🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Đạo đế: con đường hết khổ nằm ngay trong đời sống thường ngày

Hiểu kinh dễ dàng · 6 phút đọc

Có lần tôi đưa người thân đi khám bệnh. Bác sĩ nói bốn câu mà tôi nhớ mãi. Thứ nhất, đây là bệnh gì. Thứ hai, bệnh từ đâu mà có. Thứ ba, bệnh này chữa được. Thứ tư, đây là toa thuốc, uống đúng như vậy sẽ khỏi.

Bốn câu đó giống hệt cách Đức Phật dạy về khổ đau. Trong sách xưa có ghi, Phật đem Tứ thánh đế mà thuyết pháp. Tứ thánh đế là bốn sự thật: khổ, tập, diệt, đạo. Khổ là có khổ thật. Tập là khổ có nguyên nhân. Diệt là khổ có thể hết. Đạo là có con đường để hết khổ. Ba sự thật đầu cho mình biết tình hình. Sự thật thứ tư mới là điều quan trọng nhất: con đường đi.

Nhiều người nghe đến đây thì nản. Con đường ấy chắc phải cao siêu lắm, phải bỏ nhà lên núi, phải tu khổ hạnh mới đi được. Nhưng không phải vậy. Con đường hết khổ có tên là Bát chánh đạo, tức là tám điều đúng. Tám điều này không có điều nào xa lạ, tất cả đều nằm ngay trong đời sống thường ngày của mình.

Điều thứ nhất là chánh kiến, tức là nhìn đúng. Nhìn đúng là thấy mọi thứ đổi thay, không có gì đứng yên mãi. Người yêu thương mình hôm nay có thể đổi khác ngày mai, không phải vì họ xấu, mà vì mọi thứ đều đổi thay. Công việc đang thuận lợi hôm nay có thể khó khăn ngày mai, không phải vì mình kém, mà vì đời vốn vậy. Nhìn đúng như thế, mình bớt đòi hỏi mọi thứ phải như ý mình.

Điều thứ hai là chánh tư duy, tức là nghĩ đúng. Nghĩ đúng là nghĩ với lòng thương, không nghĩ cách hại người, không nghĩ cách trả thù. Một ý nghĩ xấu vừa khởi lên, mình thấy nó, không chạy theo nó. Như thấy một đám mây đen bay qua, mình biết nó là mây, không phải là trời.

Điều thứ ba là chánh ngữ, tức là nói đúng. Nói lời thật, nói lời lành, nói lời có ích, nói đúng lúc. Một câu nói có thể làm người khác ấm lòng cả ngày, cũng có thể làm người khác đau cả tuần. Trước khi nói, dừng lại một hơi thở và hỏi mình: câu này có thật không, có lành không, có cần nói không?

Điều thứ tư là chánh nghiệp, tức là làm đúng. Làm những việc không hại người, không hại mình. Đi làm kiếm tiền bằng cách ngay thẳng. Giúp ai thì giúp cho trọn, không giúp nửa vời rồi kể công. Tay mình làm điều lành, lòng mình cũng lành theo.

Điều thứ năm là chánh mạng, tức là sống đúng bằng nghề nghiệp ngay thẳng. Nghề nào nuôi được mình mà không làm hại người khác, không dối trá, không bóc lột, thì đó là nghề tốt. Không cần nghề sang, chỉ cần nghề sạch.

Điều thứ sáu là chánh tinh tấn, tức là siêng năng đúng chỗ. Siêng làm điều lành, siêng bỏ điều xấu. Mỗi ngày bỏ một thói xấu nhỏ, thêm một thói tốt nhỏ. Không cần làm lớn, chỉ cần làm đều.

Điều thứ bảy là chánh niệm, tức là nhớ đúng, biết rõ mình đang làm gì. Ăn thì biết đang ăn. Giận thì biết đang giận. Buồn thì biết đang buồn. Biết rõ như vậy thì mình không bị cảm xúc dắt đi.

Điều thứ tám là chánh định, tức là tâm yên. Khi bảy điều trên đã làm được, tâm tự nhiên yên lại. Tâm yên thì thấy rõ. Thấy rõ thì hết khổ.

Tám điều này không phải là tám việc riêng biệt. Chúng là một con đường duy nhất, đi trong một đời sống duy nhất. Người đi làm vẫn đi được. Người nội trợ vẫn đi được. Người nuôi con nhỏ vẫn đi được. Vì con đường không nằm ở chùa hay ở núi, mà nằm ở cách mình nhìn, cách mình nghĩ, cách mình nói, cách mình làm, ngay trong ngày hôm nay.

Trong sách xưa có ghi, giáo lý của Đức Phật gồm Tứ diệu đế, Bát chánh đạo, Thập nhị nhân duyên, cùng những giới luật. Bát chánh đạo chính là Đạo đế, là toa thuốc cho căn bệnh khổ. Biết bệnh mà không uống thuốc thì bệnh không khỏi. Biết khổ mà không đi trên con đường này thì khổ không hết.

Hôm nay, hãy chọn một điều trong tám điều mà bắt đầu. Chỉ một điều thôi. Nói một lời lành thay cho một lời cay. Nhìn một việc khó bằng con mắt bình tĩnh thay cho con mắt oán trách. Một bước nhỏ trên con đường đúng, vẫn là đang đi về phía hết khổ.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Phật Giáo (Trần Trọng Kim) — tr.24
• Nội Luyện Kim Đan Tâm Pháp — tr.20
Bài liên quanTrí tuệ Bát nhã: thấy rỗng mà không trống rỗngKinh Kim Cang: buông chỗ bám thì tâm mới anBố thí là hạnh đầu tiên: cho đi mà không kể công