🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Bát giải thoát: tám cửa mở ra khỏi ràng buộc

Hiểu kinh dễ dàng · 6 phút đọc

Có một người bị nhốt trong căn phòng có tám ổ khóa. Anh ta không có chìa. Người ta bảo anh: muốn ra thì phải mở từng ổ một, từ ổ dễ nhất tới ổ khó nhất. Anh ngồi xuống, mở ổ thứ nhất. Mở xong, anh thấy nhẹ đi một chút. Mở ổ thứ hai, nhẹ thêm chút nữa. Tới ổ thứ tám, cửa mở toang, anh bước ra ngoài, nắng chiếu vào mặt. Câu chuyện này là hình ảnh của bát giải thoát, tám cửa mở ra khỏi ràng buộc.

Giải thoát nghĩa là gì? Nghĩa là cởi trói. Không phải trốn đi đâu. Không phải lên trời. Mà là cởi những sợi dây đang trói mình: tham, sân, si, chấp trước, thói quen. Bát giải thoát là tám cách cởi trói, từ thô tới vi tế, từ dễ tới khó, như tám ổ khóa mở dần.

Sách Bộ Nhơn Chế Định, thuộc Tạng Diệu Pháp, có đoạn viết: hạng người thân chứng đắc an trú trong bát giải thoát và dùng trí tỏ ngộ nên các lậu hoặc của vị ấy được tận diệt. Đây gọi là hạng người câu phần giải thoát. Nghĩa là có người vừa chứng được tám giải thoát bằng thân, vừa dùng trí mà đoạn hết lậu hoặc, phiền não. Người như vậy được gọi là giải thoát cả hai phần: thân và tuệ. Kinh Trường A Hàm cũng ghi: thân ứng chứng bát giải thoát. Thân chứng được, không chỉ hiểu bằng đầu.

Tám cửa đó là gì? Nói cho dễ hiểu, đó là tám nấc buông. Nấc đầu: mình còn thấy sắc, nhưng không còn dính vào sắc. Thấy cái đẹp mà không mê. Thấy tiền mà không tham. Nấc hai: mình không còn lấy thân mình làm chuẩn để dính vào sắc bên ngoài. Nấc ba: tâm trở nên thanh tịnh, thấy mọi thứ đều đẹp mà không vướng. Ba nấc đầu này là buông cái dính vào hình sắc.

Bốn nấc tiếp theo là buông vào cõi vô sắc. Nấc bốn: trú vào hư không vô biên, thấy mọi thứ đều rỗng rang. Nấc năm: trú vào thức vô biên, thấy cái biết là vô biên. Nấc sáu: trú vào vô sở hữu, thấy chẳng có gì để nắm. Nấc bảy: trú vào phi tưởng phi phi tưởng, chẳng còn tưởng mà cũng chẳng phải không tưởng. Bốn nấc này là buông dần cả cái tâm đang bám vào cảnh giới vi tế.

Nấc tám là nấc cuối: diệt thọ tưởng định. Thọ là cảm giác, tưởng là tri giác. Tới nấc này, cả cảm giác và tri giác đều lặng xuống. Không còn gì để nắm, không còn ai để nắm. Cửa cuối mở ra, người bước ra ngoài vòng sinh tử.

Nghe tới đây, nhiều người sẽ nghĩ: tám cửa này cao quá, mình làm sao tới được? Đúng là cao. Nhưng Phật dạy tám cửa không phải để mình sợ. Phật dạy để mình biết hướng đi. Người tại gia không cần đi hết tám cửa trong một đời. Chỉ cần hiểu: giải thoát là buông dần, không phải gom thêm. Mỗi lần mình buông được một thứ, là mình đã mở được một ổ khóa nhỏ.

Buông cái gì trước? Buông cái dễ nhất: buông lời nói ác. Buông được lời ác thì miệng nhẹ. Buông tiếp: buông cơn giận. Buông được cơn giận thì lòng nhẹ. Buông tiếp: buông cái tham nhỏ. Buông được cái tham nhỏ thì tay nhẹ. Cứ buông dần như vậy, từ thô tới vi tế, từ ngoài vào trong. Tám cửa lớn kia, thật ra cũng là tám lần buông, chỉ ở mức độ sâu hơn mà thôi.

Có người hỏi: buông hết thì còn lại cái gì? Còn lại sự an lạc. Như căn phòng tám ổ khóa: mở hết khóa, cửa mở, người bước ra, nắng chiếu vào mặt. Nắng đó không phải do anh ta tạo ra. Nắng vẫn ở đó từ lâu. Chỉ vì cửa đóng nên anh không thấy. Buông hết, tâm mình như căn phòng mở cửa, ánh sáng tự vào.

Bát giải thoát nghe thì xa, nhưng làm thì gần. Hôm nay, mình thử buông một thứ. Buông một câu nói cay độc sắp thốt ra. Buông một món đồ mình tham mà không cần. Buông một ý nghĩ hơn thua với người thân. Buông một thứ, là mở một ổ khóa nhỏ. Mở nhiều ổ nhỏ, cửa lớn sẽ tự mở. Đó là con đường của tám giải thoát, bắt đầu từ ngay trong đời sống này.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Bộ Nhơn Chế Định (Puggalapaññatti), Tạng Diệu Pháp — mục [40]: Câu phần giải thoát (an trú trong bát giải thoát)
• Kinh Trường A Hàm (Thích Tuệ Sỹ dịch và chú) — trang 772 (thân ứng chứng bát giải thoát)
Bài liên quanTam muội: khi tâm dừng lại một chỗKinh Lăng Già: tâm là gốc của mọi cảnhNiết-bàn là gì: không phải một nơi xa, mà là lòng hết lửa