🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Kinh Thiện Sinh — lễ bái sáu phương: thương nhau cho đúng bổn phận

Hiểu kinh dễ dàng · 8 phút đọc

Sáng sớm, có một người đàn ông đứng giữa sân, chắp tay lạy sáu hướng: đông, tây, nam, bắc, trên, dưới. Người ta đi qua, có người cười, có người thắc mắc. Đức Phật đi ngang, dừng lại hỏi: ông lạy như vậy để làm gì? Người ấy đáp: cha tôi dặn trước khi mất, cứ sáng ra là lạy sáu phương, sẽ được phước. Phật không chê. Phật chỉ nói: lạy sáu phương thì tốt, nhưng nếu không hiểu sáu phương là gì, thì lạy cũng chỉ là hình thức. Rồi Phật giảng một bài kinh mà đến nay người tại gia vẫn lấy làm kim chỉ nam: Kinh Thiện Sinh.

Người đàn ông ấy tên là Thiện Sinh. Chữ Thiện Sinh nghĩa là người sống lành. Cha ông dặn lạy sáu phương, nhưng không kịp giải thích sáu phương là gì. Phật giải thích: sáu phương không phải là sáu hướng trời đất. Sáu phương là sáu mối quan hệ trong đời mình. Phương đông là cha mẹ. Phương nam là thầy tổ. Phương tây là vợ chồng. Phương bắc là bạn bè. Phương dưới là người làm công, người giúp việc. Phương trên là các bậc tu hành, các vị thầy tâm linh. Lạy sáu phương, thực ra là sống cho tròn bổn phận với sáu mối quan hệ ấy.

Nghe thì dễ. Nhưng sống tròn thì khó. Vì mỗi mối quan hệ đều có hai chiều: mình đối với họ, và họ đối với mình. Với cha mẹ, mình phải hiếu kính, phụng dưỡng, không làm cha mẹ buồn. Cha mẹ đối với con, phải thương yêu, dạy dỗ, lo cho con nên người. Một chiều mà thiếu, quan hệ lệch đi. Nhiều gia đình đổ vỡ không phải vì thiếu tiền. Mà vì một chiều đã quên mất chiều kia.

Với thầy tổ, mình phải kính trọng, lắng nghe, biết ơn. Thầy đối với trò, phải dạy hết lòng, không giấu nghề, không thiên vị. Xã hội bây giờ, người ta hay nói thầy trò không còn như xưa. Nhưng kinh dạy: quan hệ thầy trò bền khi cả hai đều giữ bổn phận. Trò kính thầy, thầy thương trò. Thiếu một bên, quan hệ thành mua bán.

Với vợ chồng, kinh nói rất rõ. Chồng đối với vợ phải thương yêu, tôn trọng, không khinh khi, giao tiền bạc cho vợ quản lý nhà cửa, mua sắm trang sức cho vợ. Vợ đối với chồng phải lo việc nhà chu đáo, đối xử với họ hàng chồng tử tế, chung thủy, siêng năng, không phung phí. Nghe những lời này, người đời có thể cười: xưa quá rồi. Nhưng nghĩ kỹ thì không xưa. Vợ chồng bây giờ cãi nhau vì chuyện gì? Vì tiền. Vì không tôn trọng nhau. Vì không chung thủy. Vì phung phí. Kinh nói trúng hết. Chỉ khác là kinh nói bằng giọng của hai ngàn năm trước.

Với bạn bè, mình phải đối xử chân thành, giúp nhau khi khó, không bỏ nhau khi hoạn nạn. Bạn đối với mình cũng vậy. Bạn bè không phải là người chỉ tới khi mình vui. Bạn là người ở lại khi mình buồn. Kinh dạy cách nhận biết bạn tốt, bạn xấu. Bạn tốt là người nhắc mình khi mình sai, mừng khi mình được, buồn khi mình mất. Bạn xấu là người chỉ tới khi mình có lợi. Ai trong đời cũng cần một người bạn tốt. Nhưng trước hết, mình phải là một người bạn tốt.

Với người làm công, người giúp việc, mình phải đối xử tử tế, trả công xứng đáng, cho ăn uống đầy đủ, cho nghỉ ngơi đúng lúc, không bắt làm quá sức. Người làm đối với chủ, phải siêng năng, trung thực, không gian dối. Quan hệ chủ tớ trong kinh, nói cho ngày nay, chính là quan hệ giữa người thuê và người làm. Chủ tốt thì người làm gắn bó. Người làm tốt thì chủ yên tâm. Hai bên đều có lợi.

Với các bậc tu hành, mình phải kính trọng, cúng dường, lắng nghe lời dạy. Các vị ấy đối với mình, phải dạy điều lành, ngăn điều ác, chỉ đường cho mình sống tốt. Quan hệ này là phương trên, cao nhất, vì nó dẫn mình đi lên. Nhưng kinh cũng nhắc: kính trọng không có nghĩa là mù quáng. Thầy dạy đúng thì nghe. Thầy dạy sai thì phải biết suy xét. Kính mà không mê, đó mới là kính thật.

Sáu phương, sáu mối quan hệ, gộp lại thành cả đời mình. Người lạy sáu phương mà không sống tròn sáu mối quan hệ, thì lạy chỉ là động tác. Người sống tròn sáu mối quan hệ, dù không lạy, cũng đã lạy rồi. Vì mỗi lần mình phụng dưỡng cha mẹ, là mình đang lạy phương đông. Mỗi lần mình thương vợ, kính chồng, là mình đang lạy phương tây. Mỗi lần mình giúp bạn, là mình đang lạy phương bắc.

Thiện Sinh nghe xong, hiểu ra. Ông không còn lạy một cách máy móc nữa. Ông về nhà, sống đúng bổn phận từng ngày. Cha ông dặn lạy sáu phương để được phước. Phật dạy: phước không nằm trong cái lạy. Phước nằm trong cách mình sống với sáu phương ấy mỗi ngày. Lạy mà không sống, phước không tới. Sống mà không lạy, phước vẫn tới.

Bài kinh này là món quà cho người tại gia. Vì người tại gia không sống trong chùa. Người tại gia sống giữa sáu phương. Cha mẹ, vợ chồng, con cái, bạn bè, thầy tổ, người làm — đó là đạo tràng của người tại gia. Tu không phải là bỏ sáu phương. Tu là sống tròn với sáu phương. Ai sống tròn được sáu mối quan hệ, người ấy đã tu xong một nửa đời mình.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Thư Viện Phật Học (BudSas) — Kinh Giáo thọ Thi-ca-la-việt (Thiện Sinh), tgtb16.htm, trang 1: lễ bái sáu phương trong luật của bậc Thánh; bài kinh nêu rõ bổn phận của người chân chính ở thế gian
• Thư Viện Phật Học (BudSas) — vbpha261.htm, trang 1: Kinh Thiện Sinh (Trường Bộ, kinh 31) giới thiệu các bổn phận vợ đối với chồng và chồng đối với vợ; vbpha383.htm, trang 1: Kinh Thiện Sinh (Sigala Sutta — Trường Bộ, kinh 31)
• Kinh Trường A Hàm (Thích Tuệ Sỹ dịch và chú) — trang 3, mục lục: 16. KINH THIỆN SINH
Bài liên quanKinh Quán Niệm Hơi Thở — thở vào biết thở vào, thở ra biết thở raKinh Thất Giác Chi — bảy ngọn đèn nhỏ soi đường tỉnh thứcPháp Bảo Đàn Kinh — đốn ngộ: một niệm tỉnh là đủ