🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Xả: thương mà không loại trừ ai

Hiểu kinh dễ dàng · 6 phút đọc

Có một câu nói nghe rất hay, nhưng làm được thì khó. Đó là: ai cũng là anh em của mình. Nói thì dễ. Nhưng khi có người chê mình, người khác phe mình, người làm mình mất mặt, mình còn coi họ là anh em được không. Hay mình sẽ gạch tên họ ra khỏi lòng mình.

Xả là bài học dành cho đúng lúc đó. Xả là một trong bốn tâm vô lượng, đi cùng với từ, bi và hỷ. Nếu từ là thương, bi là xót, hỷ là vui theo, thì xả là giữ lòng rộng đến mức không loại trừ ai.

Sách Đạo Bụt Nguyên Chất của thiền sư Thích Nhất Hạnh giải thích chữ xả rất rõ. Trong đạo Bụt chúng ta được học Tứ vô lượng tâm, từ-bi-hỷ-xả, xả có nghĩa là không loại trừ. Bạn là người bạn của tôi, tôi không muốn loại trừ bạn dù bạn theo bên này hay bên kia. Đó là định nghĩa ngắn gọn mà đầy đủ.

Sách còn kể một ví dụ đáng suy nghĩ. Trên thế giới có những người nghĩ cần phải loại trừ những người kia, vì nếu người kia còn đó thì thế giới chưa có an ninh. Khi một người có cảm tưởng người ta muốn loại trừ mình, thì người đó mang một mũi dao nhọn trong lòng. Anh muốn loại trừ tôi. Tôi cũng muốn loại trừ anh. Cứ như vậy, hận thù nối tiếp hận thù.

Nghe thì có vẻ là chuyện lớn, chuyện của thế giới. Nhưng thật ra chuyện này xảy ra ngay trong đời thường. Trong nhà, vợ chồng giận nhau, mỗi người loại trừ nhau ra khỏi lòng mình. Ngoài chợ, hai người bán hàng cạnh nhau, ghét nhau, mong người kia ế. Trong công ty, hai phe đấu nhau, ai cũng mong phe kia thua. Cũng là loại trừ, chỉ khác quy mô.

Xả không có nghĩa là lạnh lùng, ai sao cũng mặc. Có người hiểu lầm, tưởng xả là bỏ mặc, không quan tâm, không can thiệp. Không phải vậy. Xả không phải là vô cảm. Xả là thương mà không dính, giúp mà không chiếm, gần mà không trói. Thương người ta nhưng không bắt người ta phải giống mình.

Xả cũng không có nghĩa là đồng ý với mọi việc người khác làm. Người ta làm sai thì mình vẫn nói sai. Người ta làm hại người khác thì mình vẫn ngăn. Xả chỉ có nghĩa là mình không gạch tên người đó ra khỏi lòng mình. Mình vẫn thấy người đó là một con người, cũng muốn hạnh phúc, cũng sợ khổ, giống như mình.

Sách viết rằng, dù người kia da đen, da trắng, da vàng hay da đỏ, dù người kia theo đạo nào, người kia cũng là anh em của mình. Câu này nghe thì quen. Nhưng làm được thì không dễ. Vì lòng người thường hay chia phe. Phe mình thì thương. Phe khác thì ghét. Xả là phá cái ranh giới đó đi.

Tập xả có thể bắt đầu bằng một việc nhỏ. Khi mình ghét ai, hãy nhớ một điều. Người đó cũng có cha mẹ thương họ. Cũng có lúc họ vui, lúc họ buồn. Cũng sợ đau, sợ mất mát, giống như mình. Nhớ vậy không phải để mình phải thân với họ ngay. Chỉ để mình không còn thấy họ là kẻ thù nữa.

Trong nhà, xả rất cần. Con cái lớn lên, có ý riêng, không giống ý cha mẹ. Cha mẹ thương con nhưng muốn con phải giống mình. Con thương cha mẹ nhưng muốn cha mẹ phải hiểu mình. Nếu hai bên đều loại trừ nhau thì nhà tan. Nếu hai bên đều giữ xả, thương mà không trói, thì nhà vẫn ấm dù ý kiến khác nhau.

Xả còn giúp mình nhẹ lòng. Người ôm hận là người mang nặng. Cứ nhớ mãi chuyện người ta làm mình đau, mình là người khổ trước. Buông được hận, không phải là tha cho người ta. Mà là tha cho chính mình. Xả là đặt gánh nặng xuống, để mình đi tiếp cho nhẹ.

Vậy nên, lần tới khi thấy lòng mình muốn loại trừ ai đó, muốn gạch tên ai đó ra khỏi đời mình, hãy dừng lại một chút. Hỏi mình xem người đó có thật sự là kẻ thù không. Hay chỉ là một người khác mình, nghĩ khác mình, sống khác mình. Nếu chỉ khác thôi, thì không cần loại trừ. Lòng mình rộng thêm một chút, đời mình cũng rộng thêm một chút.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Đạo Bụt Nguyên Chất — Thích Nhất Hạnh, trang 191 (Tứ vô lượng tâm, từ-bi-hỷ-xả; xả có nghĩa là không loại trừ)
Bài liên quanSám hối: nhận lỗi rồi đứng dậy đi tiếpTam bảo: ba chỗ nương cho người mới bắt đầuBiết hổ thẹn: cái phanh giữ mình khỏi trượt dài