🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Người mù sờ voi — cãi nhau vì mỗi người chỉ sờ một chỗ

Hiểu kinh dễ dàng · 6 phút đọc

Trong một nhà, hai vợ chồng cãi nhau về chuyện dạy con. Chồng nói, phải nghiêm. Vợ nói, phải nhẹ nhàng. Ai cũng có lý. Ai cũng đưa ra bằng chứng. Chồng kể thằng bé hư vì được chiều. Vợ kể thằng bé sợ vì bị la quá nhiều. Cãi một hồi, cả hai đều mệt. Không ai chịu ai.

Chuyện ấy quen lắm. Ở cơ quan cũng vậy. Ở xóm cũng vậy. Trên mạng thì ngày nào cũng có. Người ta cãi nhau không phải vì ai cũng sai. Mà vì mỗi người chỉ thấy một phần của sự việc. Rồi tưởng phần mình thấy là toàn bộ.

Ngày xưa, có một ông vua muốn dạy cho các quan một bài học. Ông cho dắt một con voi đến giữa sân. Rồi ông mời mấy người mù lại. Mỗi người được sờ con voi một chỗ. Người sờ được cái vòi. Người sờ được cái ngà. Người sờ được cái tai. Người sờ được cái hông. Người sờ được cái chân.

Sờ xong, vua hỏi, con voi giống cái gì. Người sờ vòi nói, voi giống cái chiếu cuốn tròn. Người sờ ngà nói, voi giống cái sừng trâu non. Người sờ tai nói, voi giống cái quạt nan. Người sờ hông nói, voi giống bức tường dài. Người sờ chân nói, voi giống cây cột nhà.

Không ai nói sai về chỗ mình sờ. Cái vòi đúng là dài và cuộn. Cái tai đúng là mỏng và phe phẩy như quạt. Cái chân đúng là to và thẳng như cột. Nhưng ai cũng sai khi cho rằng con voi chỉ có vậy. Và thế là họ cãi nhau. Người nào cũng quả quyết mình đúng. Người nào cũng chê người kia mù quáng.

Câu chuyện này nghe thì buồn cười. Nhưng nó giống y đời mình. Một sự việc xảy ra, mỗi người đứng ở một góc khác nhau. Người chồng thấy con hư vì chiều. Người vợ thấy con sợ vì la. Cả hai đều đúng một phần. Nhưng cả hai đều quên mất phần của người kia.

Trong nhà, chuyện tiền bạc cũng vậy. Người kiếm tiền thấy mình vất vả. Người giữ nhà thấy mình cực nhọc. Mỗi người chỉ thấy phần việc của mình. Ít ai chịu nhìn sang phần việc của người kia. Rồi sinh ra tủi thân. Rồi sinh ra cãi nhau.

Ở chỗ làm cũng vậy. Người bán hàng trách người kho giao chậm. Người kho trách người bán hứa ẩu. Mỗi người chỉ thấy khó khăn của mình. Ít ai hỏi, bên kia đang kẹt ở chỗ nào. Thế là mâu thuẫn cứ lớn dần.

Bài học của câu chuyện không phải là đừng tin vào mắt mình, vào tay mình. Bài học là hãy nhớ rằng cái mình thấy chỉ là một phần. Con voi còn lớn hơn cái vòi. Sự thật còn lớn hơn góc nhìn của một người.

Vậy phải làm sao. Trước hết, khi nghe một ý khác mình, đừng vội cãi. Hãy hỏi một câu. Bạn thấy điều đó ở đâu. Bạn đứng ở chỗ nào mà thấy vậy. Một câu hỏi như thế có thể làm dịu đi nửa cuộc cãi vã.

Thứ hai, hãy kể phần mình thấy một cách hiền. Đừng nói, anh sai rồi. Hãy nói, em thấy thế này, còn anh thấy sao. Cùng một ý, nói khác đi thì người nghe khác hẳn. Người ta không sợ ý khác. Người ta sợ giọng điệu cho rằng mình ngu.

Thứ ba, hãy nhớ mục đích cuối cùng. Vợ chồng cãi nhau để dạy con tốt hơn, hay để thắng nhau. Đồng nghiệp cãi nhau để việc chạy tốt hơn, hay để chứng tỏ mình giỏi hơn. Nếu mục đích là việc chung thì tốt hơn, ta sẽ thấy phần của người kia cũng có giá trị.

Có người nói, tôi biết rồi, nhưng lúc nóng lên tôi quên. Đúng vậy. Ai cũng quên lúc nóng. Cho nên cần tập trước, lúc mình đang bình tĩnh. Tập nghe hết câu của người khác. Tập nói chậm lại một nhịp. Tập hỏi trước khi cãi. Những việc nhỏ ấy, tập dần sẽ thành thói quen.

Con voi vẫn đứng đó, to lớn và hiền lành. Những người mù vẫn cãi nhau về nó. Chỉ cần một người chịu dừng lại, bước sang chỗ của người kia, sờ thử chỗ người kia đã sờ, thì cuộc cãi vã sẽ hết. Không phải vì ai thắng. Mà vì cả hai cùng thấy rõ hơn.

Lần tới, khi mình sắp cãi nhau với ai, thử nhớ tới hình ảnh ấy. Mình đang sờ cái vòi hay cái chân. Người kia đang sờ cái tai hay cái hông. Cả hai đều đúng một phần. Và sự thật thì rộng hơn cả hai. Nghĩ được như vậy, lời nói của mình sẽ nhẹ đi. Và người kia cũng sẽ dễ nghe mình hơn.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Truyện Cổ Phật Giáo, tập II — truyện thơ số 15: Người mù sờ voi
• Kinh Đại Bát Niết-bàn (Nguyễn Minh Tiến dịch & chú giải) — ví dụ người mù sờ voi, tr. 81
Bài liên quanHạt cải nhà không có người chết — nỗi đau nào cũng có người cùng chịuChiếc bè qua sông — qua rồi thì buông bè xuốngBảy hạng vợ trong kinh Ngọc Da Nữ — thương nhau là chọn cách sống