🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiếu đạo – gia đình

Con hư không phải tại con: hiếu bắt đầu từ cha mẹ biết lắng nghe

Hiếu đạo – gia đình · 8 phút đọc

Có một cảnh quen thuộc trong nhiều gia đình. Đứa con làm sai điều gì đó. Cha mẹ nổi giận, mắng một tràng. Đứa con cúi đầu, im lặng. Rồi nó bỏ vào phòng, đóng cửa lại. Cha mẹ đứng ngoài, thở dài: sao con mình càng lớn càng khó bảo. Sao nó không nghe lời như ngày xưa. Sao nó hư như vậy.

Nhưng có bao giờ cha mẹ tự hỏi: con hư, hay là mình chưa nghe con? Đứa trẻ làm sai, có khi không phải vì nó muốn hư. Có khi vì nó đang buồn. Có khi vì nó đang sợ. Có khi vì nó muốn được chú ý mà không biết nói ra sao. Cha mẹ chỉ thấy hành động sai, mà không thấy nỗi khổ đằng sau hành động đó. Mắng xong, chuyện vẫn còn đó. Nỗi khổ của con vẫn còn đó. Và lần sau, con lại làm sai nữa.

Sách xưa có câu: cha nhơn từ, con cái hiếu thảo, chồng thành thực, vợ trung trinh, đấy là cái phước của gia đình. Câu này nói một lẽ rất sâu. Hiếu thảo của con không tự nhiên mà có. Nó bắt đầu từ cha mẹ nhân từ. Cha mẹ nhân từ, con mới học được cách thương người. Cha mẹ nóng nảy, hay mắng chửi, con sẽ học được cách nóng nảy và mắng chửi. Con cái là tấm gương phản chiếu cha mẹ. Muốn con hiếu, cha mẹ phải sống hiếu trước. Muốn con nghe lời, cha mẹ phải biết lắng nghe trước.

Lắng nghe con, nghe thì dễ, làm thì khó. Vì lắng nghe không phải là ngồi đó đợi con nói xong rồi mắng tiếp. Lắng nghe là tạm gác ý kiến của mình sang một bên. Là để con nói hết câu chuyện của nó. Là hỏi: con thấy thế nào? Con muốn gì? Con cần cha mẹ giúp gì? Những câu hỏi đó, nhiều cha mẹ chưa bao giờ hỏi con mình. Họ quen ra lệnh. Họ quen dạy dỗ. Họ quen nói: cha mẹ biết rồi, con nghe lời đi. Dần dần, con không nói nữa. Không phải vì con không có gì để nói. Mà vì con biết nói ra cũng không ai nghe.

Có một người cha kể: con trai ông mười lăm tuổi, bỗng dưng học hành sa sút, hay cãi lại. Ông mắng, con càng cãi. Ông đánh, con càng lì. Đến một hôm, ông mệt quá, ông ngồi xuống hỏi con một câu: con có chuyện gì không? Đứa con im lặng một lúc lâu, rồi bật khóc. Nó kể: ở trường, nó bị bạn bè trêu chọc. Nó xấu hổ, không dám nói với ai. Nó học sa sút, không phải vì lười. Mà vì nó sợ đến trường. Người cha nghe xong, ôm con vào lòng. Ông nói: sao con không nói sớm? Đứa con đáp: vì cha lúc nào cũng mắng, con sợ nói ra cha lại mắng.

Câu chuyện đó nói lên một điều: nhiều đứa trẻ hư, thật ra là những đứa trẻ đang kêu cứu mà không ai nghe. Chúng làm sai để gây chú ý. Chúng cãi lại để được nhìn thấy. Chúng bỏ học để trốn một nỗi sợ nào đó. Cha mẹ càng mắng, chúng càng thu mình lại. Cha mẹ càng ép, chúng càng xa. Muốn con thay đổi, trước hết cha mẹ phải thay đổi cách đối xử với con. Không phải là chiều chuộng con vô điều kiện. Mà là cho con một chỗ an toàn để nói thật.

Dạy con hiếu thảo cũng vậy. Không phải dạy bằng lời răn. Trẻ con không học hiếu từ những bài giảng. Trẻ học hiếu từ những gì chúng thấy mỗi ngày. Thấy cha mẹ đối xử tử tế với ông bà, chúng học được hiếu. Thấy cha mẹ cãi nhau, mắng nhau, chúng học được cãi nhau và mắng nhau. Thấy cha mẹ lắng nghe mình, chúng học được cách lắng nghe người khác. Muốn con hiếu thảo, cha mẹ hãy sống hiếu thảo trước mắt con. Đó là bài học duy nhất có hiệu quả thật sự.

Sách xưa cũng dạy: phải biết hiếu kính cha mẹ, lo nuôi dưỡng dạy dỗ con em. Nuôi dưỡng và dạy dỗ đi cùng nhau. Nuôi mà không dạy, con lớn lên thiếu gốc. Dạy mà không nuôi bằng tình thương, con lớn lên thiếu ấm áp. Dạy dỗ không phải là răn đe. Dạy dỗ là đồng hành. Là đi cùng con qua từng giai đoạn. Là khi con sai, mình không vội kết tội, mà hỏi vì sao con làm vậy. Là khi con ngã, mình không vội trách, mà đỡ con dậy rồi cùng con tìm cách đứng vững.

Con hư không phải tại con. Câu này nghe có vẻ bênh con quá mức. Nhưng nghĩ kỹ, nó là một lời nhắc cho cha mẹ. Trẻ con sinh ra như tờ giấy trắng. Những gì viết lên đó, phần lớn là từ gia đình. Con nóng nảy, có khi vì nhà mình hay nóng nảy. Con nói dối, có khi vì nhà mình hay nói dối. Con không nghe lời, có khi vì nhà mình chưa bao giờ nghe con. Thay vì hỏi: sao con hư vậy? Hãy hỏi: mình đã làm gì để con ra nông nỗi này? Câu hỏi thứ hai khó nghe hơn. Nhưng nó mới là câu hỏi đúng.

Hiếu bắt đầu từ cha mẹ biết lắng nghe. Nghe con nói, nghe con khóc, nghe cả những điều con chưa nói thành lời. Một gia đình mà cha mẹ biết lắng nghe, con cái sẽ không xa cha mẹ. Chúng có thể đi xa về địa lý. Nhưng lòng chúng vẫn ở gần. Và khi lớn lên, chúng sẽ lắng nghe cha mẹ mình, như cha mẹ đã từng lắng nghe chúng. Đó là vòng tròn của hiếu thảo. Nó bắt đầu không phải từ con. Mà từ cha mẹ.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• 10 Đại Mưu Lược Gia Trung Quốc (Tabata Seiichi) — trang 195
• 10 Đại Mưu Lược Gia Trung Quốc (Tabata Seiichi) — trang 13
Bài liên quanVề nhà ăn Tết: sum họp không nằm ở mâm cao cỗ đầyChăm cha mẹ già ban đêm: hiếu ở những giờ không ai thấyĐưa cha mẹ đi chơi một chuyến: hiếu không chỉ là tiền