Chiều ba mươi Tết, nhà chị Lan rộn ràng. Mẹ chị từ sáng đã dậy sớm, nấu nồi thịt kho, gói bánh chưng, lau bàn thờ, dọn nhà. Cha chị thì quét sân, chưng hoa, sửa lại bàn ghế. Đến chiều, mẹ chị mệt nhoài, ngồi phịch xuống ghế, tay vẫn còn cầm cái khăn lau. Chị Lan nhìn mẹ, chợt thấy thương. Năm nào cũng vậy, Tết là lúc cha mẹ vất vả nhất. Còn con cháu thì chỉ việc về ăn, rồi đi chơi, rồi chúc Tết, rồi về. Tết vui với con cháu, nhưng Tết có vui với cha mẹ không?
Tết trong nhà Việt là dịp sum họp, nhưng cũng là dịp cha mẹ già vất vả nhất. Dọn nhà, nấu nướng, cúng kiếng, tiếp khách, lì xì, lo toan đủ thứ. Người già sức đã yếu, làm một ngày Tết bằng người trẻ làm ba ngày thường. Vậy mà năm nào các cụ cũng làm, không than một lời, vì các cụ muốn nhà mình có Tết đàng hoàng, muốn con cháu về có bữa cơm ngon, có nhà cửa sạch sẽ. Các cụ vất vả mà vui, nhưng cái vui ấy có giới hạn của nó. Vất vả quá thì thành kiệt sức, mà kiệt sức thì Tết chưa qua các cụ đã ốm.
Sách xưa dạy phụng dưỡng cha mẹ, tức là chăm sóc cha mẹ khi các cụ già yếu. Trong Trung Dung Tân Khảo có lời nhắc: nếu không biết làm cho cha mẹ được sung túc thì mình chưa đủ sức phụng dưỡng cha mẹ. Sung túc ngày thường là ăn no mặc ấm. Sung túc ngày Tết là để cha mẹ được thảnh thơi, không phải lo toan quá nhiều. Con cái về nhà ăn Tết mà để cha mẹ phục vụ mình từ sáng đến tối, thì đó chưa phải là phụng dưỡng. Phụng dưỡng ngày Tết là con cái gánh lấy việc nhà để cha mẹ được nghỉ ngơi.
Người xưa còn nói: uống nước nhớ nguồn, thử hỏi có ai lại quên được công ơn cha mẹ. Câu này nhắc ta nhớ nguồn cội của mình. Tết là dịp nhớ nguồn rõ nhất: nhớ ông bà, nhớ tổ tiên, nhớ những người đã gây dựng nên gia đình này. Nhưng nhớ nguồn không chỉ là thắp nhang cúng tổ tiên. Nhớ nguồn còn là nhớ công ơn của cha mẹ đang còn sống, đang loay hoay trong bếp vì mình. Người biết nhớ nguồn thì không để cha mẹ vất vả một mình ngày Tết.
Vậy con cái về ăn Tết thì làm gì để cha mẹ được thảnh thơi? Việc thứ nhất là trông nhà thay cha mẹ. Tết khách đến chúc nhau liên tục, cha mẹ già phải tiếp khách cả ngày, mệt lắm. Con cái ở nhà tiếp khách, pha trà, mời bánh, để cha mẹ ngồi nghỉ, nói chuyện vui vẻ với khách. Việc thứ hai là nấu nướng phụ cha mẹ. Đừng về nhà rồi ngồi chờ cơm, hãy vào bếp phụ mẹ nhặt rau, gói bánh, rửa chén. Việc thứ ba là dọn dẹp sau Tết. Mùng ba, mùng bốn, nhà cửa bừa bộn, cha mẹ lại phải dọn. Con cái dọn giúp thì cha mẹ khỏe hẳn.
Có người nói: con về Tết chỉ có vài ngày, muốn đi chơi với bạn bè, muốn nghỉ ngơi. Đi chơi thì cứ đi, nhưng trước khi đi hãy hỏi mẹ cần phụ gì không, sau khi về hãy phụ mẹ dọn dẹp. Tết có mấy ngày, mà cha mẹ thì chờ cả năm mới có dịp con về. Con về mà chỉ lo đi chơi thì cha mẹ buồn lắm, dù các cụ không nói ra. Còn con về mà phụ cha mẹ việc nhà, cha mẹ sẽ kể với hàng xóm: "Tết này con tôi về, nó phụ tôi đủ thứ." Câu kể ấy là niềm vui lớn nhất của cha mẹ ngày Tết.
Một điều nữa: Tết đừng để cha mẹ lo tiền lì xì, lo quà cáp cho con cháu. Nhiều cụ già gom góp cả năm để lì xì cho cháu, để mua quà cho con. Con cái có điều kiện thì san sẻ, đưa tiền cho cha mẹ lo Tết, đừng để cha mẹ phải lo một mình. Lì xì cho cháu thì con cái cũng nên phụ, đừng để ông bà lo hết. Tết là dịp cả nhà cùng lo, cùng vui, chứ không phải dịp cha mẹ lo một mình rồi cả nhà cùng vui.
Cũng nên nhớ: thảnh thơi ngày Tết không có nghĩa là cha mẹ không làm gì cả. Có cụ thích gói bánh, thích nấu nướng, thích bày biện. Đó là niềm vui của các cụ, đừng tước đi. Thảnh thơi nghĩa là cha mẹ được làm những việc mình thích, còn những việc nặng nhọc thì con cái gánh giúp. Mẹ thích nấu nồi thịt kho thì để mẹ nấu, con phụ nhặt rau và rửa chén. Cha thích chưng hoa thì để cha chưng, con phụ quét sân và kê bàn. Như vậy thì cả nhà đều vui, mà cha mẹ không bị kiệt sức.
Hiếu ngày Tết không nằm ở mâm cao cỗ đầy, mà nằm ở chỗ cha mẹ có được thảnh thơi hay không. Một cái Tết mà cha mẹ mệt nhoài thì dù mâm cỗ có ngon đến mấy cũng chưa trọn. Một cái Tết mà cha mẹ được ngồi nghỉ, được nói cười, được nhìn con cháu quây quần, thì dù mâm cỗ đơn giản cũng đã trọn vẹn. Tết là dịp sum họp, mà sum họp thật sự là khi mọi người cùng chung tay, không ai phải vất vả một mình.
Tết này về nhà, thử dậy sớm phụ mẹ một buổi, trông nhà thay cha một buổi, dọn dẹp giúp cha mẹ một buổi. Đừng chỉ về ăn rồi đi. Cha mẹ không cần con mang quà gì lớn về, cha mẹ chỉ cần con về và cùng lo với cha mẹ. Để cha mẹ được thảnh thơi ngày Tết, đó là món quà Tết ý nghĩa nhất mà con cái có thể tặng cha mẹ.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư