cha mẹ làm đều đúng. Tha thứ là hiểu rằng cha mẹ cũng có giới hạn. Cha nghiêm khắc quá vì cha sợ con hư. Mẹ hay cằn nhằn vì mẹ lo con khổ. Cha ít nói không phải vì cha không thương con, mà vì cha không biết nói lời thương. Mẹ so sánh con với người khác không phải vì mẹ chê con, mà vì mẹ mong con bằng bạn bằng bè. Hiểu được như vậy, cơn giận trong lòng tự nhiên nhỏ lại.
Có người hỏi, cha mẹ đã làm mình tổn thương sâu sắc, làm sao tha thứ được. Tha thứ không phải là việc làm trong một ngày. Nó là một quá trình. Bắt đầu từ việc ngừng kể lại vết thương cho người khác nghe với giọng oán hận. Rồi tập nhìn cha mẹ như một con người cụ thể, không phải như một hình tượng phải hoàn hảo. Cha mẹ già rồi. Tóc bạc rồi. Tay run rồi. Nhìn kỹ sẽ thấy họ cũng yếu đuối, cũng sợ bị con bỏ rơi, cũng cần được thương.
Một cách thực tập đơn giản là ngồi lại với cha mẹ trong một buổi bình yên. Không nhắc chuyện cũ. Không phân xử đúng sai. Chỉ hỏi cha mẹ về tuổi thơ của họ. Hỏi xem ngày xưa ông bà dạy cha mẹ thế nào. Nghe xong, nhiều người sẽ giật mình. Hóa ra cha mình ngày xưa còn khổ hơn mình nhiều. Hóa ra mẹ mình từng chịu đựng những điều mình chưa từng phải chịu. Hiểu được gốc rễ ấy, lòng mình tự nhiên mềm lại.
Cũng có những trường hợp cha mẹ đã mất rồi, người con mới muốn tha thứ. Lúc ấy không còn ai để nói lời tha thứ nữa. Nhưng vẫn có thể tha thứ trong lòng. Bằng cách sống tử tế hơn, bằng cách không lặp lại những sai lầm của cha mẹ với con mình. Bằng cách mỗi ngày nhớ rằng mình đã được sinh ra, được nuôi lớn, dù cách nuôi ấy chưa hoàn hảo. Sách xưa dạy rằng làm con phải khiến cho cha mẹ vui lòng, phô trọn lòng hiếu dưỡng. Vui lòng không chỉ là vui vì con thành đạt. Mà còn vui vì con đã hiểu mình.
Tha thứ cho cha mẹ là món quà lớn nhất người con có thể tặng cho chính mình. Người ôm giận cha mẹ thì lòng lúc nào cũng nặng. Người đã tha thứ thì bước đi nhẹ nhàng. Hiếu bắt đầu từ chỗ hiểu. Hiểu cha mẹ rồi, tự nhiên sẽ thương cha mẹ. Thương cha mẹ rồi, tự nhiên sẽ biết cách chăm sóc cha mẹ. Và khi ấy, hiếu không còn là bổn phận nặng nề nữa. Hiếu trở thành niềm vui. Niềm vui của người con đã hiểu rằng cha mẹ, dù thế nào, vẫn là người đã cho mình hình hài này, đã nuôi mình lớn lên bằng cả một đời lam lũ.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư