🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Buông bỏ không phải là bỏ cuộc

Hiểu kinh dễ dàng · 7 phút đọc

Anh Hùng có một chuyện cũ đã mười năm mà vẫn kể lại như mới hôm qua. Mười năm trước, anh hùn vốn làm ăn với một người bạn. Người bạn ôm tiền bỏ đi. Anh mất trắng. Từ đó đến nay, gặp ai anh cũng kể chuyện đó. Kể với giọng vẫn còn tức. Kể xong, mặt anh đỏ lên, tay anh nắm chặt lại. Người nghe thì ái ngại, còn anh thì mệt.

Mười năm rồi. Người bạn kia đi đâu không ai biết. Tiền thì không lấy lại được. Chỉ có anh là vẫn mang chuyện đó theo mình mỗi ngày, như mang một hòn đá trong túi áo. Đi đâu cũng nặng. Làm gì cũng vướng.

Có người khuyên anh: "Buông đi." Anh gạt phắt: "Buông là thua. Buông là để nó thắng. Buông là coi như mình ngu." Anh tưởng buông bỏ nghĩa là bỏ cuộc, là chịu thua, là mặc kệ cho người ta xấu mà mình không làm gì.

Nhưng buông bỏ không phải là bỏ cuộc. Hai chuyện đó khác nhau xa lắm. Bỏ cuộc là không làm nữa, là đầu hàng, là để mặc đời trôi. Buông bỏ là vẫn sống, vẫn làm, vẫn tiến lên, nhưng không còn nắm chặt cái đã qua nữa. Tay nắm chặt thì không cầm được gì khác. Tay mở ra, mới cầm được cái mới.

Trong kinh Kim Cang có một câu rất nổi tiếng, được nhiều sách cổ nhắc lại: Ưng vô sở trụ nhi sinh kỳ tâm. Nghĩa là nên sinh tâm mà không trụ vào đâu. Sinh tâm, tức là lòng mình vẫn sống, vẫn thương, vẫn nghĩ, vẫn làm. Nhưng không trụ, tức là không dính chặt vào một chỗ nào, không mắc kẹt vào một việc nào, một người nào, một chuyện nào.

Nói bằng lời thường thì thế này: mình vẫn yêu thương, vẫn làm việc, vẫn lo cho gia đình, nhưng không để một chuyện cũ trói chặt mình lại. Chuyện mất tiền là chuyện đã xảy ra. Mình học được bài học rồi thì thôi. Đừng bắt mình sống lại chuyện đó mỗi ngày. Đừng để người đã làm mình đau mười năm trước tiếp tục làm mình đau thêm mười năm nữa, chỉ vì mình không chịu đặt hòn đá xuống.

Có người lại hiểu buông bỏ là phải quên hết, phải coi như không có gì xảy ra. Không phải vậy. Buông không phải là quên. Buông là nhớ mà không còn đau nữa. Là kể lại chuyện cũ mà giọng mình bình thản, tay mình không nắm chặt nữa. Là thấy người đã làm mình tổn thương mà lòng mình không còn dậy sóng. Quên thì khó. Nhưng hết đau thì làm được, nếu mình chịu đặt xuống từng chút một.

Trong đạo Bụt còn dạy về chữ xả, là một trong bốn tâm rộng lớn: từ, bi, hỷ, xả. Xả có nghĩa là không loại trừ. Nghĩa là mình không đẩy ai ra khỏi lòng mình, cũng không níu ai lại trong lòng mình. Người thương cũng vậy, người ghét cũng vậy, mình đối xử bằng một lòng rộng rãi, không loại trừ ai. Nghe thì khó, nhưng thực tập thì bắt đầu từ những việc nhỏ: không loại trừ người đã làm mình sai, không loại trừ chính mình khi mình lỡ làm sai.

Anh Hùng không buông được, một phần vì anh tưởng buông là mất mặt. Anh sợ người ta nói anh nhu nhược. Nhưng thử nghĩ xem: ai mới là người mạnh? Người mang hòn đá mười năm, đi đâu cũng nặng, gặp ai cũng kể, có mạnh không? Hay người đặt hòn đá xuống, thở một hơi dài, rồi đi tiếp con đường của mình, mới là người mạnh? Mạnh không phải là nắm chặt. Mạnh là dám mở tay ra.

Buông bỏ cũng không có nghĩa là không cần công bằng, không cần lẽ phải. Nếu có việc cần làm cho rõ ràng, mình vẫn làm. Nếu có quyền lợi cần bảo vệ, mình vẫn bảo vệ. Nhưng mình làm bằng cái đầu tỉnh táo, không phải bằng cơn giận chưa nguôi. Mình đòi lại công bằng vì việc đó cần làm, không phải vì mình không chịu nổi chuyện đã qua. Hai động cơ đó khác nhau, và kết quả cũng khác nhau.

Vậy thì thực tập buông bỏ trong đời thường là gì? Có một cách nhỏ, ai cũng làm được. Khi một chuyện cũ hiện lên trong đầu, mình viết nó ra giấy. Viết đúng một lần, thật rõ: chuyện gì đã xảy ra, mình đã mất gì, mình đã học được gì. Rồi gấp tờ giấy lại, cất đi. Lần sau chuyện đó hiện lên nữa, mình nhắc mình: mình đã viết rồi, bài học đã lấy rồi, không cần nhai lại nữa. Viết ra là một cách đặt xuống.

Một cách khác nữa: làm việc tiếp theo. Khi tay mình bận làm một việc tốt, đầu mình bận nghĩ một việc hay, thì chuyện cũ tự nhiên ít chỗ bám. Không phải mình trốn nó. Mà mình đang sống. Mà sống thì phải đi về phía trước, không thể đi giật lùi.

Anh Hùng sau này có buông được không, không ai biết. Chỉ biết rằng hòn đá trong túi áo anh, chỉ có anh mới đặt xuống được. Không ai đặt thay anh được. Và ngày nào anh còn mang nó, ngày đó anh còn mỏi. Ngày nào anh đặt nó xuống, ngày đó vai anh nhẹ đi. Nhẹ đi không phải vì chuyện cũ biến mất. Nhẹ đi vì anh đã thôi mang nó theo mình nữa.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kim Cang Diệu Cảm (Nguyên Nguyên dịch giải) — "Ưng vô sở trụ nhi sinh kỳ tâm", trang 74 (Kim Cang Diệu Cảm (Nguyên Nguyên dịch giải).pdf)
• Đạo Bụt Nguyên Chất (Thích Nhất Hạnh) — Tứ vô lượng tâm từ-bi-hỷ-xả, xả có nghĩa là không loại trừ, trang 191
Bài liên quanTừ bi là thấy người khác cũng biết đauCái 'tôi' này gồm những gì?Đọc kinh mà lòng vẫn rối, phải làm sao?